Ũtaana na Ũcayanĩri Nĩ Ngumo cia Bata cia Jehova
“Jehova-rĩ, nĩekaga andũ othe wega; indo ciothe iria aathondekire gũtirĩ atarĩ tha nakĩo.”—THAB. 145:9.
1, 2. Ndungata cia Jehova irĩ na mweke ũrĩkũ?
MŨKRISTIANO ũmwe wĩtagwo Monika oigire ũũ: “Kuuma rĩrĩa twahikanirie nĩ kĩndũ mĩaka 35. Nĩ tũyaine wega na mũthuri wakwa, ĩndĩ o na thutha wa mĩaka ĩyo yothe nĩ kũrĩ maũndũ tũthiaga tũkĩĩrutaga megiĩ mũndũ na ũrĩa ũngĩ tũtaamenyete hau kabere.” Hatarĩ nganja ũguo nĩguo ihiko na ndũgũ nyingĩ ikoragwo itariĩ.
2 Nĩ tũkenaga rĩrĩa tũramenyana wega na andũ arĩa twendete. O na kũrĩ ũguo, ũrata witũ hamwe na Jehova nĩguo wa bata mũno gũkĩra ũrata ũngĩ o wothe tũngĩkorũo naguo. Ĩndĩ tũtingĩhota kũmenya maũndũ mothe mamũkonie. (Rom. 11:33) Tũgũtũũra twĩrutaga ũhoro wa ngumo cia Jehova tene na tene na nĩ ũndũ ũcio tũgaciona irĩ cia bata.—Koh. 3:11.
3. Nĩ maũndũ marĩkũ tũkwarĩrĩria thĩinĩ wa gĩcunjĩ gĩkĩ?
3 Gĩcunjĩ kĩrĩa kĩhĩtũku nĩ gĩatũteithirie mũno kuona bata wa ngumo ya Jehova ya gũkinyĩrĩka na ya kwaga mũthutũkanio. Rekei rĩu twarĩrĩrie ngumo ingĩ igĩrĩ cia Jehova—ũtaana na ũcayanĩri. Tweka ũguo nĩ tũkũmenya wega makĩria atĩ ‘Jehova ekaga andũ othe wega na indo ciothe iria aathondekire gũtirĩ atarĩ tha nakĩo.’—Thab. 145:9.
JEHOVA NĨ MŨTAANA
4. Gũkorũo mũndũ arĩ mũtaana nĩ kuuga atĩa?
4 Gũkorũo mũndũ arĩ mũtaana nĩ kuuga atĩa? Macokio ma kĩũria kĩu marĩ thĩinĩ wa ciugo cia Jesu iria irĩ thĩinĩ wa Atũmwo 20:35: “Kũheana nĩkuo kũrehage gĩkeno kũrĩ kũheo.” Kũgerera ciugo icio Jesu nĩ onanirie ũrĩa ũtaana wa ma ũtariĩ. Mũndũ mũtaana ahũthagĩra mahinda make, hinya wake, na indo ciake eyendeire nĩguo agune arĩa angĩ na ageka ũguo akenete. Ũũma nĩ atĩ ũtaana ndũthimagwo na mũigana wa kĩrĩa mũndũ araheana, no nĩ kĩrĩa kĩratũma aheane. (Thoma 2 Akorintho 9:7.) Gũtirĩ mũndũ mũtaana gũkĩra Jehova Ngai witũ.
5. Jehova onanagia ũtaana na njĩra irĩkũ?
5 Jehova onanagia ũtaana na njĩra irĩkũ? Nĩ aheaga andũ othe mabataro mao, nginya arĩa matamũtungatagĩra. Ma nĩ atĩ, ‘Jehova, ekaga andũ othe wega.’ “Nĩatũmaga riũa rĩake rĩrathĩre andũ arĩa oru, o na arĩa ega; ningĩ nĩoiragĩria mbura arĩa athingu, o na arĩa aaganu.” (Mat. 5:45) Nĩkĩo rĩrĩa Paulo aaragĩria andũ mataarĩ Akristiano aamerire atĩ, ‘nĩ ũndũ wa ũrĩa atuganaga, Jehova amuuragĩria mbura yumĩte igũrũ na akamũrehagĩre imera cia gũciaraga irio, nĩguo mũhũnio wega, na ngoro cianyu ciiyũrũo nĩ gĩkeno.’ (Atũm. 14:17) Hatarĩ nganja, Jehova nĩ mũtaana harĩ andũ othe.—Luk. 6:35.
6, 7. (a) Jehova akenagĩra mũno kũhingĩria andũ arĩkũ mabataro mao? (b) Taarĩria ũrĩa Ngai ahingagĩria ndungata ciake njĩhokeku mabataro macio.
6 No makĩria Jehova nĩ akenagĩra mũno kũhe ndungata ciake njĩhokeku mabataro ma cio. Mũthamaki Daudi oigire ũũ: ‘Ndaarĩ mũnyinyi, na rĩu ndĩ mũkũrũ, na ndirĩ ndona mũndũ mũthingu atiganĩirio, kana mbeũ yake ĩkĩhoya irio.’ (Thab. 37:25) Ndungata nyingĩ njĩhokeku cia Jehova nĩ ciĩyoneire ũũma wa ciugo icio. Ta wĩcirie ũhoro wa ũndũ ũyũ wonetwo.
7 Mĩaka ĩigana ũna mĩhĩtũku, ndungata ĩmwe ya mahinda mothe ĩtagwo Nancy nĩ yacemanirie na ũndũ mũritũ. Oigaga ũũ: “Nĩ ndabataraga mũno mbeca cia kũrĩha nyũmba, tondũ ingĩagire kũrĩha nĩ ĩngĩahingirũo mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire. No ndiamenyaga kũrĩa ingĩarutire mbeca icio. Nĩ ndaahoire igũrũ rĩa thĩna ũcio na ngĩcoka ngĩthiĩ wĩra-inĩ ũrĩa ndaandĩkĩtwo wa kwendia mũkawa. Mũthenya ũcio ndiatanyaga kũheo bacici nĩ agũri tondũ kwarĩ gatagatĩ-inĩ ga kiumia na nĩ ũndũ ũcio gũtiarĩ na agũri aingĩ. No ũhoro wa kũgegania nĩ atĩ ũtukũ ũcio nĩ gwokire agũri aingĩ mũkawa-inĩ. Ngĩrĩkia wĩra, bacici iria ciothe ndaahetwo ciarĩ makĩria ma ciringi 5,000.” Nancy ndakoragwo na nganja atĩ Jehova nĩwe wamũheire o kĩrĩa aabataraga ihinda-inĩ rĩu.—Mat. 6:33.
8. Kĩheo kĩrĩa kĩnene kiumanaga na ũtaana wa Jehova nĩ kĩrĩkũ?
8 Andũ othe no magunĩke nĩ kĩheo kĩrĩa kĩnene kiumanaga na ũtaana wa Jehova. Nĩ kĩrĩkũ? Nĩ igongona rĩa ũkũũri rĩa Mũriũ wake. Jesu oigire ũũ: “Amu Ngai, tondũ wa ũrĩa endete kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ, nĩaarutire Mũrũ wake wa mũmwe, nĩ getha mũndũ o wothe ũmwĩhokete ndakore, no agĩe muoyo wa tene na tene.” (Joh. 3:16) Thĩinĩ wa rĩandĩko rĩu, ciugo “kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ” nĩ kuuga andũ. Hatarĩ nganja, mũndũ o wothe ũngĩenda no agunĩke nĩ kĩheo kĩrĩa kĩnene kiumanaga na ũtaana wa Jehova. Arĩa othe metĩkĩtie Jesu nĩ makaaheo muoyo wa tene na tene. (Joh. 10:10) Ũcio nĩ ũira mũiganu wa kuonania atĩ Jehova nĩ mũtaana.
WĨGEREKANAGIE NA JEHOVA HARĨ KUONANIA ŨTAANA
9. Tũngĩĩgerekania atĩa na Jehova harĩ kuonania ũtaana?
9 Tũngĩĩgerekania atĩa na Jehova harĩ kuonania ũtaana? Jehova ‘atũheaga indo ciothe agĩtũtanahagĩra, nĩ getha tũcihũthagĩre na gĩkeno,’ nĩkĩo o na ithuĩ nĩ tũkũbatara gũikaraga ‘twĩhaarĩirie kũgaĩra’ arĩa angĩ indo, nĩguo o nao magĩage na gĩkeno. (1 Tim. 6:17-19) Nĩ tũkenaga tũkĩhũthĩra indo citũ kũhe arĩa twendete iheo na gũteithia arĩa marĩ na thĩna. (Thoma Gũcokerithia Maathani 15:7.) Nĩ kĩĩ kĩngĩtũteithia kũririkana gũtanahagĩra andũ arĩa angĩ? Akristiano amwe mekaga ũũ: Rĩrĩa maheo kĩheo, o nao nĩ methaga mweke wa kũhe mũndũ ũngĩ kĩheo. Thĩinĩ wa kĩũngano gĩa Gĩkristiano kũrĩ na aarĩ na ariũ a Ithe witũ aingĩ monanagia ngumo ya ũtaana.
Aisiraeli meekagĩrũo ngoro kwĩgerekania na Jehova harĩ kuonania ũtaana(Rora kĩbungo gĩa 9)
10. Njĩra ĩmwe njega ya kuonania ũtaana nĩ ĩrĩkũ?
10 Njĩra ĩmwe njega ya kuonania ũtaana nĩ kũhũthĩra mahinda na hinya witũ gũteithia na gwĩkĩra arĩa angĩ ngoro. (Gal. 6:10) Nĩguo twĩthuthurie kana nĩ twĩkaga ũguo, no twĩyũrie ũũ: ‘Hihi nĩ njũĩkaine ta mũndũ ũkoragwo eharĩirie kũhang’ĩra na gũthikĩrĩria arĩa angĩ? Hihi mũndũ angĩnjĩra ndĩmũteithie ũndũ mũna kana andũme, nĩ njĩtĩkagĩra angĩkorũo nĩ ũndũ ingĩhota gwĩka? Njĩrĩgĩte rĩ gũcokeria ngatho kana kũgathĩrĩria mũndũ wa famĩlĩ itũ kana Mũkristiano ũngĩ?’ Tũngĩĩmenyeria ‘kũheana,’ nĩ tũrĩkuhagĩrĩria Jehova o hamwe na arata aitũ.—Luk. 6:38; Thim. 19:17.
11. Njĩra imwe tũngĩtaanahĩra Jehova nacio nĩ irĩkũ?
11 Ningĩ no tũtaanahĩre Jehova. Maandĩko matwĩraga ũũ: “Tĩithagia Jehova na indo iria ũrĩ nacio.” (Thim. 3:9) “Indo” icio nĩ ta mahinda maitũ, hinya witũ o hamwe na maũndũ maitũ marĩa tũngĩhũthĩra ũtungata-inĩ wake. O na ciana iria nyinyi no ciĩrute gũtaanahĩra Jehova. Mũthuri ũmwe wĩtagwo Jason oigire ũũ: “Rĩrĩa famĩlĩ itũ ĩraruta mĩhothi ya kwĩyendera thĩinĩ wa Nyũmba ya Ũthamaki, tũrekaga ciana citũ ciikie mbeca thĩinĩ wa ithandũkũ rĩa mĩhothi. Nĩ cikenaga mũno tondũ rĩrĩa cirahotha ikoragwo ‘ikĩhe Jehova kĩndũ.’” Ciana iria irutagwo gũtanahĩra Jehova irĩ o nyinyi no kũhoteke ithiĩ na mbere kũmũtanahĩra o na ciatuĩka andũ agima.—Thim. 22:6.
JEHOVA NĨ MŨCAYANĨRI
12. Gũcayanĩra nĩ kuuga atĩa?
12 Ngumo ĩngĩ njega ya Jehova nĩ ũcayanĩri. Gũcayanĩra nĩ kuuga atĩa? (Tit. 3:1, 2) Mũndũ mũcayanĩri akoragwo eharĩirie gũthikĩrĩria ihooto. Hingo ciothe ndanyitagĩrĩra watho. Ndekaga kana akaaria na njĩra ĩngĩtuuria mũndũ. Ekagĩra andũ maũndũ na njĩra ya wendo na akageria biũ gũtaũkĩrũo nĩ maũndũ marĩa marahiũrania namo. Nĩ akoragwo eharĩirie gũthikĩrĩria andũ arĩa angĩ na rĩrĩa kwagĩrĩire agetĩkĩra kũrũmĩrĩra wendi wao.
13, 14. (a) Jehova onanagia atĩa atĩ nĩ acayanagĩra? (b) Tũngĩĩruta ũcayanĩri atĩa kuumana na ũrĩa Jehova aarũmbũyirie Loti?
13 Jehova onanagia atĩa atĩ nĩ acayanagĩra? Nĩ ũndũ wa wendo nĩ arũmbũyagia ũrĩa ndungata ciake ciguaga ngoro-inĩ na kaingĩ agaciĩtĩkĩria gwĩka maũndũ ũrĩa irona kwagĩrĩire. Kwa ngerekano, ta wĩcirie ũrĩa Jehova aarũmbũyirie ndungata yake Loti. Rĩrĩa aatuire itua rĩa kũniina matũũra ma Sodomu na Gomora, eerire Loti ĩmwe kwa ĩmwe orĩre irĩma-inĩ. No nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩna, Loti nĩ aamũthaithire amwĩtĩkĩrie orĩre kũndũ kũngĩ. Ta rora wone atĩ Loti oragia Jehova acenjie ũrĩa oigĩte.—Thoma Kĩambĩrĩria 19:17-20.
14 Nĩ ũndũ mũhũthũ kuona ta Loti aarĩ mũndũ ũtaarĩ na wĩtĩkio kana mũremi. Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, Jehova aarĩ na ũhoti wa gũteithia Loti ndagakue ona angĩorĩire kũ, kwoguo itũmi ciake cia kũhoya ndakorĩre irĩma-inĩ itiarĩ na mũthingi. O na kũrĩ ũguo-rĩ, ũcio nĩ ũndũ wathumbũraga Loti, na Jehova nĩ eetĩkĩrire gũthikĩrĩria itũmi ciake. Nĩ eetĩkĩririe Loti orĩre itũũra rĩmwe rĩrĩa aatanyĩte kũniina. (Thoma Kĩambĩrĩria 19:21, 22.) Hatarĩ nganja, Jehova nĩ ororoaga. Nĩ athikagĩrĩria ihooto na agacayanĩra.
15, 16. Watho ũrĩa wandĩkirũo nĩ Musa wonanagia atĩa atĩ Jehova nĩ mũcayanĩri? (Rora mbica kĩambĩrĩria-inĩ gĩa gĩcunjĩ gĩkĩ.)
15 Rekei tuone kĩonereria kĩngĩ kĩgiĩ ũcayanĩri wa Jehova ta ũrĩa kĩonanĩtio Watho-inĩ ũrĩa wandĩkirũo nĩ Musa. Mũisiraeli angĩakorirũo arĩ mũthĩni ũũ atĩ ndangĩahotire kũruta igongona rĩa ng’ondu kana mbũri, nĩ eetĩkĩrĩtio kũruta ndutura igĩrĩ kana ndĩrahũgĩ igĩrĩ. Ĩ angĩakorirũo e mũthĩni mũno ũũ atĩ ndangĩonire o na ndirahũgĩ igĩrĩ? Jehova nĩ eetĩkĩrĩtie Mũisiraeli ta ũcio mũthĩni amũrutĩre kamũtu kanini. O na kũrĩ ũguo, ririkana ũndũ ũyũ wa bata mũno: Mũtu ũcio wagĩrĩirũo gũkorũo ũrĩ “mũtu ũrĩa mũhinyu mũno” ta ũrĩa warugagĩrũo ageni a gĩtĩo no ti mũtu o wothe. (Kĩam. 18:6) Ũndũ ũcio ũronania atĩa atĩ Jehova nĩ acayanagĩra? —Thoma Maũndũ ma Alawii 5:7, 11.
16 Ta tua atĩ ũrĩ Mũisiraeli na ũrĩ mũthĩni mũno. Ũgakinya hema-inĩ ya gũtũnganwo ũkuĩte kamũtu gaku nĩguo ũrute igongona. Ũgakora Aisiraeli angĩ atongu marehete ng’ombe na mbũri. Wahota kũigua thoni nĩ ũndũ wa igongona rĩu rĩa kamũtu rĩrĩa rĩroneka ta rĩtarĩ kĩene. Ũgacoka ũkaririkana atĩ harĩ Jehova igongona rĩaku nĩ rĩa bata mũno. Nĩkĩ? Tondũ Jehova endaga mũtu ũrĩa mwega mũno. Nĩ ta Jehova eeraga Aisiraeli athĩni ũũ: ‘Nĩ njũĩ mũtingĩhota kũruta indo nyingĩ ta andũ arĩa angĩ, ĩndĩ nĩ njũĩ atĩ kĩrĩa mũndutagĩra nĩ kĩrĩa kĩega biũ.’ Hatarĩ nganja, Jehova nĩ onanagia ũcayanĩri na njĩra ya kũrora maũndũ marĩa ndungata ciake cingĩhota kũhingia.—Thab. 103:14.
17. Jehova etĩkagĩra ũtungata wa mũthemba ũrĩkũ?
17 Nĩ tũũmagĩrĩrio mũno nĩ kũmenya atĩ tondũ Jehova nĩ mũcayanĩri, nĩ etĩkĩraga ũtungata ũrĩa tũmũrutagĩra na ngoro yothe. (Kol. 3:23) Mwarĩ wa Ithe witũ ũmwe mũkũrũ kuuma Italy wĩtagwo Constance oigire: “Ũndũ ũrĩa nyendete mũno, nĩ kwaria na andũ ũhoro wa Mũũmbi wakwa. Nĩkĩo gĩtũmaga thiĩ na mbere kũhunjĩria andũ na kũmaruta Bibilia. Rĩmwe na rĩmwe nĩ njiguaga ũũru mũno tondũ ndingĩhota gwĩka maũndũ maingĩ nĩ ũndũ wa mathĩna ma mwĩrĩ. Ĩndĩ, nĩ menyaga atĩ Jehova nĩoĩ maũndũ marĩa itangĩhota kũhingia na nĩ anyendete na nĩ akenagio nĩ marĩa hotaga gwĩka.”
WĨGEREKANAGIE NA JEHOVA HARĨ GŨCAYANĨRA
18. Nĩ na njĩra ĩrĩkũ aciari, mangĩĩgerekania na kĩonereria kĩa Jehova?
18 Tũngĩĩgerekania na Jehova atĩa harĩ gũcayanĩra? Wĩcirie rĩngĩ ũrĩa Jehova aarũmbũyirie Loti. Jehova nĩwe wagĩrĩirũo nĩ kuuga kũrĩa Loti angĩorĩire, ĩndĩ arĩ na wendo nĩ aamũthikĩrĩirie akĩĩyaria maũndũ marĩa maarĩ ngoro-inĩ. Na agĩtĩkĩria Loti eke ũrĩa aamũhoire. Angĩkorũo wĩ mũciari-rĩ, hihi no wĩgerekanie na kĩonereria kĩa Jehova? Hihi no ũthikagĩrĩrie ciana ciaku, na rĩrĩa kwagĩrĩire ũgetĩkĩra mawoni ma cio? Ngathĩti ya Mnara wa Mlinzi ya Septemba 1, 2007, ĩkĩarĩrĩria ũndũ ũcio, yoigire atĩ aciari no mathikĩrĩrie mawoni ma ciana ciao rĩrĩa marathondeka mawatho ma kũrũmĩrĩrũo mũciĩ. Kwa ngerekano, aciari nĩ mekagĩra watho wa rĩrĩa ciana ciagĩrĩirũo nĩ gũkorũo cinũkĩte, na hatarĩ nganja marĩ na kĩhooto gĩa gwĩka ũguo. O na kũrĩ ũguo, aciari Akristiano no mathikĩrĩrie mawoni ma ciana ciao mbere ya gũtua mathaa macio. Kũrĩ hĩndĩ aciari mangĩthuura gũcenjia mathaa macio angĩkorũo hatirĩ ũtaaro wa Bibilia ũragararũo. Aciari mangĩthikĩrĩria mawoni ma ciana ciao megiĩ mawatho ma mũciĩ, nĩ marĩonaga atĩ ciana nĩ irĩtaũkagĩrũo nĩ mawatho macio makĩria na nĩ irĩmathĩkagĩra.
19. Athuri a kĩũngano mangĩĩgerekania na Jehova atĩa harĩ gũcayanĩra?
19 Athuri a kĩũngano nĩ merutanagĩria kwĩgerekania na Jehova harĩ gũcayanĩra na njĩra ya kwaga gũkĩria njano harĩ maũndũ marĩa merĩgagĩrĩra Akristiano arĩa angĩ mahingie. Nĩ wega kũririkana atĩ Jehova oonaga nginya magongona marĩa maarutagwo nĩ Aisiraeli athĩni marĩ ma bata. O ũndũ ũmwe na ũcio, aarĩ na ariũ a Ithe witũ amwe matingĩhota kũhingia maũndũ maingĩ ũtungata-inĩ, rĩngĩ na rĩngĩ tondũ wa mathĩna ma mwĩrĩ kana ũkũrũ. Athuri magĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa andũ ta acio mangĩigua makuĩte ngoro nĩ ũndũ wa mawathe mao? No mamaririkanie atĩ Jehova nĩ amendete nĩ ũndũ wa kũmũtungatagĩra kũringana na ũhoti wao.—Mar. 12:41-44.
20. Hihi gũtuĩka mũcayanĩri nĩ kuuga tũnyihie ũtungata witũ harĩ Ngai? Taarĩria.
20 Ma nĩ atĩ, tũtiagĩrĩirũo nĩ gwĩciria atĩ gũkorũo tũrĩ acayanĩri nĩ kuuga mũndũ anyihie ũtungata wake nĩ ũndũ wa gwĩcaĩra. (Mat. 16:22) Tũtingĩenda gwĩka o tũmaũndũ tũnini tu o rĩrĩa tũrĩ na ũhoti wa kũhingia maũndũ maingĩ. Ithenya rĩa ũguo, ithuothe twagĩrĩirũo ‘kũgeria biũ’ kũnyita mbaru maũndũ ma Ũthamaki. (Luk. 13:24) Twagĩrĩirũo gũkorũo na ũigananĩru. Twĩke o ũrĩa wothe tũngĩhota thĩinĩ wa ũtungata wa Ngai, no ningĩ tũririkanage atĩ gũtirĩ hĩndĩ Jehova erĩgagĩrĩra twĩke maũndũ marĩa tũtangĩhota. Tũngĩmũtungatĩra na ngoro yothe, nĩ tũrĩkoragwo na ma atĩ nĩ arakenio nĩ ũtungata witũ. Na githĩ tũtikenaga gũtungatĩra Ngai ũcayanagĩra! Thĩinĩ wa gĩcunjĩ kĩrĩa kĩrũmĩrĩire nĩ tũkaarĩrĩria ngumo ingĩ igĩrĩ njega cia Jehova.—Thab. 73:28.
“Tĩithagia Jehova na indo iria ũrĩ nacio.”—Thim. 3:9 (Rora kĩbungo gĩa 11)
‘Ũndũ o wothe mũgwĩka-rĩ, wĩkagei na ngoro yothe.’