XIPIMO XA WUNTLHANU NI XINWE
I lo chulula mbilu yakwe ka Nungungulu hi mukhongelo
1, 2. a) Hikuyini Hana a nga kala a nga tsaki a xikhati lexi a nga longisela lipfhumba? b) Hi nga gonza yini ka tlhatlhambutelo wa Hana?
HANA i wa khomekile nguvu hi ku longisela lipfhumba, na a zama ku nga alakanyeli a zikarato zakwe. Xi wa fanele kuva xikhati xa kutsaka; lembe ni lembe Elkana, a nuna wakwe, i wa tolovela ku famba ni ngango wakwe wontlhe le Xilo lezaku va ya khozela Jehova tabernakelini. Jehova i wa lava lezaku a zikhati lezo ziva za litsako. (Gonza Deuteronome 16:15.) Niku kusukela wunwananeni gakwe, handle ko kanakana Hana i wa yi tsakela nguvu a mibuzo leyo. Kanilezi ka malembe ya zezanyana a zilo zi wa mu cicele.
2 Ive ni thomo ga ku ranziwa hi nuna wakwe. Kanilezi Elkana i wa hi ni munwani sati. A vito gakwe hi Penina, niku zi wonekisa ku khwatsi i wa hi ni kungo ga ku maha Hana a nganwi mati hi khokho. Penina i wa kumile ndlela ya ku xanisa Hana hambu ka masiku lawa ya mubuzo. Hi ndlela muni? Niku, xana a kukholwa loku Hana a nga hi nako ha Jehova ku mu vunisile kuyini a ku yimisana ni xiyimo lexi xo karata nguvu? Loku u tshuka u yimisana ni zikarato zi ku yivelako litsako, a tlhatlhambutelo wa Hana wu ta ku chavelela nguvu.
“Yi karatekela yini a mbilu ya wena?”
3, 4. Zikarato muni za zimbiri za hombe lezi Hana a nga yimisana nazo, niku hikuyini a xiyimo xinwe ni xinwani xi nga hi xikarato?
3 A Biblia gi hi bikela zikarato zimbiri za hombe lezi Hana a nga yimisana nazo. Zitsongwani nguvu a nga zi kota ku maha hi xikarato xakwe xo ranga niku i wa nga hi na ntamu wa ku maha nchumu hi xikarato lexi xa wumbiri. Xa kusangula, a nuna wakwe i wa hi ni vasati vambiri, niku Hana i wa vengiwa hi katakulobye. Xa wumbiri, i wa hi ngonwa. A kuva ngonwa za bayisa nguvu ka ni wihi wasati a lavako vana; kanilezi masikwini ya Hana ni hi kuya hi mudawuko wakwe a kuva ngonwa zi wa neha kubayisa ka hombe nguvu. A ngango wunwe ni wunwani wu wa xuva kuva ni vana lezaku a vito ga ngango gi nga fuvi. A wungonwa gi wa woniwa kota xiruko xa hombe.
4 Kuzilava Hana na a timisele a wungonwa gakwe loku ku wa nga hi Penina. A kuva ni vasati vo tala a hi zi nene. A kuphikizana, kulwisana ni kubayiseka zi tolovelekile nguvu ka makati lawo. Lezo zi hambene Gen. 2:24) A Biblia gi komba lezaku a kuva ni vasati vo tala a hi zi nene, niku lezi zi mahekileko ngangweni wa Elkana zi tiyisa a mhaka leyo.
kule nguvu ni mahela legi Nungungulu a gi yimisileko le sinwini ga Edeni — ga kuva ni sati kutani nuna munwe ntsena. (5. Hikuyini Penina a nga lava lezaku Hana a xaniseka, niku i wa mu xanisisa kuyini?
5 Elkana i wa mu ranza nguvu Hana. Hi kuyelana ni mukhuwo wa xiJuda, Elkana i rangile hi ku chada Hana zonake anzhako ka malembe yo kari a chada Penina kambe. Kani lezo lisine kutani ahihi, a lisine hi lezaku Penina, loyi a nga mu venga nguvu Hana, i kumile tindlela to tala nguvu ta ku xanisa a katakulobye. Lexi xi nga maha Penina ava ni ntamu wa ku xanisa munghana hi lezi yena a nga kari a pswala kuveni Hana i wa hi ngonwa. Penina i lo pswala vana niku laha a vana vakwe va ngaya va tala i wa tizwa matshanza. Wutshanwini ga ku zwela wusiwana Hana a tlhela a lavetela tindlela ta ku mu chavelela kuxanisekeni kakwe, Penina i no lonzowota a xiyimo lexi kasi ku mu xanisa. A Biblia gi ngalo Penina i wa chepeta Hana “kasi ku mu zwisa kubayisa.” (1 Sam. 1:6) Penina i wa maha zilo na a hi ni kungo ga ku zwisa kubayisa Hana, niku i zi kotile.
Hana i wa karateka nguvu hi wungonwa gakwe, niku Penina i wa maha zontlhe a nga zi kota kasi ku mu zwisa kubayisa
6, 7. a) Hambu lezi Elkana a nga zama ku chavelela Hana, hikuyini Hana a nga kala ku mu hlawutela zontlhe lezi a nga yimisana nazo? b) Xana a wungonwa ga Hana gi wa wula lezaku Jehova i wa nga xalali hi yena? Tlhamusela. (Wona a tlhamuselo wa lahasi.)
6 Ko khwatsi a xikhati lexi Penina a nga xi tsakela nguvu kasi ku zwisa Hana kubayisa ku wa hi xikhati lexi a ngango wontlhe wu nga enza lembe ni lembe wuya Xilo. Ka n’wana munwe ni munwani wa Penina — vontlhe vana vakwe va vafana ni vanhanyana — Elkana i wa va nyika ziavelo zabye za muphahlo wa Jehova. Kanilezi Hana, wo ranzeka, i wa nyikiwa xiavelo xo hlawuleka. Hikwalaho Penina i wa chepeta Hana laha ka kuza a sangula ku rila a tlhela a swihala kuga. Elkana i wa zi wona lezaku a sati wakwe wo ranzeka, Hana, i wa bayiseka niku i wa ngagi, hikwalaho i loya mu chavelela. I lo mu wutisa lezi, “Hana, u rilela yini? Hi yini u nga giko zakuga? Yi karatekela yini a mbilu ya wena? Kasi mina a nzi hunzi khume ga vana ka wena ke?” — 1 Sam. 1:4-8.
7 Hi wutsongwani ga kona Elkana i zi polile lezaku Hana i wa bayiseka hi lezi a nga hi ngonwa. Niku handle ko kanakana Hana i tsakile hi ku tiyisekiswa lezaku wa ha ranziwa. * Kanilezi Elkana a nga wulangi nchumu hi matshoho ya Penina; niku hambu a Biblia a gi wuli lezaku Hana i wulawulile hi zona na Elkana. Kuzilava Hana i zi wonile lezaku a ku paluxa Penina zi wa to kulisa xikarato xakwe ntsena. Xana hakunene Elkana i wa ta zi kota ku cica a xiyimo lexo? Xana Penina i wa nga ta simama a mu chepeta nguvu Hana a tlhela a kuca a vana ni malanza yakwe lezaku vonawu va mu chepeta ke? Hana i wa ta tizwa na a nyenyiwa nguvu laha mutini wakwe.
Laha a nga xaniswa ngangweni wakwe, Hana i lo tsutsumela ka Jehova kasi ku chavelelwa
8. Loku u mahelwa kubiha, hikuyini zi chavelelako a ku tiva lezaku Jehova i Nungungulu wa kululama?
8 Kani Elkana i wa gi tiva a wubihi gontlhe legi Penina a nga kari a mahela Hana kutani ahihi, a lisine hi lezaku Nungungulu i wa zi wona zontlhe. A Mhaka yakwe yi komba lezaku yena i wona zontlhe zi mahekako, hi kumaha loko yi nyika xitlharihiso xo tiya ka ni wihi munhu a nga ha tsakiswako hi xiluse xi wonekisako ku khwatsi xi tsongwani ni zimaho zi vangelako vanwani kubayisa. Tlhatakumbiri, a vanhu vo kala nanzu ni va kurula vo fana na Hana va nga chavelelwa hi ku tiva lezaku a Nungungulu wa kululama i lulamisa timhaka tontlhe hi xikhati xakwe ni hi ndlela yakwe. (Gonza Deuteronome 32:4.) Kuzilava Hana i wa zi tiva lezo, hakuva i tsutsumele ka Jehova kasi a ya kuma xivuno.
‘A nghohe yakwe yi wa nga ha tsuvangi’
9. A kutiyimisela ka Hana a kuya Xilo hambu lezi a nga zi tiva lezi a katakulobye a nga wa ta maha, ku hi gonzisa yini?
9 Na ga ha hi mixo nguvu, laha mutini vontlhe va wa sina va khomekile nguvu. Vontlhe va wa ti longisela ku enza, a ku patsa ni vanana. Kasi va chikela Xilo, a ngango wontlhe wu wa ta famba tikilometro to hunza 30 zitsungeni za Efraime. * Kasi ku chikela seyo va wa ta famba siku gontlhe kutani masiku mambiri hi milenge. Hana i wa zi tiva lezi a katakulobye a nga wa ta maha. Hambulezo, a nga salangi kaya. Hikwalaho, i lo veka xikombiso xi nene ka vakhozeli va Nungungulu va masikwini ya hina. A hi wutlhari a ku tsika a mahanyela ya hava ya vanwani ma colopetela a wukhozeli ga hina ka Nungungulu. Loku hi ma vumelela ma hi colopetela, hi ta luza a makatekwa lawa hi ma lavako kasi hi timisela a ziyimo zo binza.
10, 11. a) Hikuyini Hana a nga tekela ku tsutsumela tabernakelini laha a nga kuma mole wa ku maha lezo? b) Xana Hana i chululisile kuyini a mbilu yakwe ka Dadani wakwe hi mukhongelo?
10 Anzhako ka ku famba siku gontlhe na va noma zitsunga hi tindlela to gombonyekela, a ngango wontlhe wu lo chikela kusuhani ni Xilo. A wutshamu lego gi wa ranzelwe hi zitsunga zo leha. Laha va nga kari va chikela, kuzilava Hana i sangulile ku alakanyela lezi a nga wa ta zi wula mukhongelweni wakwe ka Jehova. Loku va chikele, a ngango wu loga zinwe zakuga. Neti ku nga vululeka mole, Hana i lo ti hambanyisa ni ngango a nghena tabernakelini ga Jehova. Mupristi wa Hombe, Eli, i wa hi kwalomo, i wa tshamile kusuhani ni mhanze ya laha nyangweni.
Kanilezi Hana a nga mu wonangi Eli hakuva a kupima kakwe ku wa hi mukhongelweni lowu a nga wa ta maha ka Nungungulu wakwe. Hana i wa tsumba lezaku i wa ta zwiwa laha tabernakelini. Hambu loku ku nga hi na munhu a nga zwisisa a xiyimo xakwe xo bayisa, a Dadani wakwe wa le tilweni i wa mu zwisisa. A mbilu yakwe yi lo tala hi kubayiseka zonake a sangula ku rila.11 Laha a miri wakwe wontlhe wu nga sangula ku rurumela hi lezi a nga kari a rila, Hana i lo wulawula na Jehova hi lomu mbilwini. A nomu wakwe wu wa rurumela a xikhati lexi a nga kari a tlhavinyetela magezu lomu mbilwini yakwe kasi ku wula lezi a nga ti zwisa zona. I khongelile hi xikhati xo leha nguvu, a chululela Dadani wakwe zontlhe zi nga hi lomu mbilwini yakwe. Kanilezi i mahile zo hunza ku kombela Nungungulu lezaku a tatisa a kuxuva kakwe ka kuva ni n’wana. Hana i wa nga xuvi ntsena ku amukela makatekwa ya Nungungulu kanilezi i wa xuva kambe ku nyika Jehova lezi a nga hi nazo. Hikwalaho i lo hlambanya, a tsumbisa Jehova lezaku loku i wo kuma n’wana i wa ta mu nyikela lezaku a tirela Jehova a wutomi gakwe gontlhe. — 1 Sam. 1:9-11.
12. Kota lezi hi zi wonako ka xikombiso xa Hana, zini hi faneleko ku zi alakanya a xikhati lexi hi khongelako?
12 Hana i vekele xikombiso xi nene a malanza wontlhe ya Nungungulu loku zita mhakeni ya ku khongela. Hi wunene, Jehova i ramba vanhu vakwe lezaku va chulula timbilu tabye kakwe na va nga chavi nchumu, va mu byela lezi zi va karatako a ku fana ni lezi a nwanana a mahako ka papai wo ranzeka. (Gonza Tisimu 62:8; 1 Va Le Tesalonika 5:17.) Mupostoli Pedro i pimiselwe ku tsala a magezu lawa yo chavelela xungetano hi ku khongela ka Jehova: “Vekani hehla ka yena kontlhe a kukarateka ka nwina, hakuva wa mu khatalela.” — 1 Ped. 5:7.
13, 14. a) Zini lezi Eli a nga tekela ku zi alakanyela hi Hana niku hikuyini? b) Hikuyini a hlamulo wa Hana ka Eli wu vileko xikombiso xi nene xa kukholwa lexi hi faneleko ku xi lanzela ke?
13 Kanilezi, a vanhu a va zi koti ku zwisisa kutani ku zwela wusiwana a ku fana na Jehova. Laha Hana a nga kari a rila ni ku khongela, i lo dzuka hi kuzwa gezu. Ku wa hi Eli, a mupristi wa hombe, loyi a nga kari a mu cuwukisela. I te ngalo: “U ta popiwa kala rini? Famba u ya kalamuka kupopiwa ka wena!” Eli i wa wonile lezaku a milomu ni miri wa Hana zi wa ninginika, niku i wa karatekile. Wutshanwini ga ku wutisa xigelo xa kona, i lo alakanya lezaku i wa popilwe. — 1 Sam. 1:12-14.
14 Xikhatini lexo xa kukarateka, a hi kubayiseka loku Hana kuzilava a vileko nako hi ku lumbetwa hi wanuna loyi a nga hi ni wutihlamuleli ga lisima! Kanilezi ka khati legi kambe, i hi vekele xikombiso xi nene xa kukholwa. A nga tsikangi a kungambheleli ka munhu ku colopetela a wukhozeli gakwe ka Jehova. Hi xichawo i lo tlhamusela a xiyimo xakwe ka Eli. Eli i lo mu byela lezi, kuzilava hi gezu go tangalisa, kota lezi a nga zi wona lezaku i wa phazamile aku: “Famba hi kurula, Nungungulu wa ka Israeli a ku nyike lezo u kombeleko.” — 1 Sam. 1:15-17.
15, 16. a) Hana i khumbisilwe kuyini hi lezi a nga chulula mbilu yakwe ka Jehova a tlhela a mu khozela tabernekelini? b) Hi nga xi lanzelisa kuyini a xikombiso xa Hana loku hiva ni kutizwa ka hava?
1 Sam. 1:18) A wuhunzuluseli ginwani ga Biblia (Jerusalem Bible) gi ngalo: “A nghohe yakwe yi wa nga ha tsuvangi.” Makunu Hana i wa pepile moyeni. Hi ndlela yo kari i wa rulile a nzhwalo wakwe wo binza a wu rwexa munwani munhu wa ntamu nguvu ku hunza yena, ku nga Dadani wakwe wa le tilweni. (Gonza Tisimu 55:22.) Xana ku na ni xikarato xo binza nguvu laha ka kuza Jehova a nga zi koti ku xi rwala? Ne ni kutsongwani — a xi seva kona, a xi kona, niku xi nga ta tshuka xiva kona!
15 Hana i khumbisilwe kuyini hi lezi a nga chulula mbilu yakwe ka Jehova a tlhela a mu khozela tabernakelini? A tlhatlhambutelo wu ngalo: “I lo khoma ndlela yakwe a ti fambela, a yaga, a nghohe yakwe yi nga ha tsanwi.” (16 Loku hi binziwa hi nzhwalo wo kari, hi maha khwatsi hi ku lanzela xikombiso xa Hana hi ku wulawula na hi tlhatlhekile ni Loyi a Biblia gi mu vitanako ‘Muzwi wa mikhongelo.’ (Tis. 65:2) Loku hi maha lezo na hi hi ni kukholwa, a kukarateka ka hina ku ta valetwa hi “kurula ka Nungungulu, loku ku nga hiko na kupimiwa.” — Fil. 4:6, 7.
‘Ku hava ribye go fana ni Nungungulu wa hina’
17, 18. a) Xana Elkana i zi kombisisile kuyini lezaku i wa vumela a xihlambanyo xa Hana? b) Zini lezi Penina a nga kala a nga ha zi koti ku mahela Hana?
17 Ka mixo yi nga lanzela Hana i lo tlhela tabernakelini zinwe na Elkana. Kuzilava i mu byelile a xikombelo lexi a nga xi mahile ni lezi a nga tsumbisile Jehova, hakuva a Nayo wa Mosi wu wa nyika a nuna a fanelo ya ku beletela sati a ku tatisa a xihlambanyo lexi a xi mahileko na a nga zi tivi. (Mitse. 30:10-15) Hambulezo, a wanuna loyi wo tsumbeka a nga mahangi lezo. A kuhambana ni lezo i lo ya khozela Jehova na Hana le tabernakelini na va nga se tlhela kaya.
18 Hi rini laha Penina a nga wona lezaku Hana a nga ha swireki hi kuchepeta kakwe? A tlhatlhambutelo a wu wuli, kanilezi a magezu ‘i wa nga ha tsuvangi’ ma komba lezaku Hana i wa tsakile niku i wa nga ha karateki kusukela ka xikhati lexo. A lisine la kona hi lezaku Penina i tekele ku zi wona lezaku a kuchepeta kakwe ku wa nga ha bhinzuli. Niku a Biblia a ga ha kumbuki kambe a vito gakwe.
19. Makatekwa muni lawa Hana a ma kumileko, niku i zi kombisisile kuyini lezaku wa mu tiva loyi a mu katekisileko?
19 Anzhako ka tihweti, a kurula ka Hana ku lo hunzuka litsako li nga tlhamuselekiko. I wa hi ni nyimba! Litsakweni lakwe, Hana a nga tshukangi a rivakelwa loyi a nga mu katekisile. Laha a n’wana a nga pswaliwa i lo mu chula ku hi Samueli, lezi zi wulako ku “Vito ga Nungungulu,” niku zi te dlunya lezaku lezo zi wula ku tsumba a vito ga Nungungulu, khwatsi hi lezi Hana a nga mahile. Ka lembe lego, Hana a nga yangi Xilo na Elkana zinwe ni vanwani va ngango. I lo tshama malembe manharu laha kaya ni n’wana wakwe kala a mu lumula. Zonake i lo ti boha xiwuno
lezaku ava ni hlana wa ku yisa n’wana wakwe wo ranzeka tabernakelini.20. Xana Hana na Elkana va xi tatisisile kuyini a xihlambanyo xabye ka Jehova?
20 A ku siya n’wana wakwe zi wa nga ta vevuka. Lisine lezaku Hana i wa zi tiva ku Samueli i wa ta hlayiseka khwatsi le Xilo, kuzilava i wa ta hlayisiwa hi vavasati lava va nga tira le tabernakelini. Hambulezo, i wa ha hi mu tsongwani, niku hi wihi mamani a tsakiswako hi ku tshama kule ni n’wana wakwe ke? Hambu zi hi tano, Hana na Elkana va lo neha a mufana wabye, na va nga kurumetiwi, kanilezi hi kuziranza. Va lo nyikela miphahlo ndlwini ya Nungungulu, zonake va nyikela Samueli ka Eli, va mu alakanyisa a xihlambanyo lexi Hana a nga xi mahile malembe nzhako.
Hana ive xikatekiso ka n’wana wakwe Samueli
21. Xana a mukhongelo wa Hana ka Jehova wu ku kombisisa kuyini a kukholwa ko tiya loku a nga hi nako? (Wona kambe a kwadru “ Mikhongelo yimbiri yo hlawuleka.”)
21 Anzhako ka lezo, Hana i lo maha mukhongelo lowu Nungungulu a nga wu wona na wu ringanelwa hi kuva Mhakeni yakwe yi pimisilweko. Laha u lerako a magezu yakwe ma tsalilweko ka 1 Samueli 2:1-10, ka linya yinwe ni yinwani u ta wona a kukholwa ko tiya loku Hana a nga hi nako ha Nungungulu. Hana i lo dzunza Jehova hi lezi a tirisako a ntamu wakwe hi ndlela yo hlamalisa — hi kota ya wuzikoti ga ku wisa tingana lava va matshanza, ga ku katekisa lava va hlokisiwako, ga ku daya kutani ku tirula vanhu kufeni. I dumisile a Dadani wakwe hi kubasa kakwe ku nga ecanyiswiko, kululama kakwe ni kutsumbeka kakwe. Hi xigelo xi nene, Hana i te: ‘Ku hava ribye go fana ni Nungungulu wa hina.’ Jehova wa tsumbeka hi kumbhelela niku a nga cicacici, wuchavelo ka vontlhe va xanisiwako lava va tsutsumelako kakwe lezaku va vuniwa.
22, 23. a) Hikuyini hi nga tiyisekako lezaku Samueli i kulile na a zi tiva lezaku a vapswali vakwe va wa mu ranza? b) Xana Jehova i mu katekisisile kuyini Hana hi kuanzileko?
22 Handle ko kanakana, Samueli i wa katekile hi kuva ni mamani loyi a nga hi ni 1 Samueli 2:19.) A hi mu alakanyeleni na a bohisa Samueli a nghanjwana leyo, a yi lungisela na a mu byela magezu yo tiyisa. Samueli i wa katekile hi kuva ni mamani wa tshamela lego niku yenawu i kulile ava xikatekiso ka vapswali vakwe ni ka tiko gontlhe ga Israeli.
kukholwa ko tiya nguvu ha Jehova. Hambu lezi a nga xuva nguvu mamani wakwe a xikhati lexi a nga kari a kula, Samueli a nga zangi a tizwa na a tsikilwe. Lembe ni lembe, Hana i waya Xilo ni nghanjwana a ya nyika Samueli lezaku a tira hi yona tabernakelini. Hana wutsumbu i wa rungile a nghanjwana leyo kota xikombiso xa liranzo lakwe ha yena. (Gonza23 Hana yenawu a nga tsikiwangi. Jehova i mu vululile marumbu zonake a pswalela Elkana a vana vanwani va ntlhanu. (1 Sam. 2:21) Kanilezi, kuzilava a makatekwa ya hombe lawa Hana a nga hi nawo ku wa hi kuzwanana kakwe ni Dadani wakwe, Jehova, loku ku ngaya ku tiya nguvu hi kufamba ka malembe. Ngha ziva lezo ka wenawu a xikhati lexi u pimanyisako a kukholwa ka Hana.
^ nzi. 7 Hambu lezi a Biblia gi wulako lezaku “Jehova i wa mu mahile ngonwa,” a ku na xikombiso xa lezaku Nungungulu i wa nga xalaliswi hi wasati loyi wo ti koramisa ni wo tsumbeka. (1 Sam. 1:5) Ka zikhati zinwani a Biblia gi wula lezaku Nungungulu i vangile zokari kuveni i no zi vumelela lezaku zi maheka hi xikhati xo kari.
^ nzi. 9 A pfhuka lowo wu seketelwa ka mhaka ya lezaku, Rama, a doropa ga Elkana give galegi anzhako ka xikhati gi ngava Arimatea masikwini ya Jesu.