WIC MIR 10
“Lembe pa Yehova umedere”
Jugonyo Pethro, man ragedo ucero ngo lembanyong’a nimew
1-4. Pethro unwang’ere i wang’ lembe ma tek ma kani, man ka nwang’u ubino in nwang’u iciwinjiri nenedi?
DHUGANG’ ma dit mi cuma ucikere i ng’ey Pethro ku woi ma yerere ngo. Jukur ario ma Juroma gitieke i diere migi man gibetere i kusika mi kol, ma cinge atwiya ku nyoro. I ng’eye ekuro pi saa ma lee, copere nia pi nindo ma dupa, pi ning’eyo lembe ma jubitimo i kume. Gin m’eromo neno utie ndhu kende kende kor ot, utwindi, nyoro man jukur pare.
2 Lembe ma jung’olo iwi Pethro uwok lic. Ubimo Herode Agripa mi kwong’o udaru keco ninego Pethro. a Pieno, epangu nia ebiwodhe i wang’ dhanu i ng’ey Kadhukuwijo, man pokolembe mi tho pare bibedo ve giramiya pi nifoyo i udul dhanu. Eno tie sosi ngo. Nindo moko nyanok i wang’e, ubimo ma rom eno unego Yakobo ma jakwenda wagi Pethro.
3 Wan’i uthieno m’i wang’ nindo ma jupangu nia jubinego Pethro i iye. Pethro ubeparu ang’o i kusika ma col mi kol m’ebedo i iye? Nyo ebepoy pi lembe ma Yesu ugam uyero ire oro ma dupa i wang’e, ma nia jubitwiye man jubitere kaka m’ebemito ngo pi ninege? (Yoh. 21:18, 19) Copere nyo Pethro ubeparu nia nindo maeno udaru romo.
4 Ka nwang’u ibino Pethro, nwang’u iciwinjiri nenedi? Dhanu ma pol cwinygi romo tur, ma nwang’u giparu nia dong’ gimbe ku genogen moko nyanok de. Re nyo andha lembe moko nuti ma romo ketho jalub mandha pa Yesu Kristu ubay genogeni? Lembe ma Pethro ku Jukristu wagi gitimo kinde ma gibenwang’iri ku ragedo ubemiyo iwa ponji ma kani? Wakenenu.
“Cokiri uguro rwo ma tek” (Tic mi Jukwenda 12:1-5)
5, 6. (a) Ubimo Herode Agripa mi kwong’o usendo cokiri mi Jukristu pirang’o man nenedi? (b) Pirang’o tho pa Yakobo ubino ni amulaic ni cokiri?
5 Calu ma waponjo i wic m’ukadhu mi buku maeni, lokocwiny pa Kornelio ma Jayahudi ngo man mi juruot pare ubino lembe mir anyong’a ma dit ni cokiri mi Jukristu. Ento Juyahudi ma juyic ungo giwinjiri rac kinde ma giwinjo nia Jukristu ma Juyahudi ma dupa gicaku betimo thier karacelo ku Juyahudi ngo.
6 Herode ma jaracik ma tek, uneno nia lembe maeno biketho enwang’ bero i wang’ Juyahudi, e ecaku sendo Jukristu. M’umbe jiji, ewinjo nia jakwenda Yakobo ubino jarimb Yesu Kristu ma ceng’ini. Eno uketho “enego Yakobo m’umin Yohana ku palamularu.” (Tic. 12:2) Eno ubino amulaic ma dit akeca ni cokiri! Yakobo ubino acel m’i kind dhanu adek ma gineno Yesu kinde m’ayine ulokere man udu mange m’utimere ngo i vut jukwenda mukende. (Mat. 17:1, 2; Mark. 5:37-42) Yesu ulwong’o Yakobo gikud umin ma Yohana nia, “wot morpolo” nikum morkum migi m’ubino lee. (Mark. 3:17) Pieno kinde ma Yakobo utho, cokiri urwinyo jamulembe ma won tegocwiny, jakwenda ma jugeno man ma jumaru.
7, 8. Cokiri utimo ang’o kinde ma jutwiyo Pethro?
7 Tho pa Yakobo ufoyo i Juyahudi, tap calu m’Agripa ubino uparu. Lembe maeno utego cwinye, uketho elokere i kum Pethro de. Calu ma waneno i acaki mi wic maeni, eketho jutwiyo Pethro. Re copere nia Agripa upoy nia i wang’e jukwenda gibed giwok kud i otkol i ayi mir udu, tap calu ma waneno i wic mir 5 mi buku maeni. Pi nicero Pethro kara kud epiey, Herode uketho jutwiye i diere mi jukur 2, man jukur 16 giwotho wiliri dieceng’ ku diewor kara kud eringi. Tek Pethro upiey ci, lembe ma jung’olo i wiye bidwogo iwi jukur maeno. Dong’, Jukristu wagi Pethro giromo timo ang’o kud i kind lembe ma tek maeno?
8 Cokiri ung’eyo cuu mandha gin m’ukwayu etim. Tic mi Jukwenda 12:5 uyero kumae: “Pieno, Pethro ubedo asu i kol, ento cokiri uguro rwo ma tek pire ni Mungu.” Andha, Jukristu girwo ma tek niai kud i adundegi pir umeggi mir amara. Tho pa Yakobo ucwalugi ngo nibayu genogen. Gimediri nibedo ku genogen ma nia Yehova ubewinjo rwo migi ceke. Yehova beneno rwo ni gin ma pire tek lee. Tek rwone urombo ku yeny pare, edwoko wang’gi. (Ebr. 13:18, 19; Yak. 5:16) Lembe maeno ubemiyo ponji ma lee ni Jukristu ma tin.
9. Wacopo nwang’u ponji ma kani niai kud i lapor mi Jukristu wagi Pethro iwi lembe m’uneno rwo?
9 Nyo ing’eyo de juyic wadwa moko ma gibekadhu kud i amulaic ma tung’ tung’i? Copere nia gibeciro ragedo, peko ma wok rek, kunoke gavmenti ukwero tic mwa i ng’om migi. Ineno nenedi kan ibed irwo pigi niai kud i adundeni? Copere bende nia ing’eyo jumoko ma gibekadhu kud i peko ma nyamuru muru, calu ve anyoba nyoba m’i kind juruot, turcwiny, kunoke yiyoyic migi ubenwang’ere i amulaic. Kan ilar ibed inyamu i lembe i wang’ nirwo, icopo paru pi dhanu dupa dit m’iromo lwong’o ku nying’gi kinde m’ibeweco i bang’ Yehova, ma ‘Jawinj rwo.’ (Zab. 65:2) I andha, in bende imaru nia umego ku nyimego peri girwo piri kinde m’ibenweng’iri ku peko.
Wabed warwo pir umego mwa ma jutwiyo i kol pi yiyoyic migi
“Lub toka” (Tic mi Jukwenda 12:6-11)
10, 11. Kekor kite ma malaika pa Yehova uwodho ko Pethro kud i kol.
10 Nyo ariti ma Pethro unwang’ere i iye ung’abu cwinye? Ung’eyere ngo, re uthieno ma tokcen m’ebedo i kol, enindo pare tup i kind jukur ario ma wang’gi nger. Pethro ubino ku yiyoyic ma tek i Yehova, uketho ebedo ku tegocwiny ma nia kadok nwang’u lembang’o ma biwok i wiye de, Yehova ni kude. (Rum. 14:7, 8) Ma jiji mbe, Pethro ular uparu ngo nyanok de pi lembe mi wang’u ic m’ubecitimere. Mbwang’ kumeni, der moko ucaru i kusika mi otkol m’ebino i iye. E Malaika moko ubin ucungo kakeca man ecewo Pethro nyapio pio; ubenen nia jukur de ginene ngo. E nyoro ma jutwiyo ko cinge, m’ubino nen ve nia copo cot de ngo upodho lwathara!
“Gitundo i kum dhugang’ mi cuma m’umondo i adhura; dhugang’ maeni de uyabere gire igi.”—Tic mi Jukwenda 12:10
11 Malaika umiyo telowic m’adundo adundo ni Pethro, eyero kumae: “Ai malu pio! . . . Kend bongu man rony wara peri. . . . Kend bongu peri ma yo woko.” Pethro uworo lembene m’umbe galu. Tokcenne, malaika uyero ire kumae: “Lub toka,” e Pethro utimo kumeno. Giwok kud i kusika mi otkol, gikadhu kud i wang’ jukur m’ucungo yo woko, man gicidho nyaling’ ling’ yor i bang’ dhugang’ ma dit mi cuma. Gibiwok nenedi ku keca? Tek nyo penji maeni utundo iwi Pethro, penjine galu ngo i wiye pi saa ma lee. Kinde ma gitundo i dhugang’, ‘eyabere gire igi.’ Ma fodi Pethro ubenyamere e ci, gikadhu dhugang’ man giwok i gengi, e malaika urwinyo. Pethro udong’ kende keca, man enyang’ nia lembe ceke m’uai utimere utie lemandha. Eno ubino ngo ginmawokiwang’. Pethro ubino agonya!—Tic. 12:7-11.
12. Ka wabenyamu i lembe iwi kite ma Yehova ubodho ko Pethro, eno romo tielo cwinywa nenedi?
12 Nyo etie ngo lembe ma tielocwiny ninyamu i lembe iwi tego pa Yehova m’ajikine mbe m’ebodho ko jutic pare? Bimobim mi Roma m’ubino ku tego nikadhu bimobim ceke mi ng’om re m’ugam ucungo i kum ubimo m’utwiyo Pethro. Re asu Pethro uwok kud i kol nyalwe! I andha, Yehova betimo ngo udu ma kumeno ni jutic pare zoo. Etimo ngo udu ma kumeno ni Yakobo; kadok ni Pethro de etime ngo kendo kinde ma dong’ wec ma Yesu uyero pire ubepong’o. I nindo ma tin, Jukristu gikuro ngo nia giboth i ayi mir udu. Re wang’eyo nia Yehova ulokere ngo. (Mal. 3:6) Bende, ceng’ini eni ebitiyo ku Wode pi nigonyo dhanu milioni dupa kud i kol ma kaporne mbe, ma en e tho. (Yoh. 5:28, 29) Wacopo nwang’u tegocwiny niai kud i lembang’ola maeno kinde ma wabekadhu kud i amulaic tin eni.
“Ginene man igi uwang’ lii” (Tic mi Jukwenda 12:12-17)
13-15. (a) Umego ma gicokiri i ot pa Maria gitimo ang’o kinde ma Pethro utundo? (b) Buku mi Tic mi Jukwenda udog uweco akeca iwi lembang’o, man Pethro umedere nikonyo umego ku nyimego pare mi tipo ke nenedi?
13 Pethro ucungo i gengi kaka ma col, m’ebesayu ko kaka m’ecidh i iye. E paru moko utundo i wiye. Pacu pa dhaku moko ma Jakristu ma nyinge Maria ubino ceng’ini keca. Ubenen nia ebino dhatho ma jamcinge nuti, kum ebino ku ot ma lac m’uromo cokiri. Ebino min Yohana Marko, ma buku mi Tic mi Jukwenda ukoro pire wang’ ma kwong’a keni man m’i ng’eye udoko ve wod Pethro. (1 Pet. 5:13) Uthieno maeca, dhanu ma dupa mi cokiri gibino i ot pa Maria ma giberwo ma tek, kadok nwang’u saa unyang’ de. M’umbe jiji, gibino rwo kara jugony Pethro kud i kol, ento kite ma Yehova udwoko ko wang’ rwone uwang’u igi lee.
14 Pethro udwong’o dhugola gang’ ma jumondo ko i lela m’i wang’ ot. Jatic moko ma nyaku ma nyinge Roda ubino i dhugang’; Roda utie nying’ mi dhu Jugiriki ma jubed jutiyo ko lee man thelembe tie, “Thiwe.” Eromo yiyo ngo gin ma ithe winjo. Ewinjo dwand Pethro! Kakare niyabu dhugang’, nyaku maeno m’udhir kud anyong’a uweko Pethro ucungo i gengi, eringo edok i ot, man ecaku yero ni cokiri nia Pethro n’i dhugang’. Giyero ire nia wiye nyothere; re eyiyo ngo nia julok paru pare. Erido pare asu nia ebeyero lemandha. Calu ma jumoko gipimo yiyo, giyero nia eca romo bedo malaika m’ubino kaka Pethro. (Tic. 12:12-15) Pi saa maeno zoo, Pethro umedere asu nidwong’o dhugola nitundo ma tokcenne, gicidho i dhugang’ man giyabe.
15 Kud i dhugang’, “ginene man igi uwang’ lii”! (Tic. 12:16) Pethro uyero nia gikegiling’ kara ekor igi lembe m’uai ukadhu. Ecikogi bende nia gidok gikor lembene ni Yakobo ma jalub man ni umego; e ecidho kara kud juaskari pa Herode ginwang’e. Pethro umedere nitimo ni Yehova ku bedopwe i kabedo mange m’ariti mbe i iye. Kendo judok juweco pire kende kende i buku mi Tic mi Jukwenda thek 15, kaka ma Biblia ukoro nia ediko cinge pi niyiko lembe m’uwok iwi timo yaa. I ng’eye, buku mi Tic mi Jukwenda udog uweco akeca pi tic man woth pa jakwenda Paulo. Kadok kumeno de, wacopo bedo kud andha ma nia Pethro utielo yiyoyic mir umego ku nyimego pare kaka moko ci m’ecidho i iye. Kinde m’eweko umego ma gicokiri i ot pa Maria, m’umbe jiji gidong’ kud anyong’a.
16. Pirang’o waromo bedo ma cwinywa tek nia lembe dupa bimiyo iwa anyong’a i nindo m’ubino?
16 Saa moko Yehova betimo bero ni jutic pare nisagu ma nwang’u gigeno, ewekogi ma nwang’u gidong’ kud anyong’a ma lee. Eno ubino tap kite m’umego ku nyimego mi tipo pa Pethro giwinjiri ko uthieno maeca. Tin wan de waromo winjara kumeno ka wabenwang’u mugisa pa Yehova. (Rie. 10:22) I nindo m’ubino, wabineno kite ma lembang’ola pa Yehova ceke bipong’o ko iwi ng’om zoo. Andha, lembe ma beco ma bitimerene bikadhu gin ma wabeparu tin bor dit. Pieno, ka fodi wabegwoko bedoleng’ mwa ci, wacopo kuro lembe mir anyong’a dupa m’ubebino i wang’wa ma cwinywa tek.
“Malaika pa Yehova ugoye” (Tic mi Jukwenda 12:18-25)
17, 18. Ang’o m’uketho dhanu gipaku Herode?
17 Kite ma Pethro uwok ko kud i kol uwang’u bende i Herode lii, re mi bero ngo. Herode ung’olo nia jusay kakare mii, man eketho jupenj dhu jukur cuu. ‘Juterogi man jumiyo igi matira,’ copere nia matira mi nek. (Tic. 12:19) Herode Agripa ubino ngo ng’atu ma nyang’ ku dhanu kunoke ma won kisa. Nyo jalwo maeno ma cwinye kwar unwang’u matira de?
18 Nego Pethro m’uvoyo Agripa ubino ire ni lembe mi lewic lee, re i ng’ey kare ma nyanok ci edok enwang’u anyong’a kendo. Lembe moko uwok m’ucwalu jukwor pa Herode ni ciketho kwiyocwiny kude, man ma jiji mbe ebino kud ava ma lee mi weco i wang’ udul dhanu. Luka ukiewo nia i wang’ niweco, “Herode ukendere ku kendi mi ker.” Jagor kpawa ma Jayahudi ma nyinge Josèphe ukiewo nia juyiko bongu pa Herode ku mola ma tar, uketho ka der moko ucaru kum ubimo ci, dong’ bedo ve eberieny ku dwong’. Jaracik ma tek maeno ucaku weco i bang’ dhanu. E dhanu ma gicokiri gicaku kok kumae: “Eni dwand mungu, ento dwand dhanu ngo!”—Tic. 12:20-22.
19, 20. (a) Pirang’o Yehova umiyo matira ni Herode? (b) Wacopo nwang’u tielocwiny ma kani niai kud i kpawa mi tho ma rek pa Herode Agripa?
19 Mungu kende re m’uromo ku kit yung ma kumeno, man Mungu bino neno! Nwang’u Herode romo uro lembe ma rac maeno. Nwang’u ukwayu ejuk udul dhanu kunoke ekwer yung ma gibemiyo ire. Tung’ ku maeno, edoko ni lapor m’ucwaku wec ma nwang’ere i Lembrieko, m’uwacu kumae: “Kuhaya lar wok ni nyoth.” (Rie. 16:18) “E ndhundhu malaika pa Yehova ugoye,” uketho ng’atu maeno ma jakuhaya man m’umbe ku kisa utho tho mi lewic ma yawe mbe. “Ukoko ucame, e egam etho.” (Tic. 12:23) Josèphe bende uyero nia twoyo umaku Agripa mbwang’ man emedo bende nia ubimo maeno uyiyo nia ebetho pilembe ejolo yung mi dhanu. Josèphe ukiewo bende nia Agripa utagu pi bang’ abic kan etho. b
20 Saa moko romo nen ve nia dhanu ma jukafiri gibetimo lembe ma reco, re gibenwang’u ngo matira. Lembe maeno ucikere ngo niwang’u iwa, kum “ng’om zoo uvuto i tego pa ng’atu ma rac.” (1 Yoh. 5:19) Ento saa moko dhanu pa Mungu giwinjiri rac ka dhanu ma kumeno ubenwang’u ngo matira. Eno re m’uketho kpawa ma calu ma waai waneno i wic maeni tielo cwinywa. I andha, Yehova uwenjowa ngo, ebepoyo wi jutic pare ceke nia emaru bedopwe. (Zab. 33:5) Ceng’ini eni, bedopwe pare biloyo.
21. Ponji ma kani ma pire tek ma nwang’ere i Tic mi Jukwenda thek 12, man pirang’o eromo tielo cwinywa tini?
21 Kpawa maeni uthum ku ponji moko ma tielocwinyjo mi tuko ngo ma nia, “lembe pa Yehova umedere man umew.” (Tic.12:24) Rapor maeni ubenyutho nia tic mi rweyo lembanyong’a umedere nimew. Eno ubepoyo wiwa nia Yehova miyo mugisa iwi tic ma rom eno tin de. Ubenen nia lembe ma pire tek ma Tic mi Jukwenda thek 12 uweco pire utie ngo tho pa jakwenda acel man piey pa jakwenda m’ucelo, ento utie kite ma Yehova ujigo ko rieko ma nwang’u Sitani umito nyotho ko cokiri mi Jukristu man nijigo amora migi mi tic mi rweyo lembanyong’a. Ai ma Sitani uai ko i kum dhanu pa Mungu urombo ngo, man lembe bivoyo ng’atu moko ci m’ubemito ejig the tic mi rweyo lembanyong’a. (Isa. 54:17) I ng’ete m’ucelo, dhanu ma gin’i thenge pa Yehova giku Yesu gibedikiri i tic ma bipodho ki ngo. Nyo eno tie ngo paru ma tielo cwinyjo? Etie iwa rwom ma yawe mbe nimewo “lembe pa Yehova” tin eni!
a Nen sanduku ma thiwiye tie, “ Ubimo Herode Agripa mi kwong’o” i mbaya mi 79.
b Munganga moko unyutho nia copere nia ukoko moko ma boco boco calu thwol lukoth ma culo man ng’enyo cindi ic re m’unyayu kit twoyo ma Josèphe giku Luka giweco pire. Saa moko jaratwoyo ng’ogo kit ukoko maeno ang’oga, kunoke giwok kud i kume i saa m’ebetho i iye. Buku moko ma koro lembe iwi Biblia uwacu kumae: “Calu ma Luka ubino munganga, ekoro tap tap lembe m’unwang’u Herode, man eno ubekonyowa ninyang’ i kite ma tho pa Herode ubino lic ko.”