Ndéñbe ni Djob i mboñ le di lémél nye
“Ni kôna bakôdôlbum i nlôl makak inyu hémle ni nihbe”—LÔK HÉBER 6:12.
TJÉMBI: 86, 54
1, 2. Imbe ndutu Yéfta bo ngond yé ba bi boma?
NDUÑA i mañge muda i bi mal ngéda a tehe isañ nu a bi ke i gwét a ntémb ni nsañ. Hingonda hi ôt ngwéé i ke i sambla nye, a séak ki inyu liyôgbe li yémbél yé. Ndi le isañ a jôp bo nye ikété masak ni dingonda dipe, a bi was mambot mé ma gwét ma ma bééna maton ma matjél. A lond le: “Wééi! A ngond yem! U nsuhus me isi kiyaga.” Mbus, a pahal bibuk bi bé lama héñha niñ i ngond yé i mba ni mba, bi bi bé lama mélés biem gwé ni botñem yé i bana niñ kiki bôda bobasôna. Ndi, ibabé nimis ngéda, hingonda hi ti loñge ndimbhe i i bé ti isañ makénd i yônôs likak a bi kégél Yéhôva. Bibuk bi mañge muda bi ñunda le a bééna hémle ikeñi. A bé nkwoog nkaa le, kiyosôna Yéhôva a mbat, y’a ba ndik inyu loñge yé. (Bakéés 11:34-37) Jon ñem u isañ u bi yon ni liyat ni maséé inyule a bi yi le kiki ngond yé i yé bebee i nit makidik mé, hala a ga kônha Yéhôva maséé.
2 Yéfta bo ngond yé, nu a bé siñge Djob ñem, ba bi
bii botñem yap yak Yéhôva, ba bak ki nkwoog nkaa ni liboñog jé li mam. Ba bé nkwoog nkaa le yéñ i lémél Djob li gwé mahee iloo sesema yo ki yo ipe mut a bé le a ti.3. Inyuki ndémbél ilam i Yéfta bo ngond yé i gwé mahee inyu yés i len ini?
3 Di nyi le i ta bé yom i ntomb hiki ngéda i téñbe ni Yéhôva. Maliga ma yé le, di nlama “hianda bañga lihiandga inyu hémle.” (Yuda 3) Inyu hôla bés i boñ hala, di béñge mandutu Yéfta bo ngond yé ba bi yémbél. Lelaa ba bi téñbe ni Yéhôva?
DI TÉÉDA NDÉÑBE YÉS TOLAKII MAM MA NKOÑ ISI MA NOODE YOÑA BÔT
4, 5. (a) Imbe oda Yéhôva a bi ti Lôk Israél ngéda ba bé jôp i hisi hi likak? (b) Kiki kaat Tjémbi 106 i ñunda, kii i bi pémél litén li Lôk Israél inyule ba bi ndogbene Djob?
4 Hiki kel, Yéfta bo ngond yé ba bé lama bigda bikuu bibe bi bet ba bi ndogbene Yéhôva. Bebee le 300 ñwii i bisu bi ngéda yap, basôgôsôgôl bap ba bi kôs oda le ba tjé bihaiden gwobisôna bi hisi hi likak hies. (Ndiimba Mbén 7:1-4) Ndok i bon ba Lôk Israél i bi tinde ngandak yap i kôna manjel mabe ma bon ba Kanaan. Hala a boñ le ba kwoo i hiandi hi bégés bikwéha bi mob, ba odop bibôñôl gwap mbus kiki muda libambe.—Añ Tjémbi 106:34-39.
5 I ndok i, i bi sôk i lona bo hiun hi Yéhôva; ibôdôl ha, a sôñ ha bé bo. (Bakéés 2:1-3, 11-15; Tjémbi 106:40-43) Kinje ndutu ikeñi inyu mahaa ma bé ma tiñi i gwés Djob mu ñwii mi ndutu mi! Ndi, Bibel i ñunda le bôt ba hémle ba bé, kiki bo Yéfta bo ngond yé, Elkana, Hana, ni Samuel, ba ba bi yoñ makidik ma ngui i lémél Djob.—1 Samuel 1:20-28; 2:26.
6. Mambe mam ma nkoñ isi ma nla yoña bés i len ini? Kii di nlama ni boñ?
6 Di niñ i nkoñ isi i het maboñog ni mahoñol ma bôt ma mpôna ma bôt ba bé i nlômbi Kanaan—ba mbégés ndéñg, bisañ, ba tin-ge ki bôt i hép nkus. Yéhôva a nti bés mabéhna—kiki a boñ ni Lôk Israél—le di tééda bésbomede ni nya mam i. Baa di ga ôt biniigana mu mahôha ma Lôk Israél? (1 Korintô 10:6-11) Di nlama boñ biliya i héa liton jo ki jo li mahoñol ma bon ba Kanaan i niñ yés. (Rôma 12:2) Baa di ma boñ biliya i téñbe ni Djob i nya i?
DI TÉÉDA NDÉÑBE YÉS TO IBALE BA NWÉHA BÉS NYUU
7. (a) Kii Yéfta a kôs i moo ma bôt ba litén jé? (b) Lelaa Yéfta a bi boñ?
7 I ngéda Yéfta, ndok i bon ba Lôk Israél i bi boñ le ba yila minkol mi bon ba Lôk Filistia ni mi Lôk Amôn. (Bakéés 10:7, 8) Ndi, mandutu ma Yéfta ma bé lôlak ndik bé i matén ma bé oo Lôk Israél; ndi yak lôkisañ ni baéga litén, inyule ba bé kil nye jôñ, ba ook nye, ba sôña ki nye le a kôhna ngababum i mbôkgwéé kiki mbén i bé bat. (Bakéés 11:1-3) Yéfta a bi nwas bé le maboñog mabe map ma héñha libak jé. Ilole a téédana bo hiun kayéle a tjél ti mimañ mi litén mahôla, a bi hôla bo. (Bakéés 11:4-11) Kii i bi tinde Yéfta i bana liboñog li mut a yé nhôôlak i pes mbuu?
8, 9. (a) Mambe matiñ ma Mbén Môsé ma bi la hôla Yéfta? (b) Limbe jam li bé lôôha bana nseñ inyu Yéfta?
8 Yéfta a bé bé ndigi njo ngwét nunkeñi, ndi a bi nigil yak maboñog ma Djob i pañ litén jé. Nokna ilam i Yéfta a bééna inyu ñañ u Lôk Israél, i bi ti nye matehge malam ma mam ma bé le ma ba loñge tole béba i mis ma Djob. (Bakéés 11:12-27) Matiñ ma Djob ma ma bé nit Mbén Môsé, ma bi uñgus mahoñol ni ñem u Yéfta. A bé yi le Yéhôva a ñoo bet ba ntééda hiun; mahéñha ni la, Djob a mbat le bôt ba litén jé ba gwéhna wada ni nuu. Yak Mbén i bé niiga le, mut a nlama bé nim bape mahôla ngéda ba gwé ngôñ ni mo, to ibale i bôt ba, ba “ñoo” nye.—Añ Manyodi 23:5; Lôk Lévi 19:17, 18.
9 Ndémbél ilam i bôt ba bé téñbe ni Djob kiki Yôsef, nu a bi kônôl lôkisañ ngoo—tolakii ba bi “kahal oo nye”—i bi la hôla Yéfta i timbhe loñge. (Bibôdle 37:4; 45:4, 5) I yoñ ngéda i soñda dihéga ti, i bé le i hôla Yéfta i pohol liboñog li li nlémél Djob. Ibabé pééna, maboñog ma lôkisañ ma bi babaa nye ngandak, ndi a bi waa bé gwélél Yéhôva ni litén jé. (Bakéés 11:9) I jo gwét inyu sôñ jôl li Yéhôva, li bé jam li bi lôôha bana nseñ, iloo mindañ Yéfta a bi bana ni lôkisañ. A bi yoñ makidik ma ngui i téñbe ni Yéhôva. I jam li, li bi lona nye ni bôt bape bisai.—Lôk Héber 11:32, 33.
10. Lelaa di nla neebe le matiñ ma Djob ma hôla bés i bana maboñog ma bikristen i len ini?
10 Baa di ga neebe le ndémbél ilam i Yéfta i tihba miñem nwés? Bebeg le ba ma wéha bés nyuu, tole ngim bilôk bikéé bipe bi ma boñ bés mam ma téé bé. Ibale ñ, di nlama bé nwas le i nya mandutu i boñ le di waa ke makoda tole i sélél Yéhôva, ni i yoñ ngaba i nson u likoda ni ñem wés wonsôna. Kiki Yéfta, yak bés di nla neebe le matiñ ma Djob mon ma hôla bés i yémbél mandutu di mboma, ni i ke ni bisu i bana ngui inyu boñ loñge.—Rôma 12:20, 21; Kôlôsé 3:13.
BISESEMA BI NJÔMBI ÑEM BI ÑUNDA HÉMLE YÉS
11, 12. Limbe likak Yéfta a bi kégél Yéhôva? Kii hala a bé kobla?
11 Yéfta a bi nôgda le a bééna ngôñ ni mahôla ma Djob inyu péyés Lôk Israél i moo ma bon ba Lôk Amôn. A bi bôn Yéhôva le ibale a nyémbél, a bé lama ti Yéhôva, kiki “sesema i ntul i hié,” mut nu bisu nu a bé lama pam i ndap yé ngéda a mba a nhuu i gwét. (Bakéés 11:30, 31) I sesema i, i bé kobla le kii?
12 Ligis bôt ba binam kiki sesema i yé yom i nyega kiyaga i mis ma Yéhôva. Jon di nyi le, Yéfta a bé sômbôl bé tégbaha mut nye ki nye i hié kiki sesema inyu Yéhôva. (Ndiimba Mbén 18:9, 10) I si Mbén Môsé, ba bé lama ligis sesema yosôna inyu ti yo Yéhôva, jon Yéfta a bé sômbôl kal le, i mut nu bisu nu, a bé lama sélél ndik Yéhôva nyetama. Inoñnaga ni mbônga u, mut nu, a bé lama sal i lap i Yéhôva niñ yé yosôna. Yéhôva a bi neebe bitelbene bi likak jé, a sayap ki nye kayéle a bi bep nol baoo ba Djob bañga linolok, ba suhlana ki i bisu bi bon ba Lôk Israél. (Bakéés 11:32, 33) Ndi, njee a bé lama ba mut ba bi ti Djob kiki “sesema i ntul i hié”?
13, 14. Kii bibuk bi Yéfta i kaat Bakéés 11:35 bi ñunda inyu hémle yé?
13 Di témb di hoñol ñañ u bibôdle bi yigil ini. Ngéda Yéfta a bé lôl i gwét, nwet a bi pam i ndap i lo boma nye a bé ngond yé nu gwéha, mpom wé man yaga! Kinje manoodana! Baa Yéfta a bé le a yônôs mbônga wé? Baa a bé le a ti ngond yé inyu nson u Djob i ndap libadô niñ yé yosôna?
14 Yak munu jam lini, matiñ ma Djob ma bi la hôla Yéfta i yoñ makidik malam. Bebeg le a bi hoñol bibuk bi kaat Manyodi 23:19, bi bi bé niiga litén li Djob le ba nlama ba bebee i ti Yéhôva matam ma bisu kiki sesema. Mbén i bé unda ki le, ngéda mut a mal ti likak, a yé nyéksaga i yônôs jo. Di ñañ le: “Ibale mut a kégél Yéhôva likak . . . , a kwéhak bañ bañga yé. A boñ kingéda mam momasôna ma mpémél i nyo wé.” (Ñanga bôt 30:3) Nlélém kiki i muda hémle le Hana, nu a bi niñ bebeg i nlélém ngéda ni nye, yak Yéfta a bé lama yônôs likak jé, a yik kii hala a bé kobla inyu bilôl gwé ni bi ngond yé. A bééna bé man numpe; ngond yé i bé mpom wé botñem inyu bana mbôda. Mut to wada numpe nu a bé lama kôdôl bum yé to i boñ le jôl jé li lém bañ, a bé bé. (Bakéés 11:34) Ndi, kaat Bakéés 11:35 i nsôk ni bini bibuk bi Yéfta le: “Me bi kégél Yéhôva likak, ndi me nla bé me témb ni mbus.” To hala kiki ndéñbe yé inyu Djob i bi hee nye diye ngandak, li bi lona nye bisai, li boñ ki le a lémél Djob. Baa u bé le u yoñ minlélém mi makidik?
15. (a) Umbe mbônga di bi bôn Yéhôva? (b) Lelaa di nla unda le di ntéñbe i yônôs mbônga wés?
15 Ngéda di bi ti bésbomede nkikip yak Yéhôva, di bi bôn nye le di ga boñ ndik sômbôl yé ibabé pidip. Di bé yi le i yônôs mbônga u, u ga bat le di ti bésbomede kiki sesema. Ndi, ngôñ yés i boñ hala i yé i wéna ngéda ba mbat bés le di boñ mam ma di ngwés bé. Ngéda di mboñ i nya bisesema, di gwélak Djob kayéle di pam i boñ mam ma nlémél bé bés i ngéda bisu, wee di ñunda le di tiñi ni nye. Bisai di yé di sôk kôs bi yé bi mbéna lel bisesema di nla boñ, to ibale hala a nla nôgha bés njôghe i ñem. (Malaki 3:10) Ndi kii i bi sôk tagbe inyu ngond Yéfta? Lelaa a bi leege mbônga u isañ?
Lelaa di nla unda hémle kiki Yéfta bo ngond yé? (Béñge maben 16, 17)
16. Lelaa ngond Yéfta i bi leege mbônga u isañ? (Béñge titii i bibôdle.)
16 Hala a bé bé jam li ntomb inyu ngond Yéfta i neebe i mam momasôna likak li isañ li bé bat. Likak li isañ li bé mahéñha ni li Hana, li li bi tinde nye i ti man wé Samuel kiki Nazir i bôlô i lap Djob. (1 Samuel 1:11) I mut a bé Nazir a bé le a biiba, a bot ki lihaa. Ndi, ngond Yéfta ikété libak jé jolisôna, a bé kiki “sesema i ntul i hié”; a bé lama tjél maséé ma libii ni i bana bon. (Bakéés 11:37-40) Mu i tel yé i ngond i njo gwét nunkeñi ni ñéga nu Lôk Israél, a bé la biiba ni bañga mut kiyaga ikété loñ. Ndi nano, a bé lama yila ngwelnson i ndap libadô. Lelaa mañge muda nu a bi timbhe? A bi unda le a mbii nson u Yéhôva kiki jam li bisu i niñ, ni bini bibañga le: “A ta, u bi kégél Yéhôva likak; boñ me kingéda jam li bi pémél i nyo woñ.” (Bakéés 11:36) A bi bii ngôñ yé i biiba ni i bana bon i mbus, inyu nit bañga base. Lelaa di nla kôna libak jé li mut nu a yé bebee i ti nyemede kiki sesema?
17. (a) Lelaa di nla kôna hémle i Yéfta bo ngond yé? (b) Lelaa bibuk bi kaat Lôk Héber 6:10-12 bi nti we makénd i ti wemede kiki sesema?
17 Dikôô di boñge bôlôm ni bôda ba ba yé bikristen di neebe ni maséé i yén ngi biiba tole ibale ba mbii, ba yén ngi gwal—bebeg inyu ngim ngéda hanano—inyule ba nyéñ ti ngéda yap yosôna i nson u Yéhôva. Mimañ mi bôt ki mi nla ti kiki sesema ngéda ba lamga tégbaha ni minañak nwap mi bon, ni balal bap, inyu maoñ ma mandap ma bibégés, inyu yoñ ngaba i Suklu baañal ñañ nlam u Ane, ni i ke sal i homa ba gwé ngôñ ni batéé likalô. Ngim bôt ipe i mbii mam map i pañ inyu yoñ ngaba i hônd i mapep ma nsébla ma Mbigda nyemb Yésu. I ndôñ nson unu ba mboñ ni ñem wap wonsôna u nkônha Yéhôva maséé kiyaga; a ga hôya bé nson wap kekikel to gwéha ba ñunda inyu jôl jé. (Añ Lôk Héber 6:10-12.) Baa yak we, u yé le u kônde boñ bisesema inyu sélél Yéhôva ni ñem woñ wonsôna?
BINIIGANA DI ÑÔT
18, 19. Bimbe biniigana di ñôt i ñañ u Yéfta bo ngond yé? Lelaa di nla kôna bo?
18 Tolakii niñ i Yéfta i bé nyonok ni mandutu, a bi neebe le litehge li mam li Yéhôva jon li éga nye ikété makidik mé ma niñ. A bi tjél le mam ma nkoñ isi ma yoña nye. Tolakii bôt bape ba bi bep wéha nye nyuu, a bi nwas bé le hala a héñha makidik mé ma ngui i téñbe ni Yéhôva. Bisesema bi njômbi ñem bi Yéfta bo ngond yé bi bi lona bo bisai, kayéle Yéhôva a bi gwélél bo iba inyu nit bañga base. Yak ngéda bôt bape ba bi tjôô matiñ ma Djob, Yéfta bo ngond yé ba bi téñbe i noñ mo.
19 Bibel i nti bés makénd le di “kôna bakôdôlbum i nlôl makak inyu hémle di nihbe.” (Lôk Héber 6:12) Di nla boñ nlélém kiki Yéfta bo ngond yé ba ba bé niñ inoñnaga ni biniigana bi mahee bini le: Ndéñbe ni Djob i mboñ le di lémél nye.