Aspalto
Adunay tulo ka Hebreohanong mga pulong nga gigamit sa pagtumong niining itom o kapehon nga mineral. Ang duha niini naghubit sa kalainan sa kagahi: ang bulitik (zeʹpheth), nga likido niini; ang aspalto (che·marʹ), nga solido niini. Ang ikatulong pulong, ang alkitran (koʹpher), naghubit sa gamit niini: gigamit nga pangbulit sa mga butang nga gama sa kahoy. (Tan-awa ang BULITIK.) Sanglit maayo kining ibulit tungod kay dili masuphan ug tubig, ang aspalto o alkitran gigamit na sa tawo sa wala pa ang Lunop, kay si Noe, sa dihang gisugo sa pagtukod sa arka, gisultihan nga ‘bulitan kinig alkitran sa sulod ug sa gawas.’—Gen 6:14.
Ang arka nga papiro nga gipalutaw taliwala sa katangbohan sa Nilo ug gibutangan sa batang si Moises maoy dili masuphan ug tubig tungod kay kini gibulitan ug “aspalto ug bulitik.” (Ex 2:3) Nahibaloan sa mga magtutukod sa siyudad sa Babilonya nga gawas nga ang aspalto dili masuphan ug tubig, kini kusog usab kaayong mopilit mao nga kini nahimong labing hinungdanon nga argamasa alang sa ilang mga tisa nga gipagba sa tapahan.—Gen 11:3.
Dihay panahon nga ang Walog sa Sidim, nga nahimutang duol sa Sodoma ug Gomora sa dapit sa Patayng Dagat, nabantog tungod sa “mga kagahongan sa aspalto” niini (“mga gahong sa hagkot nga mga substansiya,” KJ). (Gen 14:10) Bisan karong adlawa, ang aspalto usahay ianod diha nianang dapita, nga nagpakitang ang Sidim sa pagkakaron nahimutang sa ilalom sa katubigan sa Patayng Dagat. Ang aspalto maoy usa ka materyales nga mosiga usab ug ingon niana ang pagkahubit ni Isaias, kinsa nagtagna nga ang yuta sa Edom “mahimong sama sa nagdilaab nga bulitik.”—Isa 34:9.