Lenglei Zoh In Biakhiak Hlah
“Lenglei zoh lawngin biakhiak hlah ngat u, dingte tu in ta bia cu nan khiah.”—JOHAN 7:24.
HLA: 54, 43
1. Jesuh kong he aa tlaiin Isaiah nih zeidah a chimchung, mah chimchungbia cu zeicah thazaang petu a si?
JESUH Khrih kong he aa tlaimi Isaiah chimchungbia nih thazaang le ruahchannak a kan pek. Jesuh nih “lenglang men le mi chim chin bia men in bia a khiak lai lo; sifakmi kha an bia ṭha tein a ceihpiak hna lai” tiah Isaiah nih a chimchung. (Isa. 11:3, 4) Zeicah mah cu thazaang petu a si? Thleidannak in a khatmi vawlei ah kan nung i mi nih an hmuh khawhmi thil cungah i hngat in bia an ceih. Lenglang hmuhnak in zeitikhmanh ah bia a ceih lai lomi, a tlingmi biaceihtu Jesuh kha kan herh.
2. Jesuh nih zei tuah awkah dah nawl a kan pek, hi capar ah zei kong dah kan i ruah hna lai?
2 Nifate midang kong he aa tlaiin biakhiahnak kan tuah. Asinain kannih cu Jesuh bantukin mitling kan si lo caah kan biakhiahnak zong a tling ve lo. Kan hmuhmi thil cu kan cungah fawi tein huham a ngei. Asinain Jesuh nih “lenglei zoh lawngin biakhiak hlah ngat u, dingte tu in ta bia cu nan khiah” tiah a ti. (Johan 7:24) Cucaah Jesuh nih amah bantuk si hna sehlaw midang kha lenglang zoh in biakhiak hna hlah seh ti a kan duh. Hi capar ah kan ruahnak cungah huham a ngei khomi thil pathum kan i ruah hna lai. Mah cu mi pakhat i a miphun asiloah a ram, tangka zeizat dah a ngeih i kum zeizat dah a si timi hna an si. Thil sining pakhat kip ah zeitindah Jesuh bia kan ngaih khawh i midang kha lenglei zoh in bia kan khiak hna lo ti kha kan i ruah hna lai.
Miphun asiloah Ram Zoh in Biakhiak Hlah
3, 4. (a) Peter nih Jentail mi a hmuh hnaning cu zeicah aa thlen? (A hramthawknak hmanthlak zoh.) (b) Jehovah nih Peter cu zei bantuk biatak thar dah a cawnpiak?
3 Lamkaltu Peter cu Sisaria khua i Jentail mi Kornelias inn ah kal dingin fial a si tikah zeitindah a um lai ti khi na mitthlam ah cuanter hmanh. (Lam. 10:17-29) Jentail mi cu a thiang lomi miphun an si timi zumhnak he Peter cu a ṭhangmi a si. Asinain ruahnak dang a ngeihtermi, thil cheukhat kha atu naite ah a cang. Tahchunhnak ah, Pathian sinin langhnak a hmuh. (Lam. 10:9-16) Langhnak ah Peter nih vancung in a rak tlami, puan he aa lomi thil pakhat kha a hmuh, a chungah a thiang lo tiah ruahmi saram pawl in an khat. Cun aw pakhat nih “tho tuah, Peter, that hna law ei tuah hna” tiah a ti. Peter nih voithum tiang fakpi in a al. A al tik paohah aw nih khan “Pathian nih a thiang a timi cu zeihmanh nang nih a thianglo ah ruat hlah” tiah a ti. Langhnak a dih tikah aw nih a chim duhmi kha Peter nih a hngalthiam lo. Mah lioah Kornelias sinin lamkal an rak phan. Thiang thlarau nih Peter cu Kornelias inn i kal awkah lamhruainak a pek caah mah lamkal he khan an kalṭi.
4 Peter nih “lenglei zoh lawngin” bia a khiah ahcun Kornelias inn ah zeitikhmanh ah a kal lai lo. Judah mi cu Jentail mi inn ah an kal bal lo. Cu a si ah Peter cu zeicah a kal? Jentail mi cungah thleidannak a ngei ko nain a hmuhmi langhnak le thiang thlarau lamhruainak thawngin a ruahnak cu aa thleng. Peter nih Kornelias bia a ngaih dih hnuah hitin a ti: “Atu cu Pathian nih mi vialte kha aa ruang tein a zoh hna ti kha ka hngalh. Mi zei miphun chungmi hmanh a si ah, amah a ṭihmi paoh le dinnak a tuahmi paoh cu a cohlan ko hna.” (Lam. 10:34, 35) Mah hngalhthiamning thar cu Peter caah lungthawh awk ngai a si i Khrihfa dihlak cung zongah huham a ngei. Zeitin in dah?
Duhdanhnak ka ngei lo tiah kan i ruah buin thleidannak lungput cheukhat kan ngei kho rih maw?
5. (a) Jehovah nih Khrihfa dihlak kha zeidah hngalthiam hna seh ti a duh? (b) Biatak kan hngalh ko buin zei bantuk intuarnak dah kan ngeih khawh rih?
5 Jehovah nih thleidannak a ngeih lo kha Khrihfa dihlak nih an hngalhthiam nakhnga bawmh awkah Peter kha a hman. Kan miphun, kan ram le kan holh cu Jehovah caah a biapimi a si lo. Pathian kan ṭih i a hmaanmi thil kan tuah ahcun a caah cohlan awk tlak kan si. (Gal. 3:26-28; Biat. 7:9, 10) Mah cu na hngalh ciami a si ko lai. Asinain thleidannak a ngeimi ram le chungkhar ah a ṭhangmi na si ah tah zeitin? Duhdanhnak ka ngei lo tiah naa ruat men ko lai nain thleidannak lungput cheukhat na ngei kho rih maw? Pathian cu duhdanhnak a ngei lo ti kha hngalhthiam awkah Peter nih midang a bawmh hna hnu hmanhah thleidannak a ngeih kha a langhter tawn. (Gal. 2:11-14) Cu a si ah Jesuh kha zeitindah kan i zohchunh khawh i midang kha lenglei zoh in biakhiah kha kan ngol khawh?
6. (a) Thleidannak lungput hloh awkah zeinihdah a kan bawmh khawh? (b) Rianngeimi unaupa pakhat ṭialmi ca nih a kong he aa tlaiin zeidah a langhter?
6 Zei bantuk thleidannak lungput hmanh kan ngeih le ngeih lo hngalh awkah kanmahle kanmah kan i check a hau. Kan lungput kha Baibal in kan hngalhmi he kan tahchunh a hau. (Salm 119:105) Kanmahle kanmah cu kan i hmuh khawh lo caah thleidannak lungput ka ngei maw, ngei lo ti kha kan hawi pakhat sinah kan hal khawh. (Gal. 2:11, 14) Thleidannak kan ngei ti kan i hngalh lo hmanhah cu bantuk ruahnak cu kan ngeih tawnmi a si men ko lai. Rianngeimi unaupa pakhat cu cutin a rak si. Caantling in Pathian rian a ṭuanmi, rian aa zuammi nuva tuahkhat kong kha a ṭial. A vapa cu mi tampi nih a nauta tiah an ruahmi miphun a si. Mah rian ngeimi unaupa nih mah a vapa kong he aa tlaiin a ṭhatnak tampi a ṭial ko nain hitin a ti chap: “Anih cu mah miphun a si ko nain a tuahsernak le a nunning nih mah miphun a simi paoh aa filhhnawmhmi, a niammi nunning le phungphai a ngeimi an si tinak a si lo ti kha midang hngalhthiam awkah a bawmh hna.” Zeidah kan cawn khawh? Jehovah bupi ah rian tampi a ngeimi kan si zongah kanmahle kanmah i check in thleidannak lungput kan ngeih ti kan hngalh ahcun bawmhnak kan cohlan a hau. Zeidah kan tuah khawh?
7. ‘Kan lung kaupi in kan hunpiak’ hna kha zeitindah kan langhter khawh?
7 ‘Kan lung kha kaupi in kan hunpiak’ hna ahcun dawtnak in thleidannak kha kan airolh lai. (2 Kor. 6:11-13) Nangmah he miphun, ram le holh aa lomi hna lawng he caan hmanṭi kha na duh maw? Cutin na si ahcun a dang he zong caan hmanṭi i zuam. Hnulei sining aa lo lomi unau pawl kha phungchim kalṭi awkah na sawm khawh hna. Asiloah rawl eiṭi awk le i nuamhṭi awkah na inn ah na sawm khawh hna. (Lam. 16:14, 15) Cutin na tuah ahcun a hnuah na lungthin chungah dawtnak a khat lai i thleidannak caah hmun a um ti lai lo. “Lenglei zoh lawngin” bia kan ceih khawhnak a dang lam kha atu i ruah hna u sih.
Rumngeihnak asiloah Sifahnak kha Zoh in Biakhiak Hlah
8. Midang kan hmuh hnaning cu zeitluk in dah an rum asiloah an si a fah timi cungah huham a ngei kho timi kong he aa tlaiin Levitikas 19:15 in zeidah kan cawn khawh?
8 Midang kan hmuh hnaning cu zeitluk in dah an rum asiloah an si a fah timi cungah huham a ngei kho. Levitikas 19:15 nih hitin a ti: “Sifak mi kha na duhdanh hna lai lo, mingan zong kha na hmaizah hlei lai lo, sihmanhsehlaw dinnak in na innpa bia kha na ceih lai.” Mi pakhat i rumngeihnak asiloah a sifahnak cu amah kan hmuhning cungah zeitindah huham a ngeih khawh?
9. Solomon nih zei bantuk biatak kong dah a ṭial, mah nih zeidah a kan cawnpiak?
Ptb. 14:20) Mah phungthlukbia nih zeidah a kan cawnpiak? Kan i ralrin lo ahcun a rummi unau he lawng komh duh in a si a fakmi he komh kha kan duh men lai lo. An ngeihmi asiloah an ngeih lomi thilri cungah hrambunh in midang biakhiah cu zeicah ṭih a nun tuk?
9 Thiang thlarau nih Solomon kha mah biatak kong hi ṭial awkah a rak forh: “Misifak cu ahohmanh nih an duh lo, sihmanhsehlaw mirum cu hawikom tampi a ngei.” (10. Jeim nih Khrihfa pawl kha zei kong he aa tlaiin dah ralrin a pek hna?
10 An rumnak asiloah an sifahnak cungah hrambunh in unau pawl kha bia kan khiah hna ahcun Khrihfabu ah ṭhennak kan chuahter khawh. Kumzabu pakhatnak i Khrihfabu cheukhat ah cu bantuk thil a um caah Jeim nih unau pawl kha ralrin a pek hna. (Jeim 2:1-4 rel.) Kan Khrihfabu ah ṭhencheunak umter kha kan duh lo. An ngeihmi cungah hrambunh in midang biakhiahnak tuah kha zeitindah kan hrial khawh?
Thleidannak lungput kan ngei ti kan hngalh ahcun toidor tein bawmhnak kan cohlan a hau
11. Jehovah he i pehtlaihnak ah thilri chawva cu huham a ngei maw? Fianter.
11 Unau pawl kha Jehovah hmuh ningin kan hmuh hna awk a si. Mi pakhat cu a rum ruang asiloah a si a fah ruangah Jehovah caah a sunlawimi a si lo. Jehovah he kan i Matt. 19:23) Jesuh nih “nannih sifakmi hna i lawm ko u, Pathian Pennak cu nanmah ta a si” ti zongin a ti. (Luka 6:20) Asinain misifak vialte nih Jesuh bia an ngaih i a hleikhunmi thluachuah an hmu tinak cu a si lo. Jesuh hnu a zul lomi, a si a fakmi mi tampi an um. Mi pakhat cu a ngeihmi thilri cungah i hngat in Jehovah he an i pehtlaihnak kha biakhiahnak tuah khawh a si lo.
pehtlaihnak cu tangka asiloah thilri chawva zeizat dah kan ngeih timi cungah aa hngat lo. Jesuh nih “vancung Pennak chung luh hi mirum caah cun a har ngaingai lai” tiah a ti nain mah cu a si kho lomi a si tiin a chim lo. (12. Baibal nih a rummi he, a si a fakmi he zeidah a kan cawnpiak?
12 Jehovah miphun lakah a rummi he, a si a fakmi he an um. Asinain an dihlak in Jehovah kha an dawt i lungthin dihlak in a rian an ṭuan. Baibal nih mirum pawl kha “bochan awk a tlak lomi nan rumnak hi a bo zong nan i bochan awk a si lo, . . . Pathian kha nan i bochan awk a si” tiah a ti hna. (1 Timote 6:17-19 rel.) Tangka duh tuk cu ṭih a nung ti zongin a rummi he, a si a fakmi he, Jehovah salle dihlak kha Baibal nih ralrin a pek hna. (1 Tim. 6:9, 10) Jehovah hmuh ningin unau pawl kan hmuh hna ahcun an ngeihmi asiloah an ngeih lomi cungah hrambunh in bia kan khiak hna lai lo. Asinain mi pakhat i a kum he aa tlaiin tah zeitin? Mah cu midang biakhiahnak caah aa tlakmi a si maw?
Kum Zoh in Biakhiak Hlah
13. Kum upa pawl upatnak langhternak he aa tlaiin Baibal nih zeidah a kan cawnpiak?
13 Baibal nih kum upa pawl cungah upatnak langhter dingin atu le atu lamhruainak a kan pek. Levitikas 19:32 nih hitin a ti: “Sam parmi hmaiah cun na dir lai i tar a simi hmai cu na upat lai, cun na Pathian cu na ṭih lai.” Phungthlukbia 16:31 nih “ṭuakpar hi sunparnak bawiluchin a si, nun a dingmi nih an hmuh” tiah a ti. Paul nih Timote kha kum upa pawl kha va si hna hlah, na pa bantukin pehtlaih hna tiah a ti. (1 Tim. 5:1, 2) Timote cu kum upa unaupa pawl cungah nawlngeihnak cheukhat a ngei ko nain zaangfahnak le upatnak a langhter zungzal a hau.
14. Kanmah nakin a upa deuhmi hna cu zeitik ah dah chimhhrinh an herh khawh men?
14 Kum upa pakhat nih Jehovah duh lomi thil pakhat tuah dingin tha a pek ah tah zeitin? Mah pa cu kum upa le upatmi a si hmanhah Jehovah nih a ngaithiam lai lo. Isaiah 65:20 (NW) i kan hmuhmi mah phunglam hi i cinken: “Sualnak a tuahmi cu kum zakhat a si hmanhah dantat a si lai.” Mah he aa lomi phunglam pakhat kha Ezekiel langhnak ah kan hmuh khawh. (Ezek. 9:5-7) A biapi bikmi cu Zungzal in a Nungmi, Jehovah kan upatmi kha a si. (Dan. 7:9, 10, 13, 14) Amah kan upatnak nih an kum zeizat a si zongah bawmh a herhmi hna kha chimhhrinh awkah ralṭhatnak a kan pek lai.—Gal. 6:1.
Mino unaupa cungah upatnak na langhter maw? (Catlangbu 15 zoh)
15. Mino unaupa pawl cungah upatnak langhternak he aa tlaiin lamkaltu Paul sinin zeidah kan cawn khawh?
15 Unaupa pakhat cu a ngakchiat ah tah zeitin? Anih cu upat awkah aa tlak lo tinak a si maw? A si lo. Paul nih Timote sinah hitin a ṭial: “Na kum a no ruangah ahohmanh nih in zomhtaih hna hlah seh, sihmanhsehlaw na bia chim na holh rel ah siseh, na zia na za ah siseh, dawtnak, zumhnak le thiannak na ngeihmi ah siseh, a zummi hna caah 1 Tim. 4:12) Paul nih mah ca a ṭial lioah Timote cu kum 30 hrawng a si men lai. Asinain Paul nih a biapi tukmi rian hna a pek. Zeidah kan cawn khawh? Mino unaupa pawl kha an kum zoh in bia kan khiah hna awk a si lo. Jesuh zong kum 30 hrawng a si ah vawleicung ah phungchim rian a thawkmi kha i cinken.
tahchunh awk tlak va si tuah.” (16, 17. (a) Unaupa pakhat cu bu rianṭuantu asiloah Khrihfa upa in sining a tlinh tikah Khrihfa upa nih zeitindah bia an khiah? (b) Pumpak hmuhnak le nunphung nih Baibal chimmi kha zeitindah a ralchanh khawh?
16 Nunphung cheukhat ahcun mi nih mino pa pawl kha an upat hna lo. Cucaah Khrihfa upa cheukhat nih mino pa pakhat cu sining a tlinh hmanhah bu rianṭuantu asiloah Khrihfa upa si awkah an hna a tla men lai lo. Asinain Baibal nih unaupa pakhat cu bu rianṭuantu asiloah Khrihfa upa in rian pek awkah kum zeizat a si a hau tiah a ti lo. (1 Tim. 3:1-10, 12, 13; Titas 1:5-9) Khrihfa upa pakhat nih a nunphung ruangah cu bantuk kongah phunglam a ser ahcun Baibal a zul lomi a si lai. Khrihfa upa nih an ruahnak asiloah an nunphung cungah hrambunh in mino unaupa pawl kha bia an khiah hna awk a si lo. Baibal phunglam kha an zulh awk a si.—2 Tim. 3:16, 17.
17 Khrihfa upa nih bu rianṭuantu asiloah Khrihfa upa in rian peknak ah Baibal phunglam an zulh lo ahcun sining a tlinhmi unaupa pawl rian pek awkah an i cungcang kho. Ram pakhat ah bu rianṭuantu unaupa pakhat cu a biapimi rian pawl ṭha tein a tawnghtham khawh i Khrihfa upa si awkah Baibal halmi sining pawl zong a tlinh ti kha Khrihfa upa pawl nih an hmuh. Asinain kum upa a simi Khrihfa upa cheukhat nih mah unaupa cu Khrihfa upa si awkah a ngakchia tuk rih tiah an ti i an hna a tla lo. Ngaihchiat awk ngai a simi cu mah unaupa cu rian pek a si lo. Mah cu unaupa an hmuhning ruangah a si. Mah an hmuhning cu vawleicung hmun tampi zongah um dawh a si. Kanmah hmuhnak le kan nunphung nakin Baibal i bochan cu a biapi deuh tuk. Cun Jesuh nawl kan ngai lai i midang kha lenglei zoh in bia kan khiah hna lai lo.
Ding tein Biakhiak
18, 19. Unau pawl kha Jehovah hmuh ningin hmuh awkah zeinihdah a kan bawmh lai?
18 Mitlinglo kan si ko nain Jehovah bantukin midang kha thleidannak ngei loin hmuh awkah kan cawn khawh. (Lam. 10:34, 35) Cucaah Baibal ruahnak cheuhnak ah a zungzal in lungthin kan pek awk a si. Cutin kan tuah tikah “lenglei zoh lawngin biakhiak hlah ngat u” timi Jesuh nawlpekmi kha kan zulhmi a si.—Johan 7:24.
19 A rauhhlan ah kan Siangpahrang, Jesuh Khrih nih mi vialte kha bia a ceih hna lai. A hmuhmi le a theihmi cungah si loin Pathian i a dingmi a phunglam cungah hrambunh in bia a ceih lai. (Isa. 11:3, 4) Mah caan kha kan i ngaih tuk.