Ας Εκτιμούμε τον Ιεχωβά ως τον Αγγειοπλάστη Μας
«Ιεχωβά, εσύ είσαι . . . ο Αγγειοπλάστης μας· και όλοι μας είμαστε το έργο του χεριού σου».—ΗΣ. 64:8.
1. Γιατί είναι ο Ιεχωβά ο μεγαλύτερος Αγγειοπλάστης;
ΤΟΝ Νοέμβριο του 2010, σε μια δημοπρασία που έγινε στο Λονδίνο, ένα κινεζικό κεραμικό βάζο του 18ου αιώνα πουλήθηκε σε τιμή που άγγιζε τα 70 εκατομμύρια δολάρια. Σαφώς, ένας αγγειοπλάστης μπορεί να μετατρέψει κάτι τόσο συνηθισμένο και φτηνό όπως ο πηλός σε πανέμορφο και πανάκριβο αριστούργημα. Ωστόσο, κανένας ανθρώπινος αγγειοπλάστης δεν μπορεί να συγκριθεί ούτε κατά διάνοια με τον Ιεχωβά. Προς το τέλος της έκτης δημιουργικής ημέρας, ο Θεός έφτιαξε «από χώμα [πηλό] της γης» έναν τέλειο άνθρωπο και του έδωσε την ικανότητα να αντανακλά τις ιδιότητες του Δημιουργού του. (Γέν. 2:7) Εκείνος ο τέλειος άνθρωπος, ο Αδάμ, που πλάστηκε από τη γη αποκλήθηκε ορθά “γιος του Θεού”.—Λουκ. 3:38.
2, 3. Πώς μπορούμε να μιμούμαστε τη στάση των μετανοημένων Ισραηλιτών;
2 Ο Αδάμ όμως έχασε την ιδιότητα του γιου όταν στασίασε εναντίον του Δημιουργού του. Εντούτοις, στο διάβα των γενεών, “ένα μεγάλο σύννεφο” απογόνων του Αδάμ επέλεξαν να υποστηρίξουν την κυριαρχία του Θεού. (Εβρ. 12:1) Υποτασσόμενοι ταπεινά στον Δημιουργό τους, κατέδειξαν ότι ήθελαν εκείνον, και όχι τον Σατανά, για Πατέρα τους και Αγγειοπλάστη τους. (Ιωάν. 8:44) Η οσιότητά τους στον Θεό μάς θυμίζει τα λόγια του Ησαΐα αναφορικά με τους μετανοημένους Ισραηλίτες: «Ιεχωβά, εσύ είσαι ο Πατέρας μας. Εμείς είμαστε ο πηλός και εσύ ο Αγγειοπλάστης μας· και όλοι μας είμαστε το έργο του χεριού σου».—Ησ. 64:8.
3 Σήμερα, όλοι όσοι λατρεύουν τον Ιεχωβά με πνεύμα και αλήθεια προσπαθούν να αντανακλούν την ίδια ταπεινή, υποτακτική στάση. Το θεωρούν τιμή τους να αποκαλούν τον Ιεχωβά «Πατέρα» και να υποτάσσονται σε εκείνον ως τον Αγγειοπλάστη τους. Βλέπετε εσείς τον εαυτό σας σαν μαλακό πηλό στα χέρια του Θεού, όντας πρόθυμοι να διαπλαστείτε σε σκεύος επιθυμητό στα μάτια του; Παρομοίως, βλέπετε τον καθένα από τους πνευματικούς αδελφούς και αδελφές σας σαν έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς διαπλάθονται από τον Θεό; Για να βοηθηθούμε ως προς αυτό, ας εξετάσουμε τρεις πτυχές του έργου που επιτελεί ο Ιεχωβά ως Αγγειοπλάστης μας: Πώς επιλέγει εκείνους που διαπλάθει, γιατί τους διαπλάθει και πώς το κάνει αυτό.
Ο ΙΕΧΩΒΑ ΕΠΙΛΕΓΕΙ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΔΙΑΠΛΑΘΕΙ
4. Πώς επιλέγει ο Ιεχωβά εκείνους που ελκύει στον εαυτό του; Δώστε παραδείγματα.
4 Όταν ο Ιεχωβά παρατηρεί τους ανθρώπους, δεν δίνει προσοχή στην εξωτερική εμφάνιση. Αντιθέτως, εξετάζει την καρδιά, τον εσωτερικό άνθρωπο. (Διαβάστε 1 Σαμουήλ 16:7β) Αυτό το γεγονός καταδείχτηκε περίτρανα όταν ο Θεός σχημάτισε τη Χριστιανική εκκλησία. Έλκυσε στον εαυτό του και στον Γιο του πολλά άτομα τα οποία από ανθρώπινη άποψη μπορεί να φαίνονταν ανεπιθύμητα. (Ιωάν. 6:44) Ένα τέτοιο άτομο ήταν κάποιος Φαρισαίος ονόματι Σαύλος—άνθρωπος «βλάσφημος και διώκτης και θρασύς». (1 Τιμ. 1:13) «Αυτός που εξετάζει καρδιές», ωστόσο, δεν έβλεπε τον Σαύλο σαν άχρηστο πηλό. (Παρ. 17:3) Απεναντίας, ο Θεός έβλεπε ότι μπορούσε να διαπλαστεί ώστε να γίνει επιθυμητό σκεύος—στην πραγματικότητα, «σκεύος εκλεγμένο» για να δώσει μαρτυρία «στα έθνη καθώς και σε βασιλιάδες και στους γιους του Ισραήλ». (Πράξ. 9:15) Κάποιοι άλλοι τους οποίους ο Θεός έβλεπε σαν πιθανά σκεύη «για αξιότιμη χρήση» περιλάμβαναν πρώην μέθυσους, ανήθικους και κλέφτες. (Ρωμ. 9:21· 1 Κορ. 6:9-11) Καθώς αποκτούσαν ακριβή γνώση του Λόγου του Θεού και εξέφραζαν πίστη, αυτοί επέτρεπαν στον Ιεχωβά να τους διαπλάθει.
5, 6. Πώς πρέπει η εμπιστοσύνη μας στον Ιεχωβά ως Αγγειοπλάστη μας να επηρεάζει τη στάση μας απέναντι (α) στους ανθρώπους του τομέα μας; (β) στους αδελφούς και στις αδελφές μας;
5 Πώς μπορούν να μας βοηθήσουν τα παραπάνω; Η πίστη μας στην ικανότητα του Ιεχωβά να διαβάζει καρδιές και να ελκύει στον εαυτό του αυτούς που εκείνος επιλέγει πρέπει να μας αποτρέπει από το να κρίνουμε τους άλλους, τόσο στον τομέα μας όσο και μέσα στην εκκλησία. Εξετάστε την περίπτωση του Μάικλ. «Όταν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά με επισκέπτονταν», θυμάται ο ίδιος, «τους έκλεινα την πόρτα και τους αγνοούσα, σαν να μην υπήρχαν. Ήμουν πραγματικά αγενής! Αργότερα, ενώ βρισκόμουν κάπου αλλού, γνώρισα μια οικογένεια που με εντυπωσίασε με την καλή της διαγωγή. Και μια μέρα έμαθα κάτι που με συγκλόνισε—ήταν Μάρτυρες του Ιεχωβά! Η συμπεριφορά τους με υποκίνησε να εξετάσω πού βάσιζα την προκατάληψή μου. Δεν άργησα να συνειδητοποιήσω ότι η στάση μου βασιζόταν στην άγνοια και σε φήμες, όχι σε γεγονότα». Για να μάθει λοιπόν τα πραγματικά γεγονότα, ο Μάικλ δέχτηκε να κάνει Γραφική μελέτη. Με τον καιρό, γνώρισε την αλήθεια και άρχισε την ολοχρόνια υπηρεσία.
6 Όταν δεχόμαστε τον Ιεχωβά ως Αγγειοπλάστη μας, μπορεί επίσης να επηρεαστεί και η στάση μας απέναντι στους ομοπίστους μας. Βλέπετε εσείς τους αδελφούς και τις αδελφές σας όπως τους βλέπει ο Θεός—όχι σαν ολοκληρωμένο προϊόν, αλλά σαν έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη; Εκείνος είναι σε θέση να δει τον εσωτερικό άνθρωπο αλλά και το είδος του ανθρώπου που μπορεί να γίνει κάποιος στα δικά του ικανά χέρια. Επομένως, ο Ιεχωβά έχει θετική άποψη για τους ανθρώπους και δεν εστιάζει στις προσωρινές ατέλειες. (Ψαλμ. 130:3) Εμείς μπορούμε να τον μιμούμαστε βλέποντας τους υπηρέτες του με θετικό τρόπο. Μάλιστα, μπορούμε να συνεργαζόμαστε με τον Αγγειοπλάστη μας στηρίζοντας τους αδελφούς και τις αδελφές μας καθώς αγωνίζονται να κάνουν πνευματική πρόοδο. (1 Θεσ. 5:14, 15) Ως «δώρα σε μορφή ανθρώπων», οι πρεσβύτεροι οφείλουν να αναλαμβάνουν την ηγεσία σε αυτόν τον τομέα.—Εφεσ. 4:8, 11-13.
ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΔΙΑΠΛΑΘΕΙ Ο ΙΕΧΩΒΑ;
7. Γιατί εκτιμάτε εσείς τη διαπαιδαγώγηση του Ιεχωβά;
7 Ίσως έχετε ακούσει κάποιον να λέει κάτι σαν αυτό: “Μόνο όταν έκανα δικά μου παιδιά μπόρεσα να εκτιμήσω πλήρως τη διαπαιδαγώγηση που μου έδιναν οι γονείς μου”. Όταν αποκτούμε περισσότερη πείρα στη ζωή, ίσως βλέπουμε τη διαπαιδαγώγηση με άλλο μάτι και αρχίζουμε να τη θεωρούμε όπως τη θεωρεί ο Ιεχωβά—εκδήλωση αγάπης. (Διαβάστε Εβραίους 12:5, 6, 11) Ναι, από αγάπη για τα παιδιά του, ο Ιεχωβά μάς διαπλάθει υπομονετικά. Θέλει να είμαστε σοφοί και ευτυχισμένοι και να τον αγαπούμε και εμείς. (Παρ. 23:15) Δεν βρίσκει ευχαρίστηση στα βάσανά μας, ούτε θέλει να πεθάνουμε ως «παιδιά οργής», κάτι που αποτελεί την προοπτική που μας κληροδότησε ο Αδάμ.—Εφεσ. 2:2, 3.
8, 9. Πώς μας διδάσκει ο Ιεχωβά σήμερα, και πώς θα συνεχιστεί αυτή η εκπαίδευση στο μέλλον;
8 Ως «παιδιά οργής», κάποτε εκδηλώναμε πολλές ιδιότητες που δυσαρεστούν τον Θεό, ίσως ακόμα και κάποια θηριώδη χαρακτηριστικά! Ωστόσο, χάρη στη διάπλαση από τον Ιεχωβά, αλλάξαμε και μοιάζουμε περισσότερο με αρνιά. (Ησ. 11:6-8· Κολ. 3:9, 10) Συνεπώς, το περιβάλλον μέσα στο οποίο μας διαπλάθει σήμερα ο Ιεχωβά το θεωρούμε πνευματικό παράδεισο ο οποίος βρίσκεται τώρα υπό διαμόρφωση. Νιώθουμε ασφάλεια και σιγουριά παρά τον πονηρό κόσμο γύρω μας. Επιπλέον, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όσοι από εμάς μεγάλωσαν σε άστοργες, προβληματικές οικογένειες βρίσκουν επιτέλους αληθινή αγάπη. (Ιωάν. 13:35) Έχουμε μάθει δε να δείχνουμε και εμείς αγάπη στους άλλους. Πάνω από όλα, έχουμε γνωρίσει τον Ιεχωβά και γευόμαστε τώρα την πατρική αγάπη του.—Ιακ. 4:8.
9 Στον νέο κόσμο, θα γευτούμε στο έπακρο τις ευλογίες του πνευματικού παραδείσου. Τότε, ο πνευματικός μας παράδεισος θα έχει το τέλειο αντίστοιχό του—έναν κατά γράμμα παράδεισο υπό τη διακυβέρνηση της Βασιλείας του Θεού. Εκείνον τον καιρό της παγγήινης αποκατάστασης, ο Ιεχωβά θα συνεχίσει να διαπλάθει τους κατοίκους της γης, εκπαιδεύοντάς τους σε βαθμό που τώρα ίσως δυσκολευόμαστε να φανταστούμε. (Ησ. 11:9) Επιπρόσθετα, ο Θεός θα κάνει τη διάνοια και το σώμα μας τέλεια, ώστε να είμαστε σε θέση να απορροφούμε τη διδασκαλία του και να επιτελούμε το θέλημά του άψογα. Ας είμαστε αποφασισμένοι λοιπόν να συνεχίσουμε να υποτασσόμαστε στον Ιεχωβά, δείχνοντάς του ότι θεωρούμε τη διάπλαση από εκείνον έκφραση της αγάπης του για εμάς.—Παρ. 3:11, 12.
ΠΩΣ ΜΑΣ ΔΙΑΠΛΑΘΕΙ Ο ΙΕΧΩΒΑ
10. Πώς αντανακλούσε ο Ιησούς την υπομονή και την επιδεξιότητα του Μεγάλου Αγγειοπλάστη;
10 Όπως ένας εξαιρετικά επιδέξιος αγγειοπλάστης, ο Ιεχωβά γνωρίζει το είδος και την ποιότητα “του πηλού” που βρίσκεται ενώπιόν του, και τον διαπλάθει αναλόγως. (Διαβάστε Ψαλμός 103:10-14) Μάλιστα, μας αντιμετωπίζει ως ξεχωριστά άτομα, λαβαίνοντας υπόψη τις αδυναμίες, τους περιορισμούς και το επίπεδο της πνευματικής ανάπτυξης του καθενός μας. Η στάση του απέναντι σε ατελείς υπηρέτες καταδείχτηκε από τον Γιο του. Εξετάστε πώς χειριζόταν ο Ιησούς τα ελαττώματα των αποστόλων του, ιδιαίτερα την τάση που είχαν να λογοφέρνουν για τις θέσεις. Αν εσείς είχατε δει τους αποστόλους να λογομαχούν έντονα, θα τους θεωρούσατε πράους και εύπλαστους; Ο Ιησούς όμως δεν υιοθέτησε αρνητική άποψη. Ήξερε ότι οι πιστοί απόστολοί του μπορούσαν να διαπλαστούν με καλοσυνάτες, υπομονετικές συμβουλές αλλά και παρατηρώντας το δικό του παράδειγμα ταπεινοφροσύνης. (Μάρκ. 9:33-37· 10:37, 41-45· Λουκ. 22:24-27) Όταν ο Ιησούς αναστήθηκε και το άγιο πνεύμα εκχύθηκε, οι απόστολοι εστίασαν, όχι σε θέσεις ή εξοχότητα, αλλά στο έργο που τους είχε δώσει εκείνος να κάνουν.—Πράξ. 5:42.
11. Με ποιους τρόπους αποδείχτηκε ο Δαβίδ σαν μαλακός πηλός, και πώς μπορούμε εμείς να τον μιμούμαστε;
Ψαλμ. 63:6) Επίσης έγραψε: «Θα ευλογώ τον Ιεχωβά, ο οποίος μου έδωσε συμβουλές. Ναι, τις νύχτες με διόρθωσαν τα νεφρά μου». (Ψαλμ. 16:7) Πράγματι, ο Δαβίδ επέτρεπε στις θεϊκές συμβουλές να κατασταλάζουν στα κατάβαθα της ύπαρξής του, να διαπλάθουν τις ενδόμυχες σκέψεις και τα αισθήματά του, ακόμα και όταν η συμβουλή ήταν ισχυρή. (2 Σαμ. 12:1-13) Τι εξαίρετο παράδειγμα ταπεινοφροσύνης και υποτακτικότητας έθεσε ο Δαβίδ για εμάς! Κάνετε και εσείς στοχασμούς γύρω από τον Λόγο του Θεού, επιτρέποντάς του να κατασταλάζει στα ενδόμυχα μέρη του εαυτού σας; Μήπως πρέπει να το κάνετε αυτό ακόμα περισσότερο;—Ψαλμ. 1:2, 3.
11 Ο Ιεχωβά διαπλάθει τους υπηρέτες του σήμερα πρωτίστως μέσω του Λόγου του, του αγίου του πνεύματος και της Χριστιανικής εκκλησίας. Ο Λόγος του Θεού μπορεί να μας διαπλάσει καθώς τον διαβάζουμε με συγκεκριμένο σκοπό υπόψη, κάνουμε στοχασμούς γύρω από αυτόν και ζητάμε από τον Ιεχωβά να μας βοηθάει να τον εφαρμόζουμε. «Σε θυμάμαι πάνω στην κλίνη μου», έγραψε ο Δαβίδ. «Κατά τις νυχτερινές φυλακές κάνω στοχασμούς για εσένα». (12, 13. Πώς μας διαπλάθει ο Ιεχωβά μέσω του αγίου πνεύματος και της Χριστιανικής εκκλησίας;
12 Το άγιο πνεύμα μπορεί να μας διαπλάσει με αρκετούς τρόπους. Για παράδειγμα, μπορεί να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε χριστοειδή προσωπικότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από τον καρπό του πνεύματος του Θεού. (Γαλ. 5:22, 23) Μια πτυχή αυτού του καρπού είναι η αγάπη. Αγαπάμε τον Θεό και θέλουμε να τον υπακούμε και να διαπλαθόμαστε από αυτόν, αναγνωρίζοντας ότι οι εντολές του δεν είναι βαριές. Το άγιο πνεύμα μπορεί επίσης να μας δώσει τη δύναμη να αντιστεκόμαστε στη διαπλαστική επίδραση του κόσμου και του κακού πνεύματός του. (Εφεσ. 2:2) Ο απόστολος Παύλος, ο οποίος όταν ήταν νεαρός είχε επηρεαστεί βαθιά από το υπερήφανο πνεύμα των Ιουδαίων θρησκευτικών ηγετών, μπορούσε να γράψει αργότερα: «Για όλα τα πράγματα έχω τη δύναμη χάρη σε αυτόν που μου δίνει δύναμη». (Φιλιπ. 4:13) Όπως ο Παύλος λοιπόν, ας συνεχίσουμε και εμείς να ζητάμε άγιο πνεύμα. Ο Ιεχωβά δεν θα αγνοήσει τις ειλικρινείς ικεσίες των πράων.—Ψαλμ. 10:17.
Ο Ιεχωβά χρησιμοποιεί τους Χριστιανούς πρεσβυτέρους για να μας διαπλάθουν, αλλά πρέπει να κάνουμε και εμείς το μέρος μας (Βλέπε παραγράφους 12, 13)
13 Ο Ιεχωβά χρησιμοποιεί τη Χριστιανική εκκλησία και τους επισκόπους της προκειμένου να μας διαπλάσει σε προσωπικό επίπεδο. Λόγου χάρη, αν οι πρεσβύτεροι διακρίνουν ότι έχουμε πνευματικά προβλήματα, προσπαθούν να μας βοηθήσουν—αλλά όχι με βάση την ανθρώπινη σοφία. (Γαλ. 6:1) Απεναντίας, στρέφονται ταπεινά στον Θεό, ζητώντας ενόραση και σοφία. Έχοντας υπόψη την κατάστασή μας, ενεργούν σε αρμονία με τις προσευχές τους κάνοντας έρευνα στον Λόγο του Θεού και στα Χριστιανικά μας έντυπα. Αυτό μπορεί να τους εξοπλίσει ώστε να παρέχουν βοήθεια προσαρμοσμένη στις δικές μας ανάγκες. Αν σας πλησιάσουν για να σας προσφέρουν καλοσυνάτη, στοργική βοήθεια, όπως λόγου χάρη για τον τρόπο ντυσίματός σας, θα δεχτείτε τις συμβουλές τους ως έκφραση της αγάπης του Θεού για εσάς; Κάνοντάς το αυτό, αποδεικνύεστε σαν μαλακός πηλός στα χέρια του Ιεχωβά, έτοιμοι να διαπλαστείτε προς όφελός σας.
14. Αν και έχει εξουσία πάνω στον πηλό, πώς δείχνει ο Ιεχωβά σεβασμό για την ελεύθερη βούλησή μας;
14 Το να κατανοούμε πώς μπορεί να μας διαπλάθει ο Θεός είναι δυνατόν να μας βοηθήσει στις σχέσεις μας με τους ομοπίστους μας και στη στάση μας απέναντι στους ανθρώπους του τομέα μας, περιλαμβανομένων και των σπουδαστών μας. Στους Βιβλικούς χρόνους, ο αγγειοπλάστης δεν έπαιρνε λίγο πηλό από το έδαφος και άρχιζε αμέσως να τον διαμορφώνει. Πρώτα τον ετοίμαζε, εν μέρει απομακρύνοντας τις πέτρες και άλλα ανεπιθύμητα υλικά. Με πνευματική έννοια, ο Θεός παρέχει βοήθεια ώστε να ετοιμαστούν τα πρόθυμα άτομα προκειμένου να μπορεί να τα διαπλάσει. Δεν τους εξαναγκάζει να κάνουν αλλαγές, αλλά αποκαλύπτει τους δίκαιους κανόνες του ώστε να μπορούν να καθαρίσουν τη ζωή τους ή να κάνουν προσαρμογές με τη θέλησή τους.
15, 16. Πώς δείχνουν οι σπουδαστές της Γραφής ότι θέλουν να τους διαπλάθει ο Ιεχωβά; Δώστε παράδειγμα.
15 Εξετάστε το παράδειγμα της Τέσι, μιας αδελφής στην Αυστραλία. «Η Τέσι απέκτησε γνώση της Γραφικής αλήθειας σχετικά εύκολα», είπε η αδελφή που μελετούσε μαζί της. «Ωστόσο, δεν έκανε καμιά ιδιαίτερη πνευματική πρόοδο—δεν παρακολουθούσε καν τις συναθροίσεις! Έπειτα από πολλή σκέψη και προσευχή λοιπόν, αποφάσισα να σταματήσω τη μελέτη. Και τότε συνέβη κάτι αναπάντεχο. Στην τελευταία όπως νόμιζα Γραφική μας μελέτη, η Τέσι μού άνοιξε την καρδιά της. Ένιωθε ότι υποκρινόταν επειδή της άρεσε να παίζει τυχερά παιχνίδια. Αλλά τώρα είχε αποφασίσει να κόψει αυτή τη συνήθεια».
16 Λίγο αργότερα, η Τέσι άρχισε να παρακολουθεί τις συναθροίσεις και να εκδηλώνει τη Χριστιανική προσωπικότητα—ακόμα και όταν αντιμετώπισε χλευασμό από τις φίλες της. Η αδελφή πρόσθεσε: «Με τον καιρό, η Τέσι βαφτίστηκε και αργότερα έκανε τακτικό σκαπανικό, παρότι τα παιδιά της ήταν ακόμα μικρά». Ναι, όταν οι σπουδαστές της Γραφής αρχίζουν να καθαρίζουν τη ζωή τους προκειμένου να ευαρεστούν τον Θεό, εκείνος θα τους πλησιάσει και θα τους διαπλάσει ώστε να γίνουν πράγματι επιθυμητά σκεύη.
17. (α) Τι ελκύει εσάς στο γεγονός ότι έχετε τον Ιεχωβά ως Αγγειοπλάστη σας; (β) Ποιες πτυχές της διάπλασης θα εξετάσουμε στη συνέχεια;
17 Μέχρι σήμερα, κάποια πήλινα σκεύη φτιάχνονται ακόμα με το χέρι, και ο αγγειοπλάστης εργάζεται με το υλικό του έχοντάς το πολύ κοντά του. Παρόμοια, ο Αγγειοπλάστης μας εργάζεται υπομονετικά με εμάς έχοντάς μας κοντά του, καθώς μας διαπλάθει με τις συμβουλές του και παρατηρεί την αντίδρασή μας. (Διαβάστε Ψαλμός 32:8) Νιώθετε εσείς το προσωπικό ενδιαφέρον του Ιεχωβά για εσάς; Βλέπετε τον εαυτό σας να διαπλάθεται στα στοργικά του χέρια; Αν ναι, ποιες επιπρόσθετες ιδιότητες θα σας βοηθήσουν να παραμείνετε σαν μαλακός και εύπλαστος πηλός ενώπιον του Ιεχωβά; Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να αποφεύγετε ώστε να μην είστε σκληροί ή άκαμπτοι; Και πώς μπορούν οι γονείς να συνεργάζονται με τον Ιεχωβά στη διάπλαση των παιδιών τους; Το επόμενο άρθρο θα ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα.