حفظ دوستی در دنیایی خالی از مهر
حفظ دوستی در دنیایی خالی از مهر
«به این چیزها شما را حکم میکنم تا یکدیگر را محبت نمایید.» — یو ۱۵:۱۷.
۱. چرا مسیحیانِ قرن اوّل باید دوستینزدیکشان را با یکدیگر حفظ میکردند؟
عیسی در آخرین شب زندگیاش شاگردان وفادار خود را تشویق کرد که دوستیشان را با یکدیگر حفظ کنند. در همان شب، به آنان گفته بود که مشخصهٔ پیروانش محبت به یکدیگرست. (یو ۱۳:۳۵) رسولان باید دوستی نزدیکشان را حفظ میکردند تا یارای تحمّل سختیها و قابلیت انجام وظیفهای را که اندکی بعد عیسی به آنان واگذار میکرد، داشته باشند. همین شد که مسیحیان در قرن اوّل به پایبندی در عهد و پیمانشان به خدا و به یکدیگر شهرت یافتند.
۲. الف) ما مصمم به انجام چه کاری هستیم، و چرا؟ ب) در این مقاله چه سؤالاتی را بررسی خواهیم کرد؟
۲ امروزه، برادری جهانیای وجود دارد که اعضای آن همچون مسیحیان قرن اوّل عمل میکنند. عضوی از این برادری جهانی بودن به راستی رضایتبخش است. امروزه در حالی که مردم در کل عهدشکن، بیمهر و بیالفتند مسیحیان عزمشان را در اطاعت از عیسی و ابراز محبتی خالصانه به یکدیگر جزم کردهاند. (۲تیمو ۳:۱-۳) امروزه دوستیها اغلب سطحی و ظاهری است و ریشه در خودخواهی دارد. اما مشخصهٔ مسیحی واقعی این است که ریشهٔ خودخواهی و بیمهری را از دل بکند. در این مقاله پاسخ سؤالات زیر را بررسی خواهیم کرد: دوستیهای پردوام بر چه بنا شده است؟ چگونه میتوانیم دوستان خوبی داشته باشیم؟ چه موقع لازم است که به دوستیمان پایان دهیم؟ چگونه میتوانیم دوستیهای خالصانهمان را حفظ کنیم؟
زیر بنای دوستیهای پردوام
۳، ۴. زیربنای دوستیای پابرجا و تزلزلناپذیر چیست؟
۳ محکمترین پیوندها و دوستیها از محبت به خدا سیراب میشود. سلیمان پادشاه در خصوص پیوند میان دو دوست مینویسد: «اگر کسی بر یکی از ایشان حمله آورد، هر دو با او مقاومت خواهند نمود. و ریسمان سهلا به زودی گسیخته نمیشود.» (جا ۴:۱۲) اگر یَهُوَه ریسمانِ سوّم در پیوند دوستی باشد آن دوستی پردوام و ماندگار خواهد بود.
۴ درست است که بین مردمی که پیوندی با یَهُوَه ندارند نیز دوستیهای رضایتبخشی وجود دارد. اما زمانی که پیوند دوستی دو نفر بر مبنای محبتشان به یَهُوَه خدا باشد آن دوستی پابرجا و تزلزلناپذیر خواهد بود. اگر بین آنان سوء تفاهمی پیش آید باز هم با یکدیگر رفتاری در پیش میگیرند که یَهُوَه را خوشنود سازد. دشمنانی که سعی در ایجاد تفرقه و جدایی بین چنین دوستانی کردهاند، پیبردهاند که چنین دوستیهایی ناگسستنی است. در طی تاریخ خادمان یَهُوَه به اثبات رساندهاند که حاضرند مرگ را به جان بخرند، اما به دوست خود خیانت نکنند. — ۱یوحنّا ۳:۱۶ خوانده شود.
۵. چرا پیوندِ دوستی بین روت و نَعُومی چنین مستحکم بود؟
۵ بیشک بهترین و صمیمانهترین دوستیها بین کسانی است که به یَهُوَه محبت دارند. نمونهٔ آن دوستی بین روت و نَعُومی در کتاب مقدّس است. پیوند دوستی این دو زن بسیار تحسینبرانگیز است. چه چیز پیوندِ آنان را چنین مستحکم ساخته بود؟ روت آن را در این گفتهاش به نَعُومی روشن کرد: ‹قوم تو قوم من و خدای تو خدای من خواهد بود . . . یَهُوَه به من چنین بلکه زیاده بر این کند اگر چیزی غیر از موت، مرا از تو جدا نماید.› (روت ۱:۱۶، ۱۷) واضح است که محبت عمیق روت و نَعُومی به یَهُوَه بود که آنان را به یکدیگر چنین نزدیک ساخته بود. از این رو یَهُوَه هر دوی آنان را برکت داد.
چگونه دوستان خوبی پیدا کنیم؟
۶-۸. الف) دوام دوستی در گرو چیست؟ ب) چگونه میتوان در دوستی پیشقدم شد؟
۶ رابطهٔ روت و نَعُومی ثابت میکند که دوستیای صمیمانه و خالصانه به خودی خود شکل نمیگیرد. ریشهٔ چنین دوستیهایی در عشق و محبت طرفین به یَهُوَه میباشد، و حیات و دوام آن در گرو ازخودگذشتگی و تلاشی مستمر. حتی فرزندان خانوادهای مسیحی نیز برای این که با یکدیگر دوستان صمیمی شوند، باید تلاش کنند. حال ببینیم چگونه میتوانیم دوستانی خوب پیدا کنیم.
۷ برای دوستی پیشقدم شوید. پولُس رسول دوستانش را در جماعت روم به ‹ساعی بودن در مهمانداری› ترغیب کرد. (روم ۱۲:۱۳) تلاش و سعی در این کار باید قدمبهقدم و مداوم باشد. این وظیفهای است بر دوش هر مسیحی و ھـر کس خود باید آن را به انجام رساند. (امثال ۳:۲۷ خوانده شود.) یک قدم در راه مهماننوازی این است که افراد مختلف جماعت را برای صرف غذایی ساده به خانهتان دعوت کنید. آیا میتوانید این روش مهماننوازی را بخشی از برنامهٔ خود سازید؟
۸ همچنین میتوانید برای آغاز دوستی با کسی از او بخواهید که با شما به موعظه بیاید. زمانی که در موعظهٔ خانهبهخانه میبینید که چگونه همایمانتان از صمیم قلب محبتش را به یَهُوَه ابراز میکند قطعاً رابطهتان با او صمیمیتر میشود.
۹، ۱۰. پولُس چه نمونهای در دوستی به جا گذاشت، و ما چگونه میتوانیم مانند او عمل کنیم؟
۹ ‹دل خود را بگشایید.› (۲قُرِنتیان ۶:۱۲، ۱۳ از پاورقی خوانده شود. *) آیا تا به حال شده است که فکر کنید هیچ کس در جماعتتان نیست که بتوانید با او دوست شوید؟ اگر چنین است شاید این طرز فکر باعث شده است که درِ دوستی را بر کسی که میتواند دوستتان شود بستهاید؟ پولُس رسول دل خود را بر همگان گشود و در این خصوص الگوی خوبی برای ما به جا گذاشت. زمانی پولُس تصوّرش را هم نمیکرد که بتواند با غیریهودیان دوستیای نزدیک برقرار کند. اما او «رسول امّتها» گشت. — روم ۱۱:۱۳.
۱۰ به علاوه، پولُس دوستیهایش را تنها به همسالانش محدود نکرد. برای مثال، او و تیموتاؤس با وجود اختلاف سنی و پیشینهٔ متفاوتشان دوستان نزدیکی شدند. امروزه بسیاری از جوانان برای دوستیهایشان با افراد مسنتر جماعت ارزش بسیار قائلند. وَنِسا که کمی بیش از ۲۰ سال دارد میگوید: «یکی از دوستان صمیمی و بسیار عزیز من بالای ۵۰ سال دارد. هر چه را که به دوستان همسن و سالم میگویم میتوانم به او هم بگویم. او به من توجه فراوانی دارد.» چنین دوستیهایی چگونه شکل گرفتهاند؟ وَنِسا میگوید: «برای به دستآوردن چنین دوستیای باید زحمت میکشیدم.» آیا شما هم میخواهید با کسانی که هم سن و سالتان نیستند دوستی برقرار کنید؟ یَهُوَه قطعاً به تلاشهای شما در این راه برکت میدهد.
۱۱. از دوستی یوناتان با داود چه میآموزیم؟
۱۱ به پیمان دوستی خود پایبند باشید. سلیمان نوشت: «دوست خالص در همهٔ اوقات محبت مینماید، و برادر به جهت تنگی مولود شده است.» (امث ۱۷:۱۷) وقتی سلیمان این کلام را به قلم میآورد، احتمالاً به دوستی خوب پدرش، داود و یوناتان فکر میکرد. (۱سمو ۱۸:۱) شاؤل پادشاه، پدر یوناتان میخواست که پسرش وارث تاج و تخت اسرائیل شود. اما، یوناتان پذیرفته بود که یَهُوَه داود را به عنوان پادشاه برگزیده است. برعکسِ شاؤل که تحسین مردم از داود حسادت او را برمیانگیخت، یوناتان چنین نبود. یوناتان نمیتوانست تهمتها و افتراهایی که پدرش به داود نسبت میداد بپذیرد. (۱سمو ۲۰:۲۴-۳۴) آیا ما نیز مثل یوناتان وقتی دوستمان مسئولیتی در جماعت دریافت میکند از پیشرفت او خوشحال میشویم؟ آیا در سختیهایش به کمک و تسلّی او میشتابیم؟ اگر کسی از او بدگویی کند، آیا فوراً باور میکنیم، یا همچون یوناتان از دوستمان دفاع میکنیم؟
به چه دوستیهایی باید پایان داد
۱۲-۱۴. بعضی از کسانی که تعالیم کتاب مقدّس را فرا میگیرند با چه جنگ درونیای مواجه میشوند؟
۱۲ کسی که با تعالیم کتاب مقدّس آشنا میشود و تغییراتی در سبک زندگی خود میدهد، متوجه میشود که با موضوعی جدّی روبرو است؛ و آن این است که باید در مورد رفت و آمد با دوستانش تجدیدنظر کند. او شاید دوستانی داشته باشد که از معاشرت با آنان لذّت میبَرَد، ولی این دوستان به اصول اخلاقی کلام خدا احترام نمیگذارند. چه بسا در گذشته اوقات زیادی را با آنان صرف میکرد. اما حالا متوجه میشود که اَعمال و رفتار دوستانش بر او تأثیر منفی دارد، و باید رابطهاش را با آنان محدود کند. (۱قر ۱۵:۳۳) از طرف دیگر شاید حس کند که معاشرت نکردن با آنان نوعی پا گذاشتن روی پیوند دوستیاش است.
۱۳ اگر شما نیز با چنین جنگ درونیای مواجه هستید، به خاطر داشته باشید که دوست حقیقی از این که میبیند شما تلاش میکنید روش زندگی بهتری برگزینید خوشحال میشود. حتی شاید او نیز بر آن شود که یَهُوَه را بشناسد. اما معاشر ناباب شما را به دلیل این که با او در اَعمال زشتش و به اصطلاح ‹بیبندوباریهای مفرط شریک نمیشوید، دشنام میدهد.› (۱پطر ۴:۳، ۴، هن) در واقع اوست که پا روی پیوند دوستیاش با شما میگذارد، نه شما.
۱۴ اعضای جماعت مسیحی میتوانند جای خالی دوستانی را که این عزیزان از دست دادهاند پر کنند. (غلا ۶:۱۰) آیا شخصاً با کسانی که در جلسات حضور مییابند و کتاب مقدّس را مطالعه میکنند آشنایی پیدا کردهاید؟ آیا تلاش میکنید گهگاه با صحبت و همنشینی با این عزیزان به ایشان قوّت قلب و دلگرمی دهید؟
۱۵، ۱۶. الف) وقتی دوستمان خدمت به یَهُوَه را ترک میکند چه میتوان کرد؟ ب) چگونه میتوانیم محبتمان را به یَهُوَه اثبات کنیم؟
۱۵ حال اگر یکی از دوستانتان در جماعت یَهُوَه را ترک کند و یا حتی اخراج شود، چطور؟ مسلّماً این واقعه برایتان بسیار ناگوار است. خواهری که دوست نزدیکش خدمت به یَهُوَه را ترک کرده است احساساتش را چنین بیان میکند: «این خبر ناگوار مرا واقعاً تکان داد. همیشه فکر میکردم که دوستم ایمانی بسیار قوی و ریشهدار دارد. اما چنین نبود. به نظر میآید که فقط برای راضی کردن والدینش یَهُوَه را خدمت میکرد. این واقعه باعث شد که از خودم بپرسم، خود من با چه نیّتی یَهُوَه را خدمت میکنم؟ آیا واقعاً او را با نیّتی درست خدمت میکنم؟» ببینیم این خواهر چگونه بر مشکلش فائق آمد. او میگوید: «من بار مشکلم را بر دوش یَهُوَه گذاشتم. و مصمم شدهام که به یَهُوَه نشان دهم او را به خاطر خودش دوست دارم، نه به خاطر دوستان خوبی که در سازمانش به من میدهد.»
۱۶ اگر ما با کسانی معاشرت کنیم که دوستی با دنیا را به دوستی با خدا ترجیح میدهند، نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که دوستیمان با خدا چندان دوام بیاورد. یعقوب میگوید: «آیا نمیدانید که دوستیِ دنیا، دشمنی خداست؟ پس هر که میخواهد دوست دنیا باشد، دشمن خدا گردد.» (یعقو ۴:۴) برای اثبات محبتمان به یَهُوَه، باید اطمینان داشته باشیم که قادر است در فائق آمدن بر اندوه از دست دادن دوستی صمیمی به ما کمک کند. ولی یَهُوَه نیز از ما انتظار دارد که به او وفادار بمانیم. (مزمور ۱۸:۲۵ خوانده شود.) خواهری که در بالا به او اشاره شد، چنین نتیجهگیری میکند: «من به این امر پی بردم که نمیتوان کسی را مجبور کرد که دوست یَهُوَه یا ما باشد. هر کس در نهایت باید خودش تصمیم بگیرد.» حال، ببینیم که چگونه میتوانیم دوست و مددکار کسانی بمانیم که وفادارانه یَهُوَه را خدمت میکنند؟
دوستان خوب را حفظ کنیم
۱۷. دو دوست صمیمی چگونه با یکدیگر گفتگو میکنند؟
۱۷ گفتگو و تبادل افکار میان دوستان همچون آبی است که درخت دوستی را سیراب میکند. وقتی در کتاب مقدّس در مورد دوستی میان روت و نَعُومی، داود و یوناتان، و پولُس و تیموتاؤس میخوانیم متوجه میشویم که دو دوست خوب با هم آزادانه و در عین حال محترمانه گفتگو میکنند. پولُس در خصوص طرز صحبت با دیگران چنین پند میدهد: «گفتگوی شما همیشه با فیض باشد و اصلاحشده به نمک.» منظور پولُس مشخصاً گفتگو با کسانی است که همایمان ما نیستند و از آنان به عنوان «اهل خارج» یاد میکند. (کول ۴:۵، ۶) پس اگر کسانی که همایمان ما نیستند لایق احترامند، چقدر بیشتر باید به دوستانمان در جماعت احترام بگذاریم!
۱۸، ۱۹. اگر دوستی مسیحی به ما پندی دهد، عکسالعمل ما چه خواهد بود، پیران جماعت اَفَسُس چه الگویی برای ما به جا گذاشتند؟
۱۸ دوستان خوب برای نظرات یکدیگر ارزش قائلند. سخنانشان با مهربانی و در عین حال صریح است. سلیمان حکیم میگوید: «مشورت صمیمانهٔ یک دوست همچون عطری خوشبو، دلپذیر است.» (امث ۲۷:۹) آیا «مشورت» یا به عبارت دیگر پند دوست، حال هر چه باشد، برای شما نیز دلپذیر است؟ (مزمور ۱۴۱:۵ خوانده شود.) اگر دوستتان به دلیل رفتار یا عملی به شما تذکری دهد، چه عکسالعملی نشان میدهید؟ آیا این را نشان محبت او میدانید، یا از او میرنجید؟
۱۹ پولُس رسول به پیران جماعت اَفَسُس بسیار نزدیک بود. ظاهراً او برخی از آنان را از زمانی که به مسیحیت گرویده بودند میشناخت. با این حال، در آخرین دیدارش صریحاً به آنان چند اندرز داد. عکسالعمل این برادران چه بود؟ آنان از سخنان او رنجیده نشدند، بلکه اندرز پولُس را نشان محبت و توجه او میدیدند. حتی هنگام خداحافظی از این که میدانستند دیگر پولُس را نخواهند دید گریستند. — اعما ۲۰:۱۷، ۲۹، ۳۰، ۳۶-۳۸.
۲۰. دوست واقعی چگونه عمل میکند؟
۲۰ دوست خوب نه تنها پند دوست خود را میپذیرد، بلکه از دادن پند نیز به او دریغ نمیکند. البته باید تشخیص دهیم که در چه مواقع نباید در امور دوستمان دخالت کنیم. همچنین باید به خاطر داشته باشیم که «هر یکی از ما حساب خود را به خدا خواهد داد.» (روم ۱۴:۱۲) اگر شخص نیاز به پند داشته باشد دوست خوب قطعاً معیارهای یَهُوَه را به او یادآوری میکند. (۱قر ۷:۳۹) برای مثال، اگر متوجه شوید که دوست مجرّدتان با کسی که خادم یَهُوَه نیست بیش از حد از لحاظ عاطفی نزدیک شده است، چه میکنید؟ شاید چون نمیخواهید رابطهٔ دوستیتان با او خراب شود، به او چیزی نگویید. حال اگر به او تذکر دادید و او اعتنایی نکرد، چه میتوانید بکنید؟ دوست خوب از پیران مسیحی میخواهد که به دوستش که در راهی غلط قدم گذاشته است کمک کنند. البته، انجام این کار مستلزم شهامت است. اما به این نکته توجه کنید؛ پیوند دوستیای که بر پایهٔ محبت به یَهُوَه است، به آسانی گسیخته نمیشود.
۲۱. از همهٔ ما گاه چه کاری سر میزند، اما چرا مهم است که رابطهٔ دوستیمان را با دوستانمان در جماعت قوی نگاه داریم؟
۲۱ کُولُسیان ۳:۱۳، ۱۴ خوانده شود. گاه ما با گفتار و اَعمالمان دوستانمان را میرنجانیم، و گاه آنان ما را میرنجانند. یعقوب نوشته است: «همگیِ ما بسیار میلغزیم.» (یعقو ۳:۲) اما، معیار صمیمیت در دوستی این نیست که چقدر یکدیگر را رنجاندهایم، بلکه چقدر حاضریم از خطاهای یکدیگر بگذریم. چقدر مهم است که دوستیمان را با گفتگویی باز و گذشتن از خطاهای یکدیگر قوی کنیم. چنین محبتی همچون ریسمان و بندی استوار پیوند دوستی را به کمال میرساند.
[پاورقی]
^ بند 9 دوّم قُرِنتیان ۶:۱۲، ۱۳ (ترجمهٔ هزارهٔ نو): «ما محبت خود را از شما دریغ نمیداریم. شمایید که مهر خود را از ما دریغ میکنید. با شما همچون فرزندانم سخن میگویم؛ شما نیز دل خود را بر ما بگشایید.»
مرور مقاله
• چگونه میتوانیم دوستانی خوب پیدا کنیم؟
• به چه دوستیهایی باید پایان داد؟
• برای قوی نگاه داشتن پیوند دوستیمان چه باید بکنیم؟
[سؤالات مقالهٔ مطالعهای]
[تصویر در صفحهٔ ١٨]
چه عاملی دوستی روت و نَعُومی را پایدار ساخت؟
[تصویر در صفحهٔ ١٩]
آیا شما نیز شخصی مهماننواز هستید؟