Ko Kariaia te Tia Karaomwangko ae Kakannato Bwa E na Bitii Arom?
“Noria! N aron te bokaboka i nanoni bain te tia karaomwangko, ao ai aromi naba . . . i nanoni baiu.”—IER. 18:6.
ANENE: 60, 22
1, 2. E aera te Atua ngke e iangoa Taniera bwa “te mwaane ae rangi ni kakawaki,” ao ti na kangaa n ongeaba n aron Taniera?
N ROKOIA I-Iutaia aika taenikai i Baburon rimoa, ao a a nora te kaawa ae taabangaki iai bouannanti ao aomata aika tautoronaki irouia taimonio. Ma a rawa ni kairaraangaki n ana waaki Baburon I-Iutaia aika kakaonimaki, n aron Taniera ma raona ake teniman. (Tan. 1:6, 8, 12; 3:16-18) A motika nanoia Taniera ma raona aikai bwa a na toro iroun Iehova n tii ngaia ae aia tia Karaomwangko. Ao a tokanikai iai! E ngae ngke e maeka Taniera i Baburon n angini maiuna, ma e taku ana anera te Atua bwa bon “te mwaane ae rangi ni kakawaki.”—Tan. 10:11, 19.
2 N taai ake a karakinaki n te Baibara, e kona te tia karaomwangko ni buabuaa te bokaboka nakon teina are e tangiria. Ni boong aikai, a ataia taan taromauri ni koaua ae iai mwaakan Iehova ae tia Tautaeka i Aoni Bwaai ni Kabane, ni bitii aroia aomata ma natannaomata. (Wareka Ieremia 18:6.) Iai naba mwaakan te Atua ni bitii arora n tatabemanira nako. Ma e ataa inaomatara n rinea ae ti kani karaoia, ao e tangirira bwa ti na aantaeka irouna mai nanora. Ti na kaatuua ngkai iangoan arora n teimatoa n riki bwa kaanga te bokaboka ae maraurau i nanoni bain te Atua, n rinanoi itera aika tenua: (1) Ti na kangaa n rarawa nakon aroaro aika kona ni kamatoatoaira nakon ana reirei ni kairiri te Atua? (2) Ti na kangaa ni karikirakei aroaro aika a na buokira n teimatoa ni maraurau ao n aantaeka? (3) A na kangaa kaaro aika Kristian n aantaeka iroun te Atua ngkana a bitii aroia natiia?
RARAWA NAKON AROARO AIKA KONA NI KAMATOATOAA TE NANO
3. Baikara aroaro aika kona ni kamatoatoai nanora? Kabwarabwaraa.
3 E kangai Taeka N Rabakau 4:23: “E kakawaki riki kawakinan nanom nakoni bwaai ni kabane aika ko kawakin, bwa a otinako mai iai nibwan te maiu.” Baikara aroaro aika a na kamatoatoaira aika ti riai ni kawakinira mai iai? Bon te nanorieta, kakaraoan te bure, ao akean te onimaki. A kona baikai ni kauekea te nano n aki ongeaba ao ni karitei. (Tan. 5:1, 20; Ebera 3:13, 18, 19) E kaotiota te nanorieta Uean Iuta ae Utia. (Wareka 2 Rongorongo 26:3-5, 16-21.) N te moantai ao “e teimatoa [Utia] ni karaoa ae eti i matan Iehova,” ao ‘e teimatoa n ukoukora te Atua.’ Ma “n te tai are e a korakora iai ao e a kainikatonga naba nanona,” e ngae ngke e reke korakorana mairoun te Atua! E kataia naba ni kabueki baika boiarara n te tembora, ae te tibwanga ae tii katauaki ibukia ibonga ake kanoan Aaron. Ao ngke a kaetia ibonga, ao e urarake unin Utia are kamoamoa! Tera mwina? E roko irouna te “kabuanibwai” ae kabwainrang mairoun te Atua, ao e rebera n uaa matena.—TaeRab. 16:18.
4, 5. Tera ae kona n riki ngkana ti aki tarataraira man te nanorieta? Aanga te katoto.
4 Ngkana ti aki tarataraira man te nanorieta, ti kona naba ni moanna ‘n iango ni kamoamoaira i bon iroura n ae riaon ae riai,’ ao tao ti nang rawa ni butimwaea te reirei ni kairiri man te Baibara. (IRom 12:3; TaeRab. 29:1) Iangoa rongorongon te unimwaane ae Jim ae aki boraoi n iango ma raona n unimwaane n te bwai teuana ae irekereke ma te ekaretia. E taku Jim: “I tuangia taari mwaane akanne bwa a aki tatangira ao I kitana te boowi.” Tao onoua te namwakaina imwina, e a mwaing teuaei nakon te ekaretia teuana ae uakaan, ma e aki mwiokoaki iai bwa te unimwaane. E taku: “I rangi n un ao I rangi ni kaatuua riki ae eti are irou, ngaia are I a kitana te koaua.” E teimatoa Jim n aki iririi bobotaki i nanon tebwina te ririki. E kaotia ni kangai: “I nanorieta ao I a bukina Iehova ibukin te baere riki. I nanon ririki aika bati, a kakawarai taari mwaane ni kataia ni maroro ma ngai, ma I aki butimwaea aia ibuobuoki.”
5 E oti n rongorongon Jim aron te nanorieta ni kona ni kairira bwa ti na iangoia ae a aki bure ara mwakuri, ao ni karikira bwa ti na aki kai bitaki. (Ier. 17:9) E kabwarabwaraa ni kangai Jim: “I aki kona ni kanakoa man au iango ae a bon taraa ni kairua naake tabemwaang.” Ko a tia ni kammarakaki iroun raom n te onimaki temanna ke ni kabuai mwioko tabeua? Ngkana ngaia anne, tera arom iai? E roko te nanorieta? Ke te bwai ae kakawaki iroum raoiakinam ma tarim ao teimatoam ni kakaonimaki ni koaua nakon Iehova?—Wareka Taian Areru 119:165; I-Korote 3:13.
6. Tera ae kona n riki ngkana ti kakaraoa te bure?
6 E kona kakaraoan te bure ae tao aika karaoaki naba ni karaba, ni kaira te aomata bwa e na aki butimwaea te reirei ni kariri mairoun te Atua. E nang bebete riki ngkanne karaoan te bure. E taekinna te tari te mwaane temanna bwa imwina riki ao e a aki rangi n tabeaianga n aroarona ae buakaka. (TeMin. 8:11) E taku te tari te mwaane temanna ae reketaati ni matakuakinan te bwaitingako: “E a moanna n rikirake irou tiribureaia unimwaane n te ekaretia.” E rotakibuaka ana onimaki n aroarona. N tokina, e a ataaki arona anne ao e karekea te ibuobuoki ae bati ae e kainnanoia. Ti boni bane n aki kororaoi. Ma ngkana e a moanna n rikirake iroura te nano n tiribure ke karekean aonara ngkana ti bure n oneani mwin ae ti na ukera ana kabwarabure te Atua ao buokara, e a matoatoa ngkanne nanora.
7, 8. (a) A kangaa tibun Iteraera rimoa ni kaota matoatoan nanoia man akean aia onimaki? (b) Tera reireiara iai?
7 Ngke e kainaomataia tibun Iteraera Iehova mai Aikubita ao a nori ana kakai aika bati aika kamimi. Ma e ngae n anne, ngke a a uakaan ma te Aba ni Berita, ao e a matoatoa nanoia. Bukin tera? Ibukina bwa akea aia onimaki. A aikoa onimakina Iehova ma a a maaku ao a ngurengure nakoni Mote. A tangiria naba n okira Aikubita ike a riki ngkoa iai bwa tooro! E rangi ni maraki nanon Iehova. E taku: “A na maanra riki aomata aikai n aki karineai?” (WarIte. 14:1-4, 11; TaiAre. 78:40, 41) Ibukini matoatoan nanoia ao akean aia onimaki, e a mauna te roro arei n te rereua.
8 Ni boong aikai ngkai ti a uakaan ma te waaki ae boou i aon te aba, e a tabe ni kataaki ara onimaki. Ti wanawana ngkana ti tutuoa marurungin ara onimaki. N te katoto, ti kona n neneri ara iango ibukin ana taeka Iesu are ni Mataio 6:33. Titirakiniko ni kangai: ‘A kaotaki ni baika moanibwai irou ao au motinnano bwa I kakoauai raoi ana taeka Iesu? N na baireia bwa N na aki irii bobotaki ke te uarongorongo ibukini kabatiaan riki au bwakabwai? Tera ae N na karaoia ngkana I a riai ni kabanea riki au tai ao korakorau ae bati n au mwakuri ni kareketianti? N na kariaia ana waaki te aonnaba bwa N na iraraang iai, ao tao ni katoka au beku ibukin Iehova?’
9. E aera bwa ti riai n ‘teimatoa n tuoira’ bwa ti mena n te onimaki ke ti aki, ao ti na kangaa ni karaoia?
9 Iangoa te katoto riki teuana ibukin ana toro Iehova temanna ae tabwara n ongeaba n ana kaetieti te Baibara, tao ni kaineti ma raoraona, te kabaneaki, ke te kaakibotu. Titirakiniko ni kangai: ‘Anne naba arou?’ Ngkana ti namakina te nano ae matoatoa ae e a tabe n rikirake i nanora, ti riai ni waekoa n tuoa ara onimaki! E kangai ana reirei ni kariri te Baibara nakoira: “Teimatoa n tuoingkami bwa kam mena n te onimaki ke kam aki ao teimatoa n tuoingkami bwa tera aromi.” (2Kor. 13:5) Bwainan te koaua ngkana ti tuoi arora ma Ana Taeka te Atua, e riai n riki bwa kanoan ara iango n taai nako.
TEIMATOA NI KAI BITAKI
10. Tera ae kona ni buokira bwa ti na maraurau n aron te bokaboka i nanoni bain Iehova?
10 E katauraoa te Atua ana Taeka, te ekaretia ni Kristian, ao te mwakuri ni minita, bwa buokara n teimatoa ni maraurau n aron te bokaboka. N aron te ran ni kamaraua te bokaboka, e kona te wareware n te Baibara ni katoabong ao kananoan te iango i aona, ni buokira ni kai bitaki i nanoni bain Iehova. E tua Iehova bwa a riai uean Iteraera ni kaewea Ana Tua te Atua ao ni warekia ni katoabong. (TuaKau. 17:18, 19) A ataia abotoro ae e rangi ni kakawaki ibukin aia mwakuri ni minita, te wareware n te Koroboki ae Tabu ao kananoan aia iango iai. A mwanewei ao ni kairiri nakon te Koroboki ae Tabu n te Taetae n Ebera bubua ma bubua te tai n aia koroboki, ao a kaungaia naake a uarongorongo nakoia bwa a na karaoa naba anne. (Mwa. 17:11) Ni boong aikai, ti ataa naba kakawakini warekan Ana Taeka te Atua ni katoabong ao kananoan ara iango i aona ma tataroakinana. (1Tim. 4:15) Karaoan anne e na buokira n teimatoa n nanorinano i matan Iehova ao ni kai bitaki i nanoni baina.
Kabonganai baike e katauraoi te Atua bwa a na buokiko n teimatoa ni kai bitaki (Nori barakirabe 10-13)
11, 12. E kangaa Iehova ni kabongana te ekaretia ni Kristian ni bitii iai arora n aron ae ti kainnanoia? Kabwarabwaraa.
11 Rinanon te ekaretia ni Kristian ao e kona Iehova ni bitii arora n aron ae ti kainnanoia. E a moanna ni kamaraua ana iango Jim are
taekinaki mai moa, ngke e kaota tabeakinana te unimwaane temanna. E taku Jim: “E aki roko n te kabuakakaai ibukin arou ke n tiribureai. Ma e teimatoa n taraa raoiroiu ao e kaota kani buokau ni koaua.” Tao imwin tenua te namwakaina ao te unimwaane aei e a kaoa Jim nakon te taromauri. E taku Jim: “A butimwaeai raoi kaain te ekaretia, ao e reke bitakiu n aia tangira. I a ataia ae tiaki te bwai ae rangi ni kakawaki au namakin. Teutana imwin teutana ao I a okira marurungiu n te onimaki man aia boutoka taari ao buu ae tangiraki are aki roko n te mamaara ana onimaki. E reke naba kaungaau ae bati n taiani kaongora man Te Taua-n-Tantani n te taetae n Ingiriti ae bwain Nobembwa 15, 1992, ae ‘E Aki Riai ni Bukinaki Iehova’ ao ‘Beeku Iroun Iehova ma te Kakaonimaki ni Koaua.’”12 Imwina riki e a manga mwiokoaki Jim bwa te unimwaane. Man te tai anne, e a tia ni buokiia taari mwaane tabeman bwa a na tokanikai i aon aeka ni kataaki akanne ao ni manga kaoka aia onimaki. E motikia ni kangai: “I taku bwa iai au iraorao ae nene ma Iehova, ma bon akea! I uringaaba ngke I kariaia te nanorieta bwa e na kamatakiai man norani baika kakawaki riki, ao ni kairai bwa N na kaatuua riki au iango i aon aia kairua aomata.”—1Kor. 10:12.
13. Baikara aroaro ake e buokira te mwakuri ni minita ni karikirakei, ao tera kakabwaiara iai?
13 E na kangaa te mwakuri ni minita ni bitii arora ni kanakoraoi riki? Taekinan te rongorongo ae raoiroi nakoia aomata e kona ni buokira ni karikirakea te nanorinano ao aroaro ake tabeua ake uaan te taamnei ae raoiroi are mairoun te Atua. (IKar. 5:22, 23) Iangoi aroaro aika raraoi ake ko karikirakei n te mwakuri ni minita. Ma ae kakawaki riki, ti karekea kamoamoaan ara rongorongo ngkana ti kaotiota aroaroni Kristo, ao e kona n rotii aia iango tabeman kaain te auti. N te katoto, uoman taani kakoaua i Aotiteria ake a kakauongo ma te karinerine ngke e taetae n aki akaka nakoia temanna kaain te auti. Imwina riki, e a uringaaba neiei n arona ao e a kororeta nakon te aobiti n tararua. E taku mwakoron ana taeka: “Nakoia naake uoman ake a rangi n taotaonakinnano ao n nanorinano, I kani kabwaraa au bure nakoimi ibukin arou ni kamoamoa ao ni kainikatonga. Bon te baba ngai ngke I tei i mataia aomata aika uoman aika kabuta Ana Taeka te Atua, ao ni kakioianako n aron anne.” E na korea anne neiei ngke arona bwa taan uarongorongo aikai a kaota unia teutana? Tao e na aki. Eng, ai kakabwaiaakira aomata ao ngaira naba n ara mwakuri ni minita!
AANTAEKA IROUN TE ATUA NGKANA KO BITII AROIA NATIM
14. Tera ae a riai ni karaoia kaaro ngkana e na uaana raoi bitakin aroia natiia?
14 Angia ataei aika uarereke a kan rereirei ao a nanorinano naba. (Mat. 18:1-4) Ngaia are a kona kaaro aika wanawana ni karina te atatai ibukin te koaua ao tangirana, n aia iango ao i nanoia natiia aika uarereke. (2Tim. 3:14, 15) E koaua ae ngkana a na tokanikai n anne kaaro, a riai moa ni karina te koaua bon i nanoia, ao ni maiuakinna. Ngkana a karaoa aei, a na aki tii ongora taekan te koaua natiia ma a na maiuakinna naba. Irarikina, a na rabakau n iangoa aia reirei ni kaetieti aia karo bwa kaotan aia tangira ae kaota ana tangira Iehova.
15, 16. A na kangaa kaaro ni kaota onimakinan te Atua ngkana e kabaneaki natiia?
15 N aki ongea kaikawaaia ataei n te maiu ni Kristian, ma rimwi riki a kona tabeman ni kitana te koaua ke ni kabaneaki man te ekaretia, ae karika rawawataia kaain te utu. E taku te tari te aine temanna i Aberika Maiaki: “Ngke e kabaneaki mwaaneu, ao ai aron ae e a mate. E rangi ni kauruakinano!” Tera aron neiei ma ana karo? A ongeaba n te kairiri are n Ana Taeka te Atua. (Wareka 1 I-Korinto 5:11, 13.) A taku kaaro aikai: “Ti motika nanora bwa ti na maiuakina te Baibara, ngkai ti ataia ae karaoani bwaai n aron are e baireia te Atua bon te kabanea n tamaroa mwina. Ti iangoa te kabaneaki bwa ana reirei ni kaetieti te Atua, ao ti kakoauaa raoi ae e anga te reirei ni kaetieti Iehova n te aro ae aki riao ao ibukin ana tangira. Ngaia are ti aki rereitaki ma natira ma tii ngkana ai bon te bwai ae riai ae irekereke ma te utu.”
16 Tera ana namakin te nati aei? E taku teuaei imwina riki: “I ataia ae a aki ribaai au utu, ma a ongeaba iroun Iehova ma ana botaki.” E taku naba: “Ngkana ko a kairoroaki bwa ko na butiia Iehova buokam ao kabwaraan am bure, ko a ataia iai ae ko rangi ni kainnanoia.” Iangoa aroni kukureia te utu aei ngke e a manga kaokaki te rorobuaka n ataei aei nakon te ekaretia! Eng, ngkana ti mutiakina te Atua ni kawaira ni kabane, ti na karekea mwina ae moan te tamaroa.—TaeRab. 3:5, 6; 28:26.
17. E aera bwa ti riai ni karika te aantaeka nakon Iehova bwa anuani maiura, ao ti na kangaa ni kakabwaiaaki iai?
17 E a kaman taekinna te burabeti ae Itaia bwa a na rairi nanoia I-Iutaia i Baburon ao a na kangai: “Iehova, bon Tamara ngkoe, boni bokaboka ngaira, ao ara tia Karaomwangko ngkoe. Bon ana mwakuri baim ngaira ni kabane.” Ao a na bubutii ni kangai: “Tai uringa ara bure n aki toki. Taiaoka taraira, bwa bon am aomata ngaira ni kabane.” (Ita. 64:8, 9) Ngkana ti nanorinano n aantaeka nakon Iehova n aron anne ao ni karikia bwa anuani maiura, e na iangoira bwa ti rangi ni kakawaki n aron te burabeti are Taniera. Ao ae kakawaki riki, e na teimatoa Iehova ni bitii arora rinanon ana Taeka, taamneina, ao ana botaki, bwa ti aonga ni kona n tei i matana n te bong teuana bwa “natin te Atua” aika kororaoi.—IRom 8:21.