Rọ Aro Kele Jihova Dhesẹ Ọdawẹ
“ỌNOWO na, ỌNOWO na, Ọghẹnẹ nọ ọ vọ avọ ohrọ gbe aruoriwo [hayo, ọdawẹ, NW].”—ỌNY. 34:6.
ILE: 142, 12
1. Obọdẹ edhere vẹ Jihova o ro dhesẹ omariẹ kẹ Mosis, kọ fikieme onana o rọ rrọ oghẹrẹsa?
ẸDẸJỌ, Ọghẹnẹ o whowho odẹ riẹ gbe iruemu-aghae riẹ kẹ Mosis. Iruemu nọ Ọghẹnẹ ọ kake fodẹ họ, ohrọ gbe aruoriwo hayo ọdawẹ. (Se Ọnyano 34:5-7.) Jihova ọ hae sae kake fodẹ ogaga hayo areghẹ riẹ. Rekọ oware nọ Ọghẹnẹ ọ ta kẹ Mosis nọ ọ jẹ gwọlọ imuẹro inọ Ọghẹnẹ ọ te thae uke họ, iruemu riẹ nọ i dhesẹ unevaze nọ o re ro fiobọhọ kẹ idibo riẹ. (Ọny. 33:13) Kọ o gbẹ rrọ oware omosasọ kẹ owhẹ inọ iruemu ezi nana Ọghẹnẹ ọ kake fodẹ? Uzoẹme nana o te ta kpahe ọdawẹ, koyehọ ovuhumuo nọ ohwo o re wo kpahe uye-oruẹ omọfa gbe isiuru nọ ọ rẹ rọ gwọlọ ru oware jọ kpahe ẹbẹbẹ na re o kpotọ.
2, 3. (a) Eme u dhesẹ nọ ọdawẹ nọ a re dhesẹ yọ ẹkoma ohwo-akpọ? (b) Fikieme u ro fo nọ who se ẹme ọdawẹ gboja?
2 Jihova yọ Ọghẹnẹ nọ o wo ọdawẹ, yọ ọ ma ahwo-akpọ tho omariẹ. Fiki onana, mai ahwo-akpọ ma rẹ gwọlọ nọ eware i woma kẹ amọfa, makọ ahwo nọ a riẹ Ọghẹnẹ uzẹme na dede he a wo uruemu nana re. (Emu. 1:27) Ikuigbe Ebaibol buobu e riẹ nọ i dhesẹ oware nọ ọdawẹ ọ rrọ. Kareghẹhọ iku igberẹ ivẹ jọ nọ i je hrowo ọmọ, enọ e wọ ẹme rai bru Solomọn ovie na. Nọ Solomọn ọ fake ta nọ jọ a bẹre ọmọ ọkpokpọ na ewẹ ivẹ, ẹme na o duobọte oni ọmọ na dẹẹ. Ọdawẹ nọ o wo kẹ ọmọ na o tẹ wọe ta nọ jọ a tubẹ rọ ọmọ na kẹ aye ọdekọ na. (1 Iv. 3:23-27) Whọ sae jẹ kareghẹhọ ọmọtẹ Fẹro nọ o siwi uzuazọ Mosis. Dede nọ ọmọtẹ na ọ riẹ nọ ọmọ nọ ọ ruẹ na yọ ọmọ ohwo Hibru nọ u fo nọ a re kpe no, “ohrọ” hayo ọdawẹ nọ o wo kẹe u ru nọ ọ rọ yọrọ ọmọ na rehọ.—Ọny. 2:5, 6.
3 Fikieme u ro fo nọ who se ẹme ọdawẹ na gboja? U fo keme Ebaibol na ọ tuduhọ omai awọ nọ ma rọ aro kele Jihova. (Ẹf. 5:1) Rekọ dede nọ a ma omai ahwo-akpọ evaọ oghẹrẹ nọ ma re ro dhesẹ ọdawẹ, oma o rẹ gwọlọ wọ omai dhesẹ oriobọ fiki sebaẹgba nọ ma reuku riẹ mi Adamu. Ẹsejọ o rẹ sae jọ bẹbẹ re ma salọ onọ ma re ru, sọ ma rẹ tẹrovi ẹgwọlọ obọmai hayo fiobọhọ kẹ amọfa. Otujọ o re wo ẹbẹbẹ nana noke toke. Eme ọ rẹ sai fiobọhọ kẹ owhẹ wo isiuru kẹ amọfa jẹ hai dhesẹ iẹe via? Orọ ọsosuọ, daoma roro kpahe oghẹrẹ nọ Jihova gbe amọfa a ro dhesẹ ọdawẹ no. Orọ avivẹ, roro kpahe epanọ whọ sae rọ rehọ aro kele Ọghẹnẹ, gbe epanọ o rẹ rọ kẹ owhẹ erere nọ who te ru ere.
JIHOVA O FI ORIRUO NỌ Ọ MAI WOMA HOTỌ
4. (a) Fikieme Jihova o ro vi ikọ-odhiwu kpobọ Sodọm? (b) Eme ikuigbe Lọt avọ emetẹ riẹ na i wuhrẹ omai?
4 Ma rẹ ruẹ iyero buobu nọ Jihova ọ jọ dhesẹ ọdawẹ. Roro kpahe oware nọ Ọghẹnẹ o ru kẹ Lọt, ọzae okiẹrẹe nọ uruemu uyoma nọ ahwo Sọdọm avọ Gomora a je ru odode “o jẹ kẹ idhọvẹ.” Ọghẹnẹ ọ gba riẹ mu nọ o re kpe ahwo omuomu yena no. (2 Pita 2:7, 8) Rekọ o vi ikọ-odhiwu nyai siwi Lọt. Ikọ-odhiwu na a ta kẹ Lọt avọ uviuwou riẹ nọ jọ a dhẹ no ikpewho nọ a be te raha na. “Rekọ a te je ru ulehie; fikiere [ikọ-odhiwu] na a te gbobọhọ Lọt gbe aye riẹ gbe emetẹ ivẹ riẹ, a tẹ rehọ ae no evaọ okpẹwho na vrẹ, epanọ ỌNOWO ọ re ohrọ riẹ.” (Emu. 19:16) Kọ onana u gbe dhesẹ nọ Jihova o bi muẹrohọ ebẹbẹ nọ idibo riẹ a be hae rẹriẹ ovao dhe ẹsejọ?—Aiz. 63:7-9; Jem. 5:11; 2 Pita 2:9.
5. Ẹvẹ eria Ebaibol wọhọ 1 Jọn 3:17 u re ro fiobọhọ kẹ omai dhesẹ ọdawẹ?
5 Orọnikọ Jihova o dhesẹ ọdawẹ no ọvo ho, ukpoye o wuhrẹ idibo riẹ inọ o gwọlọ nọ a rẹ hai dhesẹ uruemu nana. Roro kpahe uzi nọ o jie kẹ ahwo Izrẹl kpahe ewu ohwo nọ a re gboro fiki osa nọ ọ re. (Se Ọnyano 22:26, 27.) Ohwo ọgeva o te momo ugho kẹ omọfa, ọ rẹ sae gwọlọ gboro ewu riẹ nọ ọ gbẹ re te sae hwa osa na zihe he, onọ u re ru nọ ohwo na ọ gbẹ rọ ruẹ ewu ro wowo kiẹzẹ hẹ. Rekọ Jihova o wuhrẹ idibo riẹ nọ a rẹ whaha uruemu utioye nọ o kare ororokẹ na. O gwọlọ nọ idibo riẹ a re wo ọdawẹ. Kọ oware yena nọ Jihova o wuhrẹ idibo riẹ na o gbẹ wọ omai dhesẹ ọdawẹ? Ma te gwọlọ nyasiọ inievo mai ba re uye u gboja kẹ ai hi, otẹrọnọ oware jọ o riẹ nọ ma rẹ sai ru ro fiobọhọ.—Kọl. 3:12; Jem. 2:15, 16; se 1 Jọn 3:17.
6. Eme ma rẹ sai wuhrẹ no unuovẹvẹ nọ Jihova ọ jẹ hae kẹ ahwo Izrẹl na ze?
6 Jihova ọ jẹ hai dhesẹ ọdawẹ kẹ ahwo Izrẹl makọ evaọ okenọ a tẹ raha uzi. Ebaibol na ọ ta nọ: “ỌNOWO na, Ọghẹnẹ esẹ rai, ọ tẹ rehọ ovuẹ ogaga rọ kẹ ikọ riẹ ro se ai, keme o wo ohrọ oriọ kpahe ahwo riẹ gbe oria ẹria riẹ.” (2 Irv. 36:15) 2 Pita 3:9) Fikiere, bọo okenọ Ọghẹnẹ ọ te raha irumuomu, ajọ ma hae ta usi uwoma nọ o bi ro dhesẹ ọdawẹ kẹ ahwo nọ a re te riẹe he na.
Kọ u gbe fo re ma wo ọkpọ ọdawẹ ọvona kẹ irumuomu nọ e rẹ sai kurẹriẹ no edhere uzioraha rai je wo ọjẹrehọ Ọghẹnẹ? Jihova ọ gwọlọ nọ ohwo ọvo o whu hu evaọ etoke ẹdhoguo riẹ nọ ọ be tha na. (7, 8. Fikieme uviuwou jọ o rọ ta nọ Jihova o dhesẹ ọdawẹ kẹ ae?
7 Iriruo buobu e riẹ nọ i dhesẹ ọdawẹ nọ Ọghẹnẹ o wo kẹ omai. Roro kpahe oware nọ o via kẹ uviuwou ọmọ jọ nọ ma ti se Milan nọ ọ jọ ikpe ikpegbivẹ. Evaọ etoke ikpe 1990 nọ ohọre omoma o jotọ evaọ ẹkwotọ rai, Milan, oniọvo ọmọzae riẹ, ọsẹgboni riẹ, gbe ibe Ileleikristi rai efa jọ a jọ omoto je no Bosnia kpohọ Serbia. A je kpohọ okokohọ nọ ọsẹgboni riẹ a te jọ họ-ame. Rekọ nọ a te ughe ẹwho na, isoja a tẹ ta kẹ ahwo uviuwou Milan nọ jọ a ruotọ fikinọ a jọ ahwo uyẹ ofa; dede na a siobọno inievo nọ i kiọkọ re a dhẹ vrẹ. Nọ a kru uviuwou na fihọ etẹe edẹ ivẹ no, isoja nọ o wuzou evaọ etẹe ọ tẹ rọ ifonu se ọga riẹ jẹ nọe oware nọ a re ru uviuwou na. Isoja na ọ jọ kugbe uviuwou na, fikiere a yo nọ ọga riẹ ọ kpahe kẹe nọ, “Rehọ ae ziọ otafe re whọ sa ai kpe no!”
8 Nọ ọga isoja na ọ be ta ẹme kẹ enọ e rrọ otọ riẹ na, erara ivẹ jọ a tẹ nya bru uviuwou na ze, jẹ rọ unu kpotọ ta kẹ ae nọ ai omarai yọ Isẹri Jihova. Inievo nọ e jọ omoto na a gbiku oware nọ o via na kẹ ae. Inievo ivẹ nana a tẹ ta kẹ Milan avọ oniọvo ọmọzae riẹ inọ jọ a ruọ omoto rai re a dhẹ vrẹ ruọ ẹkwotọ ọdekọ keme a je rri ebe-udu nọ emaha a rẹ rọ fa ruọ ẹkwotọ ọfa ha. Erara ivẹ na a tẹ ta kẹ ọsẹgboni na nọ, jọ a nya orọ emu bru ae evaọ abọdekọ. Ozọ u mu Milan te epanọ ọ gbẹ rọ riẹ onọ o re ru hu. Ọsẹgboni riẹ a tẹ nọ inọ, “U mu owhẹ ẹro nọ a te kẹ omai uvẹ nyavrẹ ere ọvo?” Nọ a jẹ nyavrẹ, o wọhọ ẹsenọ isoja na a jẹ ruẹ e rai hi. Ọsẹgboni na avọ emọ na a te kuomagbe evaọ abọdekọ. A tẹ ruabọhọ onya bi kpohọ okokohọ na, avọ imuẹro inọ Jihova o yo olẹ rai na. Wọhọ epanọ ma rẹ ruẹ evaọ Ebaibol na, u wo oke jọ sa-sa nọ Jihova o siwi idibo riẹ no okpẹtu hu. (Iruẹru 7:58-60) Dede na, Milan o dhesẹ epanọ oware na o jariẹ oma inọ, “O wọhọ ẹsenọ ikọ-odhiwu a tu isoja na aro, Jihova o siwi omai na.”—Ol. 97:10.
9. Eme Jesu o ru kpahe ogbotu ahwo nọ a je lele iei? (Rri uwoho nọ o rrọ emuhọ uzoẹme na.)
9 Ma rẹ sai wuhrẹ oware jọ mi Jesu. O wo ọdawẹ kẹ ogbotu nọ ọ nyaku, keme “a rrọ oyoya jẹ vahabọ wọhọ igodẹ nọ i wo othuru hu.” Kọ eme o ru kpahe uyero nọ a jọ na? Ebaibol na ọ ta nọ: “O te mu ae eware buobu họ ewuhrẹ.” (Mat. 9:36; se Mak 6:34.) Uruemu riẹ u wo ohẹriẹ gaga no orọ otu Farisi, enọ e gwọlọ fiobọhọ kẹ iwhrori hi. (Mat. 12:9-14; 23:4; Jọn 7:49) Kọ whọ be hae gwọlọ rọ edhere kpobi rọ ẹme Ọghẹnẹ wuhrẹ ahwo nọ ohọo ẹme riẹ u bi kpe, wọhọ epanọ Jesu o ru?
10, 11. Kọ oke kpobi u fo nọ a re dhesẹ ọdawẹ? Ru ei vẹ.
10 Orọnikọ oyena u dhesẹ nọ uyero kpobi a re jo dhesẹ ọdawẹ hẹ. Ọdawẹ nọ Ọghẹnẹ o dhesẹ evaọ iriruo Ebaibol nọ ma jọ obehru fodẹ na, o fo. Rekọ, ọdawẹ nọ Sọl ovie na o dhesẹ nọ o roro nọ u kiehọ, o jọ aghẹmeeyo. Ọ reohrọ Egag, ọnọ ọ jọ ọwegrẹ idibo Ọghẹnẹ, ọ tẹ jẹ nyasiọ uthuru erao nọ o mai woma ba. Onana u ru nọ Jihova ọ rọ siọ Sọl nọ ọ jọ ovie Izrẹl. (1 Sam. 15:3, 9, 15) Jihova yọ obruoziẹ okiẹrẹe. Ọ rẹ sae riẹ oware nọ o rrọ udu ohwo, fikiere ọ rẹ riẹ okenọ u gine fo nọ a re ro dhesẹ ọdawẹ gbe okenọ u fo ho. (Enu. 2:17; Izik. 5:11) Oke o be tha nọ ọ te raha ohwo kpobi nọ ọ be ghẹmeeyo. (2 Tẹs. 1:6-10) Orọnikọ oke yena o ti ro dhesẹ ọdawẹ kẹ ahwo omuomu nọ o bruoziẹ uwhu kpe no ho. Ukpoye, ekpe nọ o ti kpe ai na o te jọ edhere nọ o ti ro dhesẹ ọdawẹ kẹ ahwo okiẹrẹe nọ o ti siwi.
11 O rrọ vevẹ, orọnikọ mai ma te fodẹ ahwo nọ a ti kpe gbe ahwo nọ a te nyaseba ha. Ukpoye, ma rẹ jọ oke nana ru oware kpobi nọ ma sai ro fiobọhọ kẹ ahwo. Idhere jọ vẹ ma sai ro dhesẹ ọdawẹ nọ o fo kẹ erivẹ mai? Joma ta kpahe ejọ.
EPANỌ MA SAI RO WO JE DHESẸ ỌDAWẸ NỌ O FO
12. Ẹvẹ whọ sai ro dhesẹ nọ who wo ọdawẹ kẹ amọfa?
12 Hai fiobọhọ kẹ ahwo kẹdẹ kẹdẹ. Ọdawẹ nọ ma re dhesẹ kẹ ọrivẹ gbe ibe Ileleikristi mai, yọ ugogo oware nọ a gwọlọ mi ahwo nọ a be daoma rọ aro kele Jesu. (Jọn 13:34, 35; 1 Pita 3:8) Oghẹrẹ ofa jọ nọ a re ro dhesẹ ọdawẹ họ, “re a ruẹ uye kugbe.” Oma o rẹ wọ ohwo nọ o wo ọdawẹ fiobọhọ kẹ ahwo nọ a gwọlọ obufihọ, ẹsejọhọ nọ a te wo ẹbẹbẹ jọ. Rọ uvẹ kpobi nọ u rovie ru onana! Wọhọ oriruo, whọ sai fiobọhọ kẹ ohwo jọ ru eware evaọ uwou riẹ, hayo nya uwou kẹe.—Mat. 7:12.
Fiobọhọ kẹ amọfa ro dhesẹ nọ who wo ọdawẹ kẹ ae (Rri edhe-ẹme avọ 12)
13. Obọdẹ uruemu Ileleikristi vẹ o be hai dhesẹ oma via nọ okpẹtu ọ tẹ romavia?
13 Fiobọhọ evaọ ogbodhẹ. Oma o rẹ wọ ahwo buobu dhesẹ ọdawẹ nọ a tẹ ruẹ uye nọ o be bẹ ahwo nọ okpẹtu nọ a rọ obọ so ho o te oma. Nọ oware utiona o tẹ via, idibo Jihova a rẹ dhogbo ababọ oke oraha. (1 Pita 2:17) Oniọvo-ọmọtẹ jọ ọ jẹ rria oria nọ otọ nọ u nuhu gbe ame nọ ọ wọ no abade ze evaọ Japan ọ jọ mae raha ọraha evaọ 2011. Ọ ta nọ, inievo mai nọ e fialoma via no eria sa-sa Japan gbe erẹwho efa ze ti fiobọhọ kẹ omai na, o jọ “uduotahawọ gbe omosasọ kẹ omẹ gaga.” Oniọvo na o kere nọ: “Oware nana nọ o via na u ru omẹ riẹ nọ Jihova o wo ọdawẹ kẹ omai, gbe nọ Isẹri Jihova wariẹ akpọ na soso họ a be daezọ ohwohwo. Yọ inievo mai wariẹ akpọ na soso họ a tẹ jẹ be lẹ roro omai re.”
14. Ẹvẹ whọ sai ro fiobọhọ kẹ ahwo nọ a be mọ gbe otu nọ ọ kpako no?
14 Fiobọhọ kẹ enọ oma o ga ha gbe otu nọ ọ kpako no. Nọ ma tẹ ruẹ amọfa nọ a be ruẹ uye fiki uzioraha nọ ma reuku riẹ no obọ Adamu ze, ma rẹ gwọlọ dhesẹ ọdawẹ kẹ ae. Ma bi rẹro oke nọ ẹyao gbe owho e te gbẹ rọ jariẹ hẹ. Fikiere, ma rẹ lẹ nọ jọ Uvie Ọghẹnẹ o ze. Rekọ taure oke yena u te ti te, ma re ru oware nọ ẹgba mai o mu ro fiobọhọ kẹ ahwo nọ ẹbẹbẹ ọ rrọ oma. Roro kpahe oware nọ okere-ebe jọ o kere kpahe oni riẹ nọ ọ kpako no, ọnọ o wo ẹyao ẹvori. Ẹdẹjọ oni na o te gbe omariẹ ku, jẹ be daoma epanọ o re ro ririe omariẹ. Kẹsena ohwo jọ o te kporo ẹthẹ. Oni na ọ tẹ ruẹ nọ kpakọ Isẹri Jihova ivẹ nọ e be hae nyaze ti wuhrẹ Ebaibol kugbei. Inievo-emetẹ ivẹ na a tẹ nọe sọ u wo edhere jọ nọ a sai ro fiobọhọ kẹe. Oni na ọ tẹ kpunu nọ, “U gbo kẹhẹ oware nọ me ru, rekọ wha sai fiobọhọ.” Inievo na a te fiobọhọ kẹe ru oma na fo. Kẹsena, a te gbe iti kẹe je lele iei gbiku. Oware nọ a ru na o were ọmọzae aye na gaga. O kere nọ: “Mẹ kparobọ kẹ Isẹri Jihova ivẹ nana, a bi gine fi eware nọ a bi wuhrẹ amọfa hiruo.” Kọ ọdawẹ ra kẹ ahwo nọ a be mọ gbe ekpako soso u te epanọ whọ be hai ro ru oware nọ whọ rẹ sai ru ro fiobọhọ kẹ ae nọ a te wo ẹbẹbẹ?—Fil. 2:3, 4.
15. Eme iruo usiuwoma ota mai na u bi rugba?
15 Fiobọhọ kẹ ahwo riẹ Ọghẹnẹ. Ma tẹ ruẹ ebẹbẹ gbe idhọvẹ sa-sa nọ ahwo a bi wo, oma o rẹ wọ omai gwọlọ fiobọhọ kẹ ae riẹ Ọghẹnẹ. Edhere nọ ọ mai woma nọ ma re ro ru onana họ, ma re wuhrẹ ai kpahe Ọghẹnẹ gbe oware nọ Uvie riẹ u ti ru kẹ ahwo-akpọ. Edhere ọfa jọ họ, ma re fiobọhọ kẹ ae riẹ nọ o rrọ oware areghẹ gaga re a hai koko izi Ọghẹnẹ kẹdẹ kẹdẹ. (Aiz. 48:17, 18) Iruo usiuwoma na e be kẹ Jihova orro, e tẹ jẹ rrọ edhere nọ ma bi ro dhesẹ ọdawẹ nọ ma wo kẹ amọfa, kọ whọ gbẹ sai wobọ evaọ iruo nana vi epaọ anwẹdẹ?—1 Tim. 2:3, 4.
ỌDAWẸ NỌ WHO RE DHESẸ U WOMA KẸ OWHẸ!
16. Irere vẹ i re te ohwo nọ o wo ọdawẹ kẹ amọfa?
16 Egba-eriariẹ nọ i wuhrẹ kpahe iroro ohwo-akpọ a ta nọ ohwo ọ tẹ be hai dhesẹ ọdawẹ u re fiobọhọ kẹe jọ sasasa, wo omokpokpọ, jẹ reawere usu kugbe amọfa. Who te ru oma voro omọfa evaọ etoke nọ ọ rrọ uye, who re wo evawere gbe emamọ eriwo, oma o rẹ jọ owhẹ goli hi yọ ekpehre iroro e te hae kake ziọ owhẹ udu hu. Ẹhẹ, ọdawẹ nọ who re dhesẹ kẹ amọfa o rẹ kẹ owhẹ erere. (Ẹf. 4:31, 32) Ileleikristi nọ i re fiobọhọ kẹ amọfa a re wo emamọ obruoziẹ-iroro, keme a riẹ nọ uzi Ọghẹnẹ a bi koko. Uruemu utioye u re fiobọhọ kẹ ohwo jọ emamọ ọyewọ, emamọ ọzae hayo aye uwou-orọo gbe emamọ ogbẹnyusu. Ahwo nọ a re dhesẹ ọdawẹ kẹ amọfa gaga, a re wo obufihọ gbe uketha mi amọfa gaga re.—Se Matiu 5:7; Luk 6:38.
17. Fikieme whọ rọ gbaemu nọ who re wo ọdawẹ je dhesẹ iẹe?
17 Orọnikọ erere nọ who re wo no ọdawẹ ze o rẹ jọ ugogo ẹjiroro nọ who re ro dhesẹ ọdawẹ hẹ. Oware nọ u fo nọ o rẹ wọ owhẹ dhesẹ ọdawẹ họ, fikinọ whọ gwọlọ rọ aro kele Jihova jẹ rọ orro kẹe, Ọghẹnẹ nọ uyoyou gbe ọdawẹ o no obọ riẹ ze na. (Itẹ 14:31) O fi obọdẹ oriruo hotọ kẹ omai. Fikiere, ajọ ma daoma kpobi rọ aro kele iei dhesẹ ọdawẹ evaọ udevie ibe Ileleikristi gbe erivẹ mai.—Gal. 6:10; 1 Jọn 4:16.