ORIẸKỌ TI A WA KỌ 3
ẸRIN 124 Wuwu Are-Yẹ
Jihova Wa Tin Ẹ Ẹyin ni Ira Ẹkpikpomẹ
“[Jihova] wa mu ukuẹmi gbẹ aghan.”—AIS. 33:6.
URUN TI A WA KỌ
Urun ti ẹnẹ nemi ṣe gba jẹ ere utiẹyin ti Jihova ka mu gbẹ ẹnẹ ni ira ẹkpikpomẹ.
1-2. Udangho bokọ re nemi ba aghan ọmẹnrẹn Jihova ọlukpeọrọnfọ sin?
URUN ti o jọlọ buru ma ṣi gbẹ ẹnẹ, o nemi yi ẹye ẹnẹ dẹ ni ẹdigbukun. Ni ewe, ẹwo oyibo ka gin gbẹ omere ọlukpeọrọnfọ ọkan ti ọrukọ ro ṣe Luis a gin won nẹ ikobo gbọnrọngbọnrọn ọkan. Ẹwo oyibo we ka gin gbẹ ẹ gin ọnọrọn bọbọ re si ṣibọghọ di e si ku. Monika biri ọkọ ro jọlọ sọ ara ni uṣẹ Jihova. Ọjọ ọkan, Monika ka a man gin ọkọ ro, ti o ṣe ẹghaarẹ ni ujọ, winọrọn ṣe ẹrẹ ti o ni ni uyẹrẹ gbẹ ọdọn gidijẹ rẹn. Omere onobirẹn ọkan ti ee te do ọkọ ti ọrukọ ro ṣe Olivia, ka sa kuri inọli ro teri ukan-ẹmọn gin oji-gbigbẹ ti o ni winọrọn wa ni ubo ti won gha. Ti won gba yidẹ wa, o ka ri gin oji-gbigbẹ we guo inọli ro man alẹ rẹn. Ni ẹdigbukun, ẹye Lius, Monika biri Olivia yidẹ fẹnẹfẹnẹ. Urun egbe eyiwe ṣi gbẹ rẹ ri, ti ẹye rẹ kele sọ idoloki gege?
2 O wu gin ẹnẹ, ọmẹnrẹn Jihova ọlukpeọrọnfọ rẹẹn, ẹnẹ kpe ka nẹ ẹkpikpomẹ gba ṣi ikobo ṣiṣi irẹye mirẹn dede ni ẹye. Gbadatuluu, o nemi ṣe gin ẹnẹ kpe wa lati jinrin ugbesin wẹrẹ uyajijẹ ni ẹwọ aghan ti ee fẹ ọfọ ira Oriṣẹ. O wu gin Jihova ee ka kighi ẹnẹ kuri ẹkpikpomẹ eju ighaan rẹn, o naṣi gin won wa tin ẹnẹ ẹyin. (Ais. 41:10) Utiẹyin ro nemi lẹghẹ ẹnẹ gba kpe nẹ ọyọ, gba da ero ti o jọ, biri gba kpe tama a, o ma wu di ẹnẹ wi ukalẹ ti o jọlọ buru. Ni oriẹkọ eyiwe, ẹnẹ wa ṣọn ewe mẹẹta biri Jihova te tin ẹnẹ ẹyin ni ira burukun ghaan ni ẹye ẹnẹ. Ẹnẹ kpe wa fọ ni ubara urun ti o yẹle di ẹnẹ ṣe gba jẹ ere utiẹyin ti won ka mu ṣi.
JIHOVA WA KIGHI UWỌ
3. Urun burukun ma ṣi gbẹ ẹnẹ, nikọ re ka roro ẹnẹ ṣiṣe?
3 Ẹkpikpomẹ we. Urun burukun ma ṣi gbẹ ẹnẹ, o nemi roro ẹnẹ gba ro urun gẹrẹrẹ biri gba da ero ti o jọ. Teri nikọ? Teri ara nemi jọlọ rọ ẹnẹ gbẹ ẹdọn gba da ẹnẹ. O nemi ṣe ẹnẹ ṣiṣi gin ẹnẹ winọrọn rẹn wa rẹn re ni inọ okukun, maa man ọkan ṣe. Daju biri o te gha ni ara omere meeji ti a mu arun to ṣi, ni ira udangho aghan. Olivia gin: “Ti oji-gbigbẹ we gba guo inọli mi kuro, mo ka ṣuṣu maa man urun ti mo wa ṣe.” Ti Monika gba fọ ni ubara ewe biri ọkọ ro te yẹ ẹ ṣi, o gin: “Urun ti won ṣe jọlọ dọn mi. Didọn we lẹghẹ ẹmi mi taghala. Mee si nemi ṣe urun ti mo ka ṣe kpọjọ juwẹrẹ. Mee ro ri gin urun eju eyiwe wa nemi ṣi gbẹ mi.” Nikọ Jihova naṣi gin won wa ṣe gba tin ẹnẹ ẹyin ni ira ti ẹnẹ ee man urun ti ẹnẹ wa ṣe?
4. Ṣiṣi biri Filipai 4:6, 7 gin, utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ?
4 Utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ? O naṣi gin o wa mu urun ti Baibol kpe wun “aratutun Oriṣẹ” gbẹ ẹnẹ. (Rọ Filipai 4:6, 7.) Aratutun we ka ṣe ẹmi kiko ti ẹnẹ ka nẹ teri ẹnẹ biri Jihova ṣe ukun gbọnrọngbọnrọn. Aratutun we “bọghọ oye dede”; eyiwe aratutun ti aa ri egbe ro rẹẹn. Wo jọlọ guo iṣẹ gbẹ Jihova ri, gba ri gin ni ogun iṣẹ we ara rẹ jọlọ ṣe bolo? Ẹrẹn “aratutun Oriṣẹ” rẹẹn.
5. Nikọ re ka ṣi ni aratutun Oriṣẹ ma kighi ẹdọn biri uro ẹnẹ?
5 Filipai 4:7 gin kẹnrẹn gin aratutun Oriṣẹ wa “kighi,” wẹrẹ dẹrẹ, “ẹdọn biri uro ẹnẹ.” Ọfọ Grik ti a yidẹ re “kighi” ka ṣe ọfọ ti aghan ti o wi arun-uṣẹ ọja-ogun ka lo gbẹ ọja-ogun ti o winọrọn dẹrẹ ode-aja, di a maa gba nemi gbe ogun wọ ọ. Irẹye ti o ka kani ode-aja ti a ka dẹrẹ ka sun biri eju meeji, teri aghan man gin ọdẹrẹ-alẹ ghaan winọrọn kighi aghan. Ni ewe ọkan we, aratutun Oriṣẹ ma kighi ẹdọn biri uro ẹnẹ, ẹnẹ ee wa bẹru teri ẹnẹ man gin urun ẹdeju ee wa ṣi gbẹ ẹnẹ. (Sam 4:8) Ṣiṣi biri o ṣi gbẹ Ana, o ma wu di ukalẹ ẹnẹ maa yidẹ gege, ẹnẹ kpe nemi nẹ aratutun. (1 Sam. 1:16-18) Kẹnrẹn ẹnẹ ma nẹ ẹmi kiko, gba nemi ko urun ni uro gẹrẹrẹ biri gba da ero ti o nẹ irẹ, ee wa roro ẹnẹ.
Guo iṣẹ kẹkẹ wo gba ri gin “aratutun Oriṣẹ” winọrọn kighi ẹdọn biri uro rẹ (Ṣọn ẹkori 4-6)
6. Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe gba jẹ ere aratutun Oriṣẹ? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)
6 Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe? Uro rẹ ma kpiti, bẹ Jihova gbẹ utiẹyin ro. Ni ewe bokọ? Guo iṣẹ kẹkẹ wo gba nẹ aratutun Oriṣẹ. (Liuk 11:9; 1 Tẹs. 5:17) Luis, ti a fọ ni ubara ro ṣi, wewe urun ti o tin wun biri aya ro ẹyin gba nemi jinrin, ti ẹwo oyibo gba gin gbẹ ẹ gin ọnọrọn bọbọ nọkan won si nẹ gba kani ẹye. O gin: “Ni ira eju eyi, o ka jọlọ roro gba da ero ni ubara aradidun biri urun mirẹn mirẹn. Dẹ, iṣẹ ti ẹnẹ guo ni ira ti o roro we re mu aratutun gbẹ ẹnẹ.” Luis biri aya ro jọlọ guo iṣẹ le-ara le-ara, gba bẹ Jihova gbẹ aratutun, ukuẹmi, biri ọgban ti a gba da ero ti o jọ. Kẹnrẹn aghan ri utiẹyin ro. Wo ma wi ẹgbelemeeji ẹkpikpomẹ, ka guo iṣẹ ni ira dede, ira ẹrẹn wo wa ri biri aratutun Jihova te wa kighi ẹdọn biri uro rẹ.—Rom 12:12.
JIHOVA WA MU UKUẸMI GBẸ RẸ
7. Nikọ re ka ṣi gbẹ ẹnẹ ni ẹnẹ ma wi ẹkpikpomẹ ti o ni?
7 Ẹkpikpomẹ we. Udangho ti o ni ma ba ẹnẹ, ewe biri ẹnẹ te ro, biri biri o te ṣe ẹnẹ ni ara biri uṣe ẹnẹ nemi yidẹ. Ṣiṣi biri ẹrijija te ka gbe ọkọ-una gbe wa gbe re, o nemi ṣe ẹnẹ ṣiṣi gin didọn we ee wa tan. Ana, ti a fọ ni ubara ro ṣi gin ti ọkọ ro Lius gba ku kuro, ee ṣe ẹre tie won gha. O gin: “Ira bọbọ ti emi gba ṣikuọni, di emi ka ṣe aninọ ara mi. Inọ ka bi mi kẹnrẹn gin o ju mi ṣi.” Ira mirẹn dẹ, Ana ka ri ara ro ṣiṣi anọkan dugbo. Kẹnrẹn gba ka da ero ni urun ti Lius ka jọlọ bejuto ṣi ka jọlọ ka wun ara. Ira bọbọ o ka ṣe Ana ṣiṣi gin won wi odo gba fo wa fo re. Bokọ Jihova te ka tin ẹnẹ ẹyin ni ara ma jọlọ winọrọn rọ ẹnẹ?
8. Ṣiṣi biri Aisaya 33:6 gin, nikọ Jihova gin won wa ṣe gbẹ ẹnẹ?
8 Utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ? O naṣi gin o wa mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ. (Rọ Aisaya 33:6.) Oji ti o ni ma wi odo, di o ka gbe ọkọ-una, gba sọ ọ wa, sọ ọ re. Gbẹ ọkọ-una gba nemi soro gẹrẹrẹ, ọkọ-una we ka nẹ irere ṣiṣi ti ẹja ni ẹwẹlẹ meeji ro dede ni inọ omi. Irere ghaan ka da ọkọ-una we ni di o maa gba jighinrin ju. Teri eyiwe, ẹye aghan ti o wi ọkọ-una we ee wa wi ijegin, kẹnrẹn aghan wa jẹ ayọn ugua we. Dẹreke, irere ghaan gidijẹ ka jọlọ ṣe uṣẹ ni ọkọ-una we ma winọrọn gua. Ni ewe ọkan we, Jihova wa mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ ni ira ẹkpikpomẹ biri ẹnẹ winọrọn wọn ni, ni usẹn ro.
Lo urun uṣẹ ẹkọ ti a gba fẹ alẹ urun gba mu ẹkọ gbẹ ara rẹ (Ṣọn ẹkori 8-9)
9. Bokọ ẹnẹ te nemi lo urun uṣẹ ẹkọ ti a gba fẹ alẹ urun ni ara ma rọ ẹnẹ? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)
9 Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe? Uro rẹ ma jọlọ taghala, dumunẹ gba ka guo iṣẹ, gba re ubara ujọ biri gba wowo iyẹn rire. Ọrọnfọ rẹn gin wo nemi ṣe are-maa ṣe to biri wo ka ṣe ṣi, dẹ tigbi gin Jihova ee ka birọ urun ti ẹmi ẹnẹ ee ka ni ẹwọ ẹnẹ. (Ṣọn Liuk 21:1-4.) Kẹnrẹn jọlọ ira ṣi gbẹ ẹkọ Baibol ti ẹwọ rẹ kawọ biri riro jẹn. Teri nikọ? Jihova lo ugbarajọ ro gba mu iwe biri vidio gidijẹ ti o san gbẹ ẹnẹ ti o nemi mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ. Gba ri urun ti o wa mu utiẹyin gbẹ rẹ, wo nemi lo urun ẹkọ ghaan ti a gba fẹ alẹ urun ṣiṣi JW Library® appu, Watch Tower Publications Index, biri Research Guide for Jehovah’s Witnesses ti o ma winọrọn ni owun-aja rẹ. Monika ti a fọ ni ubara ro ṣi, gin won ka lo urun uṣẹ ẹkọ ghaan gba gba ẹkọ ni won ma ri gin ararirọ we winọrọn gba ni ni. Ni ewe, won ka fẹ alẹ urun ni ubara ọfọ we “ebinọ.” Ira mirẹn dẹ, won ka fẹ alẹ urun ni ubara “yiyẹ ọnẹ ṣi” wẹrẹ “titama oniye.” Kuroke, won ka rọ urun ti won fẹ lẹfun we kẹkẹ ẹmi ro gba to alẹ. O gin: “Ẹdọn ka da mi ti mo gba mu ẹwọ ni urun ti mo winọrọn fẹ we, dẹ biri mo winọrọn rọ ọ gba re, o ka ṣiṣi gin Jihova winọrọn din man mi. O ka a ye mi gin Jihova nẹ oye urun eju ikẹnẹkun toro ti o winọrọn ṣi gbẹ mi, kẹnrẹn o winọrọn tin mi ẹyin.” Utiẹyin eju ẹrẹn ti o ti ẹwọ Jihova wa, wa tin ẹ ẹyin gba gba ọgua ararirọ rẹ kẹkẹ wo gba nẹ ukuẹmi.—Sam 119:143, 144.
JIHOVA WA MU UTIẸYIN GBẸ RẸ
10. Bokọ o te nemi ṣe ẹnẹ ni urun ti o kpokpo ẹmi ẹnẹ ma ṣi gbẹ ẹnẹ kuro?
10 Ẹkpikpomẹ we. Urun ti o kpokpo ẹmi ẹnẹ ma ṣi gbẹ ẹnẹ kuro, o nemi nẹ ọjọ bọbọ ti ara gba wa jọlọ rọ ẹnẹ, gbẹ uro ẹnẹ gba kpiti. O nemi ṣe ẹnẹ ṣiṣi ọnẹ ti o man biri a te sa ogure ṣi ti o kuan ara, ti o winọrọn rẹn jako-jako biri-ọjọ-ghawe. Urun ti o ka ya ẹnẹ ṣiṣe ṣi, nemi ka roro ẹnẹ biri-ọjọ-ghawe, wẹrẹ urun ti o ka mu ọyọ gbẹ ẹnẹ ṣi nemi maa ka da ẹnẹ agbigbẹn juwẹrẹ. Ṣiṣi Ilaija, o nemi ṣe ẹnẹ ṣiṣi gin di ẹnẹ kpeju sun gba ṣe are-maa kuoro. (1 Ọla. 19:5-7) Nikọ Jihova naṣi gin won wa ṣe gbẹ ẹnẹ ni ara ma rọ ẹnẹ?
11. Utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ? (Sam 94:18)
11 Utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ? O naṣi gin o wa tin ẹnẹ ẹyin. (Rọ Sam 94:18.) Ṣiṣi biri ọnẹ ti o man biri a te sa ogure ti o kuan ara fẹ utiẹyin gba nemi rẹn, ẹnẹ nemi fẹ utiẹyin gba kpe ka sẹn Jihova gẹrẹrẹ. Ni ukalẹ eju ighaan rẹn, Jihova na ẹnẹ gin: “Emi re ṣe ỌLUWA Oriṣẹ rẹ, di mo mu nini gbẹ rẹ gba gin, ‘Uwọ maa bẹru, mo wa tin ẹ ẹyin.’” (Ais. 41:13) Ọlaja Defid ri utiẹyin eyiwe gba. Ti ẹkpikpomẹ biri ọghanran gba yọghọrọ ọ bọghọ, o ka gin gbẹ Jihova: “Bibejuto rẹ lẹghẹ mi la.” (Sam 18:35) Dẹ, bokọ Jihova te ka bejuto ẹnẹ?
Forijẹ utiẹyin ti ẹbi rẹ, ukun rẹ, biri aghan ẹghaarẹ ni ujọ wa mu gbẹ rẹ (Ṣọn ẹkori 11-13)
12. Nesin wun Jihova nemi lo gba mu utiẹyin gbẹ ẹnẹ ni ara ma rọ ẹnẹ?
12 Ni ira gidijẹ, Jihova ka lo irẹye mirẹn gba tin ẹnẹ ẹyin. Ni ewe, ira ọkan ti ara gba rọ Defid, olukun ro Jonatan ka dẹbo ro, gba mu ẹkọ biri ejunini gbẹ ẹ. (1 Sam. 23:16, 17) Wẹrẹ kẹnrẹn wun Jihova fẹsẹn Ilaiṣa di o mu ọrọnrọn utiẹyin gbẹ Ilaija. (1 Ọla. 19:16, 21; 2 Ọla. 2:2) Ni onuwe, Jihova nemi lo ẹbi, ukun biri aghan ẹghaarẹ ni ujọ gba tin ẹnẹ ẹyin. Dẹreke, ara ma rọ ẹnẹ, ẹnẹ nemi ṣe maa fẹ biri irẹye mirẹn lo ni ara. Ẹnẹ nemi fẹ nọkan winọrọn. O ka gha wẹrẹ ni ira bọbọ. Nikọ ẹnẹ nemi ṣe gba ri utiẹyin Jihova gba?
13. Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe di ẹnẹ gba ri utiẹyin Jihova gba? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)
13 Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe? Jọlọ dumunẹ gba biri irẹye lo ni ara. Ira ti ẹnẹ ee biri irẹye mirẹn lo ni ara, ẹnẹ nemi ka ro ti ara ẹnẹ nọkan, biri ẹkpikpomẹ ti o winọrọn ba ẹnẹ. Ẹrẹn nemi lẹghẹ ẹnẹ gba ṣe are-maa da ero ti o san ju gbẹ ara ẹnẹ. (Owe 18:1) Ee nẹ iyan gin ẹnẹ ka fẹ nọkan winọrọn ni ira bọbọ, kitikiti ni urun ti o ni ma ṣi gbẹ ẹnẹ. Dẹ, ẹnẹ ma kẹnẹ ara gbẹ irẹye gba kpẹ ju, ẹnẹ nemi ka kọkọ irẹye ti Jihova winọrọn lo gba tin ẹnẹ ẹyin. Teri ẹrẹn, biri o ma te roro to ni ira ẹkpikpomẹ, forijẹ utiẹyin ti ẹbi rẹ, aghan olukun rẹ, biri aghan ẹghaarẹ ti o wi ujọ wa mu gbẹ rẹ. Gba a gin Jihova re winọrọn lo aghan gba mu utiẹyin gbẹ rẹ.—Owe 17:17; Ais. 32:1, 2.
JIHOVA WA DẸKỌ GBẸ RẸ
14. Ukalẹ bokọ re nemi dẹruba ẹnẹ?
14 Ẹkpikpomẹ we. Ukalẹ bọbọ nemi dẹruba ẹnẹ. Ni Baibol, ọmẹnrẹn Oriṣẹ gidijẹ ṣiṣi Defid fọ ni ubara ira ti ara gba rọ aghan, teri ọghanran aghan wẹrẹ uya omirẹn. (Sam 18:4; 55:1, 5) Ni ewe ọkan we, a nemi ka gbesin ẹnẹ ni uli ẹkọ, ni ubo uṣẹ, ni ẹbi ẹnẹ wẹrẹ aghan ti o wi udẹrini. Ẹnẹ nemi ka bẹru gin ẹnẹ wa ku teri ubodidọn bọbọ. Ni ira eju ẹrẹn, ẹnẹ nemi ṣiṣi ọmatie ti ee nẹ ọsa biri ore. Bokọ Jihova te ka tin ẹnẹ ẹyin ni ira eju ighaan we?
15. Nikọ Jihova wa ṣe gbẹ ẹnẹ ṣiṣi biri Sam 94:19 gin?
15 Utiẹyin bokọ wun Jihova na ẹnẹ? O ka dẹkọ gbẹ ẹnẹ, gbẹ ẹnẹ gba nẹ ọyọ. (Rọ Sam 94:19.) Sam we nemi lẹghẹ ẹnẹ ro ni ubara ọmẹtie onobirẹn ọkan ti ẹru ba, kẹnrẹn ti ee nemi sun teri kikọn oji ti o ni. Di ẹnẹ gba a gin ọwa ro wọ uli wa, gbe e ni ẹwọ, biri gba din maan kẹkẹ o gba sun. O wu gin oji we kpe winọrọn fun, ẹru ee si ba a teri o wi ẹwọ ọwa ro. Ẹkpikpomẹ ti o lẹghẹ ẹru ba ẹnẹ ma ba ẹnẹ, ẹnẹ nemi fẹ di Ọwa ẹnẹ ti o wi ọrọn gbe ẹnẹ ni ẹwọ ro kẹkẹ ẹmi ẹnẹ gba ko. Bokọ ẹnẹ te nemi ri ẹkọ eju ẹrẹn gba ni ẹwọ Jihova?
Jẹ di Ọwa rẹ ti o wi ọrọn mu ẹkọ gbẹ rẹ ti ubara Ọfọ ro, Baibol (Ṣọn ẹkori 15-16)
16. Nikọ ẹnẹ nemi ṣe gba ri ẹkọ gba ni ẹwọ Jihova? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)
16 Nikọ re yẹle di ẹnẹ ṣe? Ka biri Jihova lo ira ni ara kpira, ti ubara iṣẹ guiguo biri rirọ Ọfọ ro, Baibol. (Sam 77:1, 12-14) Wo ma ka ṣe eyiwe, ẹkpikpomẹ ma ba uwọ, Ọwa rẹ ti o wi ọrọn owun wo wa bi eju ja gege. Gin urun ti o lẹghẹ ẹru ba uwọ wẹrẹ ti o kpokpo uwọ ẹmi gbẹ Jihova. Kuro, wo ka rentin ro ti ubara Baibol ti wo rọ, ira ẹrẹn wo wa ri ẹkọ ro gba. (Sam 119:28) Rirọ iwe Baibol bọbọ kitikiti nemi ṣe ẹkọ gbẹ rẹ ni ẹru ma ba uwọ. Ni ewe, wo nemi ri ẹkọ gba ni iwe Sam, Jobu, Owe biri ọfọ ti Jisọs fọ ni iwe Matiu origho 6. Wo ma guo iṣẹ gbẹ Jihova gba rọ Ọfọ ro, wo wa ri ẹkọ ro gba.
17. Nikọ re nemi da ẹnẹ eju?
17 O nemi da ẹnẹ eju gin Jihova wa biri ẹnẹ winọrọn ni ira dede ti ẹnẹ ma wi ẹkpikpomẹ. Jihova ee wa ju ẹnẹ ṣi ni ira-ki-ira. (Sam 23:4; 94:14) Jihova naṣi gin won wa kighi ẹnẹ, mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ, tin ẹnẹ ẹyin, biri gba dẹkọ gbẹ ẹnẹ. Aisaya 26:3 gin ni ubara Jihova gin: “Uwọ Ọluwa re mu aratutun ti o to tan ṣi gbẹ aghan ti o da uṣẹ aghan ni, gba jọlọ gbejule” ẹ. Teri ẹrẹn, gbiyẹle Jihova, kẹnrẹn ṣe urun dede ti ẹmi rẹ ka gba jẹ ere utiẹyin ro. Wo ma ṣe wẹrẹ, wo wa datu nẹ nini ni ira ẹkpikpomẹ rẹ.
NIKỌ RE ṢE IWANRAN RẸ?
-
Ira bokọ kitikiti owun ẹnẹ gba fẹ utiẹyin Jihova?
-
Nikọ re ṣe ewe mẹẹrẹn biri Jihova te tin ẹnẹ ẹyin ni ira ẹkpikpomẹ?
-
Nikọ ẹnẹ nemi ṣe gba jẹ ere utiẹyin Jihova?
ẸRIN 12 Jihova, Ọba-Ọlaṣẹ
a A yi ọrukọ bọbọ dẹ rẹn.