DI LESN FI STODI 22
No Tap Chravl Pan “Di Uoli Ruod”
“Yu a-go av wan aiwie, . . . di Uoli Ruod.”—AIZ. 35:8.
SANG 31 Waak Wid Gad!
DIS A WA WI A-GO LUK PAN a
1-2. Wa di Juu dem we did a liv iina Babilan did afi mek op dem main fi du? (Ezra 1:2-4)
DEM did mek di Juu piipl dem, we dem tek we kyari go Babilan fi muor dan 70 ier, nuo se dem kuda did go baka Izrel wich paat dem kom fram. (Riid Ezra 1:2-4.) Wi nuo se a onggl Jeuova kuda du dis kaa di piipl dem iina Babilan neva yuus tu let go di piipl dem we dem kyapcha. (Aiz. 14:4, 17) Bot dis kuda apm kaa wan nyuu ruula did komiin an mash op Babilan an staat fi ron tingz nou. An im did tel di Juu piipl dem se dem kuda go baka dem yaad. So di wan dem we did a ed fi dem fambili did afi mek op dem main ef dem did a-go tan a Babilan ar ef dem wuda go baka Izrel. Wa mek it mait-a neehn so iizi fi aal a dem mek op dem main fi go bak?
2 Dis wuda aad kaa nof a dem wuda op iina iej. An nof a dem did baan iina Babilan tu, so Babilan wuda bi di onggl yaad we dem nuo, Izrel wuda bi we dem piipl kom fram. Pan tap a dat, som a dem did a mek nof moni an a liv big laif dong de, so dat wuda mek it aad fi dem pak op an go a wan konchri we dem no yuus tu.
3. Wa a som a di blesn dem we di wan dem we did go baka Izrel wuda get?
3 Fi di Juu dem we did a chos iina Jeuova an a du wa im waahn dem fi du, it wuda beta fi dem ef dem go baka Izrel dan ef dem tan iina Babilan. Kaa Babilan did av muor dan 50 plies de we dem kuda go worship di faalz gad dem, bot dem neehn av no we de we dem kuda did go worship Jeuova. An dem neehn av no alta de we dem kuda did gi op sakrifais pan laik wa Muoziz Laa did se dem fi du. An yu neehn av non a Jeuova priis de tu. An pan tap a dat, yu did av muor piipl de we neehn a du wa Jeuova waahn dem fi du dan dem. So di uol iip a touzn a dem we did a worship Jeuova did afi go bak fi mek op Gad ous an worship im iin de agen.
4. Wa Jeuova did pramis di Juu dem we did a go baka Izrel se im wuda du fi dem?
4 Fi waak fram Babilan go Izrel wuda tek bout fuor mont, so it did aad bad. Bot Jeuova did pramis di Juu dem se im wuda klier di wie fi dem so das notn wudn tap dem. Aizaiya rait se: “Klier di wie pan Jeuova ruod! Mek wan gud ruod we go chriet chuu di dezot fi wi Gad. . . . An di ruod we bompi-bompi, levl it dong, an mek di rof paat flat.” (Aiz. 40:3, 4) Jos tingk bout it: Yu av wan dezot wid wan aiwie a ron chriet chuu it an di plies flat. Dis wuda nais fi enibadi we a chravl kaa it a-go mek it iizi fi dem fi jos go pan di aiwie insted-a dem a go roun mountn an il an dem ting de, an it wuda kwika fi dem tu.
5. Di ruod we komiin laik wan aiwie we go fram Babilan tu Izrel, wa it did niem?
5 Tide wan aiwie gweehn av wan niem ar wan nomba. A siem so di ruod we komiin laik wan aiwie we Aizaiya did rait bout av wan niem tu. Im rait se: “Yu a-go av wan aiwie, ye man, yu a-go av wan aiwie we niem di Uoli Ruod. An di wan dem we naa liv kliin an du wa rait naa go de pan it.” (Aiz. 35:8) Wa dis did du fi di Izrelait dem dem taim de? An wa it av fi du wid wi tide?
“DI UOLI RUOD”—DEM TAIM DE AN RAIT YA NOU
6. A wa mek dem did se di ruod uoli?
6 “Di Uoli Ruod”—a wan nais niem fi wan aiwie dat ino! Bot a wa mek dem kaal it so? Dem kaal it so kaa Jeuova neehn did a-go lou non a di Juu piipl dem we neehn a liv kliin an neehn a du wa rait fi go baka Izrel. So di wan dem we did mek op dem main fi du aal kain-a seks sin an worship faalz Gad an du aal kain-a sitn we Jeuova no laik, neehn did a-go get fi go baka Izrel. Kaa di wan dem we go bak wuda kliin an uoli iina Gad yai. (Dyuu. 7:6) Bot a neehn onggl di wan dem we a go baka Izrel did niid fi chienj op dem laif, di wan dem we did lef iina Babilan did afi chienj op dem laif tu fi mek Jeuova api tu.
7. Wa a som a di sitn dem we di Juu piipl dem did afi chienj op iina dem laif?
7 Kaaz nof a di Juu dem we did a go baka Izrel did baan iina Babilan, dem did get yuus tu ou di piipl dem we de a Babilan did tingk an ou dem du tingz. So wen Ezra did go baka Izrel afta di fos Juu dem go bak, im fain se som a di Juu man dem did marid tu uman we neehn a sorv Jeuova. (Ek. 34:15, 16; Ezra 9:1, 2) An afta dat, wen Govana Niimaiya go bak, it did shak im fi si se uol iip a di pikni dem we did baan iina Izrel neehn nuo ou fi taak di Iibruu langwij. (Dyuu. 6:6, 7; Nii. 13:23, 24) An memba ino, muos a Gad Wod did rait iina di Iibruu langwij, so ou di pikni dem wuda get fi lov an worship Jeuova di rait wie ef dem no nuo di Iibruu langwij? (Ezra 10:3, 44) Aal a di Juu piipl dem did afi chienj op di wie ou dem du tingz iina dem laif, bot it wuda iiziya fi di wan dem we go bak fi dwi’it kaa a de-so Jeuova did a tiich im piipl dem likl bai likl ou fi worship im iina di wie we gud an kliin iina fi’im yai.—Nii. 8:8, 9.
Fram 1919 C.E., uol iip a miliyan a man an uman an pikni kom outa Powaful Babilan an staat fi chravl pan “di Uoli Ruod” (Luk iina paragraaf 8)
8. Wa mek wi fi waahn nuo bout di sitn dem we apm uol iip a ier a-go? (Luk pan di picha pan di kova.)
8 Som a wi mait-a a se: ‘Ye man, dat nais an ting, bot wa dat av fi du wid wi rait ya nou ya?’ Rait ya nou it komiin laik se di uol a wi a chravl pan “di Uoli Ruod” weda wi get pik fi go a evn ar wi a wan a di “ada shiip.” An di uol a wi afi tan pan da ruod de kaa a dat a-go elp wi nou an iina di fyuucha wen Gad Kindom a-go bring aal a di blesn dem we im pramis wi. b (Jan 10:16) Iina 1919 C.E., uol iip a man an uman an pikni kom outa Powaful Babilan we a aal a di rilijan dem we naa worship Gad di rait wie, an it wuda komiin laik se dem staat fi chravl pan “di Uoli Ruod.” Yu mait-a bi wan a dem we a chravl pan da ruod de tu. Piipl staat fi chravl pan da ruod de fram bout 100 ier ago, bot ada piipl did staat fi fiks op da ruod de nof nof ier bifuo dat.
WEN DI RUOD A GET FIKS OP
9. Azkaadn tu Aizaiya 57:14, wa kain-a wok dem did du pan “di Uoli Ruod”?
9 Wen di Juu piipl dem did a lef dong a Babilan, Jeuova did mek shuor se notn neva de de we wuda mek it aad fi dem lef. (Riid Aizaiya 57:14.) A ou Jeuova a du dat fi im piipl dem tide we de pan di “Uoli Ruod”? Uol iip a ier bifuo 1919, Jeuova did yuuz som man we av nof rispek fi im fi elp piipl fi kom outa Powaful Babilan. (Luk pan Aizaiya 40:3.) Di wok we dem man ya did du did komiin laik dem did a wok pan di ruod we wi kaal di Uoli Ruod. Da wok de did elp nof piipl we lov Jeuova fi kom outa Powaful Babilan an fi go iina di lan we piipl a get aal a di gud sitn we Jeuova a gi di piipl dem we a worship im. Mek wi luk pan som a di sitn dem we dem man ya did du fi gwaan fiks op da ruod de.
Fi uol iip a ier, Jeuova did yuuz som man we did av nof rispek fi im fi klier di wie so dat piipl kuda kom outa Powaful Babilan (Luk iina paragraaf 10-11)
10-11. Kaa dem did staat fi print di Baibl an put it iina difrant difrant langwij, ou it did elp muor piipl fi nuo wa di Baibl a se? (Luk pan di picha tu.)
10 Dem staat fi print tingz. Dem did staat fi print di Baibl. Bifuo di ier 1450, dem yuus tu yuuz dem an fi rait uova di Baibl an dat yuus tu tek wan lang taim, an a neehn nof a dem Baibl de did de bout, an dem did dier tu. Bot bout iina 1450, dem mek wan mashiin we kuda print tingz, an dat mek dem kuda did print uol iip a Baibl an so muor piipl kuda get it fi riid.
11 Dem did staat fi put di Baibl iina difrant difrant langwij. Fi uol iip a ier, di Baibl did onggl iina di Latn langwij. An a onggl piipl we did get nof skuulin wuda andastan da langwij de. Bot wen dem staat fi print tingz muor an muor, di man dem we did av nof rispek fi Gad did staat fi work aad fi put di Baibl iina difrant difrant langwij we nof piipl kuda andastan. Wen dat apm, di piipl dem kuda luk iina dem Baibl fi si ef wa dem a lorn a choch did riili go so fi chuu.
Jeuova did yuuz som man we did av nof rispek fi im fi klier di wie so dat piipl kuda kom outa Powaful Babilan (Luk iina paragraaf 12-14) c
12-13. Ou som piipl we did a stodi di Baibl iina di 1830’z staat fi shuo op di lai dem we di choch dem did a tiich?
12 Di buk an pamplet dem we elp wi fi andastan di Baibl muor. Yu did av som piipl we did staat fi stodi di Baibl gud gud an dem did staat fi lorn nof muor tingz fram wa dem did a riid iina di Baibl. An dem did staat fi tel ada piipl wa dem andastan tu, an dat did mek nof a di choch liida dem beks bad bad. Laik fram bout 1835 nof a di man dem we did lov Gad did staat fi print som liiflet we shuo op di lai dem we di choch dem did a tiich.
13 Bout 1835 yu did av wan man we did av nof rispek fi Gad we did niem Henry Grew. Im did rait wan liiflet we did taak bout wa apm tu sumadi wen dem ded. Iina da liiflet de, im did yuuz di Baibl fi shuo se fi sumadi fi liv an kyaahn ded, dat wuda bi wan prezent fram Gad, a no baan dem baan so laik wa uol iip a choch did tiich. Iina 1837, yu did av wan paasn we niem George Storrs we did fain wan a dem liiflet ya wen im did de pan wan chrien. Im riid di liiflet an im si se wa it a se a did chuu. An so im did mek op im main fi mek ada piipl nuo wa im lorn fram da liiflet ya. So im did staat fi go roun iina 1842 an gi som sorman we niem “Mek Wi Fain Out—Di Piipl Dem We Wikid, Dem A-Go Liv Fi Eva An Kyaahn Ded?” Wan yong man we did niem Charles Taze Russell did riid di ting dem we George Storrs rait an it did elp im nof.
14. Ou di wok we som ada man did du did elp out Breda Russell dem? (Luk pan di picha tu.)
14 Ou tingz did wok out iiziya fi Breda Russell dem kaaz a di wok we som ada man did du bifuo fi dem taim? Breda Russell dem did get fi luk iina som dikshineri, an som buk we kyan mek yu nuo we fi fain som wod we de iina di Baibl, an som Baibl we ada piipl rait uova. Aal a dem sopm ya did de bout bifuo dem staat fi fain out wa Gad Wod riili se. An di wok we som man did du, laik Henry Grew an George Storrs did elp dem out tu. Di wok we Breda Russell dem did du komiin laik se dem did a klier di wie pan wa wi kaal “di Uol Ruod,” an dem du dis wen dem gi wi uol iip a liiflet we mek wi nuo di difrant difrant ting dem we di Baibl taak bout.
15. Wa a som big tingz we staat fi apm iina 1919?
15 Fram 1919, Powaful Babilan kudn kanchuol Gad piipl no muor kaa iina da ier de di “waiz sorvant” kom bout so dat dem kuda de de fi di wan dem we a sorv Gad di rait wie an a waak pan di “Uoli Ruod.” (Mat. 24:45-47) So kaaz a di ruod wok we dem wan de bifuo Breda Russell did du, it mek di wan dem we a waak pan da ruod de kuda get fi nuo nof bout Jeuova an wa im waahn fi wi. (Pr. 4:18) An nou dem kuda get fi liv dem laif an du di sitn dem we im waahn dem fi du. A no laik se Jeuova waahn dem fi chienj op evriting iina dem laif wan taim, bot wa im waahn a fi likl bai likl dem staat fi du wa im waahn dem du. (Luk iina di paat we niem “ Jeuova A Tek Taim A Elp Im Piipl Fi Chienj.”) Wi a-go api wen aal a wi a du di sitn dem we Gad waahn wi fi du evridie.—Kol. 1:10.
YU STIL KYAN GO PAN “DI UOLI RUOD”
16. Fram 1919 til nou, wa dem a du fi fiks “di Uoli Ruod”? (Aizaiya 48:17; 60:17)
16 Yu kyaahn tap fiks ruod. A siem so fram 1919 dem no tap wok pan “di Uoli Ruod” so dat muor piipl kyan kom outa Powaful Babilan. A di waiz sorvant get da wok ya fi du. An iina 1921, dem staat fi print som buk fi elp piipl lorn wa di Baibl a se. Wi did av wan we niem The Harp of God. Da wan de, a bout sik miliyan a dem dem did print iina 36 difrant langwij, an nof piipl lorn di chuut fram it. An iina fi wi taim nou, wi av di wan we niem Yu Kyan Bi Api Nou An Fi Eva! we wi a yuuz fi stodi di Baibl wid piipl. An fram di laas die dem staat til nou, Jeuova a yuuz im aaganaizieshan fi gi wi di ting dem we wi niid fi stie pan “di Uoli Ruod.”—Riid Aizaiya 48:17; 60:17.
17-18. A wich paat “di Uoli Ruod” a-go kyari wi?
17 Enibadi we staat stodi di Baibl kyan get di chaans fi go pan “di Uoli Ruod.” Wen som piipl de pan wan aiwie, dem mait-a kom aafa it bifuo di aiwie don. An som piipl we de pan de a-go tan pan it til dem riich we dem a go. Di wan dem we a stodi di Baibl, a we dem a-go get di chaans fi go?
18 Fi di wan dem we a-go liv a evn, “di Uoli Ruod” a kyari dem chriet go a evn. (Rev. 2:7) An fi di wan dem we a-go liv pan di ort, di ruod a kyari dem rait op tu wen di 1,000 ier dem don, da taim de dem a-go porfek. Ef yu a chravl pan “di Uol Ruod” ya nou, no luk bak, an no kom aafa it til yu riich iina di nyuu worl. Wi no waahn notn fi apm tu yu wen yu a chravl pan da ruod de. So “sief chravl pan di gravl.”
SANG 24 Kom Worship Jeuova A Im Mountn
a Jeuova se di ruod we di Juu dem wuda waak pan fram Babilan go a Jeruusilem wuda komiin laik wan aiwie, an im kaal it “di Uoli Ruod.” A siem so iina fi wi taim fram 1919 C.E. til nou, Jeuova a mek uol iip a miliyan a piipl a kom outa Powaful Babilan an staat fi chravl pan “di Uoli Ruod.” Aal a wi fi tan pan da ruod de til wi riich we wi a go.
b Luk pan di buk we niem Isaiah’s Prophecy—Light for All Mankind II, p. 56-57.
c DIS A WA DI PICHA A SHUO WI: Breda Russell an di man dem we did a wok wid im a yuuz di buk an liiflet dem we did de bout bifuo fi dem taim fi stodi di Baibl.