AJORNARTORSIUT
Toqqissisimanitsinnut akornutaasut
“Nalitsinni inuit teknologiikkut, ilisimatusarnikkut aningaasaqarnikkullu aatsaat taama periarfissagissaartigipput ... taamaakkaluartorli inuit taakku silarsuarmi [politikkikkut aningaasaqarnikkullu] aaqqissuussinernik ajutoorluinnartitseqqajaapput.” – The Global Risks Report 2018, World Economic Forum.
SOOQ INUPPASSUIT SIUNISSARPUT NUNARSUULLU SIUNISSAA ISUMAKULUUTIGAAT? AJORNARTORSIUTITTA ILAAT SAMMERIARTIGIT.
-
INTERNETIKKUT PINERLUTTULIORNEQ: Aviisimi The Australian-imi ima allassimavoq: “Internetimik atuineq navianarsiartuinnarpoq. Meeqqanik atornerluisut, inupiluit, oqqassaarisut hackerillu atornerluttarpaat. Silarsuarmi pinerluttarnerni kinaassutsimik tillittartut amerliartupiloornerpaartaraat. ... Ileqqorlunnissamut naakkittaannissamullu interneti periarfissiivoq.”
-
ANINGAASAQARNIKKUT NALIGIINNGINNEQ: Peqatigiiffiup Oxfamip qanittukkut nalunaarusiaa naapertorlugu inuit arfineq-pingasut pisuujunerpaat pisuujungaaramik inuit piitsut 3,6 milliardiusut pigisaasa nalingattulli pisuujutigipput. Ima allassimavoq: “Aningaasaqarnikkut equnganeq pissutaalluni pisuujunerpaat pisuujunerugaluttuinnartut piitsut, ingammik arnat, piitsunngoraluttuinnarput.” Isumaqartoqarpoq naligiikkunnaaraluttuinnarneq pikitsitsinernik kinguneqarsinnaasoq.
-
AKERSUUNNEQ MALERSUINERLU: FN’s Flygtningeorganisationip 2018-imi nalunaarusiaani ima allassimavoq: “Aatsaat taama qimaasoqartigaaq.” Akersuunneq malersugaanerluunniit pissutiginerullugit inuit 68 millioninit amerlanerusut angerlarsimaffitsik qimattariaqarsimavaat. “Sekundi allortarlugu inuk ataaseq qimaasariaqartarpoq,” nalunaarusiami allassimavoq.
-
PINNGORTITARSUARMIK MINGUTSITSINEQ: The Global Risks Report 2018-imi ima allassimavoq: “Naasut uumasullu assigiinngitsorpassuit toqorarlutik nungorariartupallapput, ... silaannarmik imarmillu mingutsitsineq inunnik peqqiilliortitsigaluttuinnarpoq.” Nunallu ilaanni sullernit ikiligaluttuinnarput. Sullernit naasunik pujoralatserisarmata ilisimatuut naasuerullunilu uumassuseerunnissaa aarleqqutigaat. Koraleqarfiit aamma eqqugaapput. Ilisimatuut missingersimavaat ukiuni kingullerni 30-ni koraleqarfiit amerlassusiisa affaat uumassuseerussimasut.
Silarsuaq toqqissisimanarnerulersillugu pisariaqartunik allannguisinnaavugut? Isumaqartoqarpoq ilinniartitaaneq aqqutaasinnaasoq. Taamaappat ilinniartitaaneq qanoq ittoq pineqarpa? Allaaserisani tulliuttuni apeqqutit taakku sammineqarput.