ГОТАРА БОНА ҺИНБУНЕ 37
Бь Дьл у Щан Тʹьме Гӧрʹа Йаһоԝада бьн
«Һе чьԛас зедә гәрәке әм гӧрʹа Баве . . . хԝәда бьн?» (ИБРН. 12:9).
КʹЬЛАМА 9 Йаһоԝа Пʹадшайе Мә йә!
ВЕ ГОТАРЕДА *
1. Чьрʹа әм гәрәке гӧрʹа Йаһоԝа бькьн?
ӘМ Гәрәке гӧрʹа Йаһоԝада бьн, чьмки әԝ Әʹфьрандаре мә йә. Ләма тʹәне изьна ԝи һәйә, кӧ мәрʹа бежә ча бьжин (Әʹйан. 4:11). Ле мәʹник жи кӧ чьрʹа әм гәрәке гӧрʹа ԝи бькьн, әԝ ә, кӧ сәрԝертийа Йаһоԝа щурʹе лапи баш ә. Нава тʹәрихийеда, гәләк сәрԝер сәр мәрьва һʹӧкӧмтийе дькьн. Ле дьнйайеда тʹӧ кәс нькарә ԝәкә Йаһоԝа бь билани, һʹьзкьрьн, рʹәʹм у бь дьлшәԝати сәрԝертийе бькә (Дәркʹ. 34:6; Рʹом. 16:27; 1 Йуһʹн. 4:8).
2. Ибрани 12:9-11-да дәрһәԛа кʹижан мәʹнийа те готьне, кӧ әм гӧрʹа Йаһоԝада бьн?
2 Йаһоԝа нахԝазә әм жь бо тьрсе гӧрʹа ԝи бькьн, ле жь бо һʹьзкьрьне у жь бо ве йәке, кӧ ԝи ча Баве һʹьзкьри һʹәсаб кьн. Паԝлос нәʹма хԝәда Ибранийарʹа, шьровәдькә, кӧ әм гәрәке «гӧрʹа Баве . . . хԝәда бьн», чьмки әԝ һәр гав «бона кʹара мә» мә ширәт дькә у һин дькә. (Бьхунә Ибрани 12:9-11.)
3. а) Әм ча дькарьн нишан кьн, кӧ гӧрʹа Йаһоԝа дькьн? б) Әме щаба кʹижан пьрса шеԝьр кьн?
3 Әм гӧрʹа Йаһоԝада ньн, чахе һәр тьштида гӧһдарийа ԝи дькьн, у итʹбарийа хԝә һʹьш-аԛьле хԝә найньн кӧ хԝәха сафи кьн чь баш ә чь хьраб ә (Мәтʹлк. 3:5). Мәрʹа ԝе һеса бә гӧрʹа Йаһоԝада бьн, һәрге хәйсәт-һʹӧнӧред ԝи рʹьнд бьзаньбьн. Чьрʹа әԝ йәк ӧса нә? Чьмки һʹӧнӧред ԝи һәр кьре ԝида тенә кʹьфше (Зәб. 145:9). Әм чьԛас зедә дәрһәԛа Йаһоԝа пебьһʹәсьн, һаԛас әме һе ԛайим ԝи һʹьз бькьн. У һәрге әм Йаһоԝа һʹьз дькьн, мәрʹа гәләк ԛәйд у ԛанун нәлазьм ьн, кʹидәре бе готьне әм гәрәке чь бькьн у чь нәкьн. Чьрʹа? Чьмки әм һин дьбьн мина Йаһоԝа бьфькьрьн у ԛәнщийе һʹьз бькьн, ле хьрабийе нәфрʹәт кьн (Зәб. 97:10). Ле щара мәрʹа нәһеса йә гӧрʹа Йаһоԝа бькьн. Чьрʹа? У рʹуспи, бав у де чь дькарьн һин бьн жь мәсәла Нәһәмийа, Даԝьд Пʹадша, у Мәрйәма дийа Иса? Ве готареда әме щаба ԝан пьрса пебьһʹәсьн.
ЧЬРʹА ДЬКАРӘ ЧӘТЬН БӘ ГӦРʹА ЙАҺОԜАДА БЬН?
4-5. Ль гора Рʹомайи 7:21-23, чьрʹа мәрʹа дькарә чәтьн бә гӧрʹа Йаһоԝа бькьн?
4 Мәʹник кӧ чьрʹа мәрʹа нәһеса йә гӧрʹа Йаһоԝа бькьн, әԝ ә кӧ әм гӧнәкʹар ьн. Ләма щара әм нахԝазьн гӧрʹа ԝи бькьн. Паши ве йәке кӧ Адәм у Һеԝа мьԛабьли Хԝәде рʹабун у бәре даре хԝарьн, ԝана ида хԝәха сафи дькьр чь ԛәнщ ә у чь хьраб ә (Дәстп. 3:22). Иро жи һʹәчʹи зәʹф мәрьв нахԝазьн гӧрʹа Йаһоԝа бькьн, у хԝәха хԝәрʹа сафи дькьн чь рʹаст ә у чь хьраб ә.
5 Һәла һе ԝанрʹа жи, йед кӧ Йаһоԝа нас дькьн у һʹьз дькьн, дькарә щара чәтьн бә бь тʹәмами гӧрʹа ԝи бькьн. Паԝлосе шанди жи әԝ йәк сәр хԝә тʹәхмин дькьр. (Бьхунә Рʹомайи 7:21-23.) Мина Паԝлос әм дьхԝазьн бәр чʹәʹве Йаһоԝа тьштед рʹаст бькьн. Ле әм гәрәке һәр гав мьԛабьли хԝәстьнед хԝәйә нәрʹаст шәрʹ бькьн, ԝәки тьштед нәрʹаст нәкьн.
6-7. Диса чь йә мәʹни кӧ мәрʹа чәтьн ә гӧрʹа Йаһоԝада бьн? Мәсәле биньн.
6 Мәʹнийа дьн кӧ чьрʹа мәрʹа дькарә чәтьн бә гӧрʹа Йаһоԝада бьн, әԝ ә, кӧ сәр мә һʹӧкӧм дьбьн әʹдәт у култура ԝи щийи, кʹидәре әм мәзьн бунә. Гәләк ньһерʹандьнед мәрьва мьԛабьли ньһерʹандьна Йаһоԝа нә, у мәрʹа лазьм ә тʹьме сәр хԝә бьхәбьтьн, сәва нәкʹәвьнә бәр байе ԝан ньһерʹандьна. Ԝәрә ньһерʹандьнәке шеԝьр кьн.
7 Һьнә щийада мәрьв щаһьла һелан дькьн, ԝәки пәй пʹәра кʹәвьн, сәва әʹмьре хԝәда пешдачуйи бьн. Хушкәк бь наве Мери * рʹасти ве чәтьнайе һат. Пешийа кӧ әԝ дәрһәԛа Йаһоԝа пебьһʹәсийа, әԝ университета навдарда һин дьбу. Нәфәред ԝе зоре ԝе дькьрьн, ԝәки хәбатәкә ӧса бьвинә, кӧ гәләк пʹәрә бьстинә, сәва ԛәдьре ԝе нав мәрьвада һәбә. Мерийе жи әԝ йәк дьхԝәст. Ле чахе әԝ дәрһәԛа Йаһоԝа пеһʹәсийа у ԝи һʹьз кьр, әԝе нетед хԝә гӧһаст. Ле әԝ йәк жерʹа нәһесабу, әԝ гьли дькә: «Щара хәбатед ӧса баш дәст мьн дькʹәвьн, кӧ әз дькарьм гәләк пʹәра чекьм, ле әз заньм ԝәки әзе ида нькарьбьм Йаһоԝарʹа һаԛас хьзмәт кьм, чьԛас ньһа дькьм. Һʹәта ньһа жи мьнрʹа чәтьн ә, хәбатед ӧса жь дәсте хԝә бәрʹдьм, чьмки әз ӧса һатьмә мәзьнкьрьне. Әз һиви жь Йаһоԝа дькьм, сәва али мьн бькә нәкʹәвьмә тʹәльке, ԝәки хәбатәкә ӧса ԛәбул нәкьм, кʹижан кӧ ԝе рʹе мьн бьгьрә һе зедә Хԝәдерʹа хьзмәт кьм» (Мәт. 6:24).
8. Әме дәрһәԛа чь шеԝьр кьн?
8 Чахе әм гӧрʹа Йаһоԝада ньн, әм кʹаре дьстиньн. Ле чахе мәрьвед хԝәйиһʹӧкӧм, мәсәлә рʹуспи, бав у де гӧрʹа Йаһоԝа дькьн, әԝана нә тʹәне хԝәха кʹаре дьстиньн, ле кʹаре дьдьн мәрьвед дьн жи. Ԝәрә чәнд мәсәлед жь Кʹьтеба Пироз шеԝьр кьн, кʹижан кӧ мә һин дькьн, ԝәки һʹӧкӧме хԝә ӧса бьдьнә хәбате, ча Йаһоԝа хԝәш те.
РʹУСПИ ДЬКАРЬН ЖЬ НӘҺӘМИЙА ЧЬ ҺИН БЬН?
Мина Нәһәмийа йе кӧ тʹәви щьмәʹте аликʹари дьда авакьрьна Оршәлимеда, иро рʹуспи жи Ода Щьватеда шьхӧл дькьн (Бьньһерʹә абзаса 9-11) *
9. Нәһәмийа рʹасти чь чәтьнайа һат?
9 Йаһоԝа щабдарийа фәрз да рʹуспийа, кӧ шьвантийе щьмәʹта ԝи бькьн (1 Пәт. ). Рʹуспи дькарьн жь сәрһатийа Нәһәмийа гәләк тьшт һин бьн, кӧ әԝ ча бу һьндава щьмәʹта Йаһоԝа. Һʹӧкӧме ԝи мәзьн бу, чьмки әԝ сәрԝере Щьһудайе бу ( 5:2Нәһәм. 1:11; 2:7, 8; 5:14). Бьдьнә бәр чʹәʹве хԝә, Нәһәмийа рʹасти чь чәтьнайа һат. Әԝ пеһʹәсийа кӧ щьмәʹте пʹарьстгәһ һʹәрам кьрийә, у ль гора Ԛануне Леԝийарʹа пʹәра ԛӧрбан накьн. Щьһуйа ӧса жи ԛануна дәрһәԛа рʹожа Шәмийе жи дьтʹәрʹьбандьн, у һьнәка жь ԝан жьнед хәриб стандьн. Ча сәрԝер, Нәһәмийа гәрәке әв дәрәща чәтьн сафи кьра (Нәһәм. 13:4-30).
10. Нәһәмийа ԝәʹде чәтьнайа чь кьр?
10 Нәһәмийа тʹӧ щар һʹӧкӧме хԝә нәдьда хәбате, сәва дәсте зоре щьмәʹта Хԝәде бинә сәр фькьред хԝә. Дәԝсе әԝи бь дьл у щан Йаһоԝарʹа дӧа дькьр, ԝәки рʹебәрийе бьдә ԝи у ӧса жи әԝи щьмәʹт Ԛануна Йаһоԝа һин дькьр (Нәһәм. 1:4-10; 13:1-3). Нәһәмийа ӧса жи бь мьлукти тʹәви щьмәʹте дьхәбьти, һәла һе жи авакьрьна диԝаред Оршәлимеда али ԝан дькьр (Нәһәм. 4:15).
11. Ль гора 1 Тʹесалоники 2:7, 8, рʹуспи гәрәке һьндава хушк-бьрада ча бьн?
11 Рʹуспи дьбәкә мина Нәһәмийа рʹасти ԝан чәтьнайа найен, ле әԝана гәләк тьшт жь ԝи һин дьбьн. Мәсәлә, рʹуспи чьԛас дәсте ԝан те, али хушк-бьра дькьн. У әԝана тʹӧ щар нафькьрьн, кӧ жь бо һʹӧкӧме хԝә жь хушк-бьра четьр ьн. Дәԝсе, әԝана хушк-бьрарʹа һʹәйф у нәрм ьн. (Бьхунә 1 Тʹесалоники 2:7, 8.) Һʹьзкьрьн у мьлуктийа ԝана те кʹьфше жь хәбәрдана ԝанә ширьн у нәрм тʹәви хушк-бьра. Рʹуспики щерʹьбанди Ендриу, дьбежә: «Мьн фәʹм кьр, ԝәки хушк-бьра дьшьдьн чахе рʹуспи ԝанрʹа һʹәйф ьн у ча һәвал ьн. Чахе рʹуспи ԝан һʹӧнӧра дьдьнә кʹьфше, щьватерʹа һеса йә тʹәви ԝан һәвкʹарийе бькә». Рʹуспики майин бь наве Тони, дьбежә: «Әз сәр хԝә дьхәбьтьм, ԝәки ширәта жь Филипи 2:3 бьдьмә хәбате у һәр гав хушк-бьра сәр хԝәрʹа бьгьрьм. Әԝ йәк али мьн дькә, кӧ сәрт нибьм у зоре хушк-бьра нәкьм гӧрʹа мьн бькьн».
12. Чьрʹа фәрз ә ԝәки рʹуспи мьлук бьн?
12 Рʹуспи гәрәке мьлук бьн, чаԝа кӧ Йаһоԝа мьлук ә. Бьдьнә һʹәсабе хԝә, Йаһоԝа Сәрԝере Һьмзор ә, ле әԝ «хԝә ԛуз дькә», сәва «фәԛир жь сәр хԝәлийе» рʹакә (Зәб. 18:35; 113:6, 7). Бь рʹасти мәрьвед ԛӧрʹә у бабах бәр чʹәʹве Йаһоԝа рʹәш ьн (Мәтʹлк. 16:5).
13. Чьрʹа рʹуспи гәрәке зьмане хԝә бькарьбьн?
13 Рʹуспийе кӧ гӧрʹа Йаһоԝада нә, «зьмане хԝә» дькарә, у хԝә контрол дькә кӧ чь хәбәр дә у ча. Һәрге әԝ ве йәке нәкә, ԝе сәрт у сар хәбәр дә тʹәви ԝан, йед кӧ һьндава ԝида беԛәдьр ьн (Аԛуб 1:26; Галт. 5:14, 15). Ендриу, бәʹса кʹижани мә жоре кьр, дьбежә: «Щара мьн дьхԝәст сәрт щаба хушк йан бьра бьдьм, кʹижана кӧ бь тʹәхмина мьн ԛәдьре мьн ча рʹуспи нәдьгьртьн. Ле әз дьфькьрим дәрһәԛа сәрһатийед меред амьн жь Кʹьтеба Пироз, у әԝе йәке али мьн кьр, ԝәки фәʹм кьм, кӧ чьԛас фәрз ә мьлук у шкәсти бьм». Чахе рʹуспи бь һʹьзкьрьн у мәʹрифәт хәбәр дьдьн тʹәви хушк-бьра у ӧса жи рʹуспийед майин, бь ве йәке нишан дькьн кӧ гӧрʹа Йаһоԝада ньн (Колс. 4:6).
БАВ ЧЬ ДЬКАРЬН ЖЬ ДАԜЬД ПʹАДША ҺИН БЬН?
14. Йаһоԝа чь щабдари да бава, у әԝ жь ԝана чь дәʹԝа дькә?
14 Йаһоԝа бав кʹьфш кьр ча сәре малбәте у жь ԝан дәʹԝа дькә, ԝәки зарʹед хԝә һин кьн, ширәт кьн у рʹаст кьн (1 Корн. 11:3; Әфәс. 6:4). Ле һʹӧкӧме бава бь синор ә. Әԝана нькарьн ча дьхԝазьн ӧса сәрԝертийа мале бькьн, чьмки сазкʹаре малбәте Йаһоԝа йә, у әԝана бәр ԝи щабдар ьн (Әфәс. 3:14, 15). Бав дьдьнә кʹьфше кӧ гӧрʹа Йаһоԝада ньн, чахе һʹӧкӧме хԝә ӧса дьдьнә хәбате, ча Хԝәде хԝәш те. Бав дькарьн жь әʹмьре Даԝьд Пʹадша гәләк тьшт һин бьн.
Әԝ йәк кӧ бав ча Йаһоԝарʹа дӧа дькә, нәфәред ԝирʹа дьдә кʹьфше кӧ әԝ мьлук ә (Бьньһерʹә абзаса 15-16) *
15. Даԝьд Пʹадша чьрʹа бона бава мәсәләкә баш ә?
15 Йаһоԝа Даԝьд нә тʹәне ча сәре малбәте кʹьфш кьр, ле ча сәрԝере тʹәмамийа щьмәʹта Исраеле. Чаԝа пʹадша, ԛәԝата Даԝьд гәләк мәзьн бу. Щара әԝи ԛәԝата хԝә нә рʹаст дьда хәбате у шашийед мәзьн бәрʹдьда (2 Сам. 11:14, 15). Ле әԝи дьхԝәст гӧрʹа Йаһоԝа бькә. Ча? Әԝи ширәтед Йаһоԝа ԛәбул кьр. Әԝи дӧада дьле хԝә Йаһоԝарʹа вәкьр у кʹәла дьле хԝә рʹет. Даԝьд алийе хԝәда һʹәму тьшт дькьр, сәва гӧрʹа Йаһоԝа бькә у ширәткьрьна ԝи ԛәбул кә (Зәб. 51:1-4). Әԝ ӧса мьлук бу, кӧ нә тʹәне жь мерʹа ширәт ԛәбул дькьр, ле ӧса жи жь жьна (1 Сам. 19:11, 12; 25:32, 33). Даԝьд жь шашийед хԝә хԝәрʹа дәрс һьлда у әʹмьре хԝәда һʹьш-аԛьле хԝә да сәр хьзмәтийа хԝә Йаһоԝарʹа.
16. Кʹижан дәрс бав дькарьн жь Даԝьд һин бьн?
16 Дина хԝә бьдьне, бав чь дәрса дькарьн жь Даԝьд Пʹадша һин бьн. Һʹӧкӧм кӧ Йаһоԝа дайә ԝә, алийе нәрʹастда нәдьнә хәбате. Шашийед хԝә биньн сәр хԝә у чахе ԝәрʹа ширәта сәр һʹиме Кʹьтеба Пироз дьдьн, ԛәбул кьн. Һәрге һун ӧса бькьн, малбәта ԝә ԝе ԛәдьре ԝә бьгьрә, бона мьлуктийа ԝә. Чахе һун тʹәви нәфәред хԝә дӧа дькьн, дьле хԝә Йаһоԝарʹа вәкьн, бьра әԝана бьбьһен, кӧ һун аликʹари у рʹебәри жь Йаһоԝа дьгәрʹьн. Ле йа лапә фәрз, бьра хьзмәтийа Йаһоԝарʹа әʹмьрʹе ԝәда щийе пешьн бьгьрә (Ԛан. Дщр. 6:6-9). Мәсәла ԝәйә баш, әԝ һәйә пʹешкʹешәкә мәзьн, бона нәфәред ԝә.
ДЕ ЧЬ ДЬКАРЬН ЖЬ МӘРЙӘМЕ ҺИН БЬН
17. Йаһоԝа чь щабдари дайә дайика?
17 Йаһоԝа малбәтеда щабдарийа фәрз ӧса жи дайә дайика, у һьнә һʹӧкӧме ԝан һәйә сәр зарʹед ԝан (Мәтʹлк. 6:20). Бь рʹасти хәбәрдан у кьред де, дькарьн сәр зарʹед ԝе тʹәмамийа әʹмьре ԝанда һʹӧкӧм бьн (Мәтʹлк. 22:6). Дина хԝә бьдьне, кӧ де чь дькарьн һин бьн жь Мәрйәма дийа Иса.
18-19. Дайик жь мәсәла Мәрйәме чь дькарьн һин бьн?
18 Мәрйәм Ньвисаред Пироз гәләк рʹьнд заньбу. Әԝе гәләк ԛәдьре Йаһоԝа дьгьрт у достийа ԝе тʹәви Ԝи незик бу. Мәрйәме һазьр бу гӧрʹа рʹебәрийа Йаһоԝа бькә һьнге жи, гава бона ве йәке лазьм бу тʹәмамийа әʹмьре хԝә жи бьгӧһезә (Луԛа 1:35-38, 46-55).
Һәрге де ԝәстийайә йан жи һерс ә, жерʹа ԝе һе зедә хԝәгьртьн лазьм бә, сәва һьндава нәфәред хԝә бь һʹьзкьрьн бә (Бьньһерʹә абзаса 19) *
19 Дайикно, һун дькарьн гәләк тьштада чʹәʹв бьдьнә Мәрйәме. Ле ча? Йа пешьн, бь сайа леколинкьрьна Кʹьтеба Пироз у дӧа, достийа хԝә тʹәви Йаһоԝа ԛәԝи кьн. Йа дӧда, һазьр бьн әʹмьре хԝәда гӧһастьна жи бькьн, сәва дьле Йаһоԝа ша кьн. Мәсәлә, дьбәкә һун ӧса һатьнә мәзьнкьрьне, кӧ де-баве ԝә зу һерс дькʹәтьн у гәләк сәрт тʹәви ԝә хәбәр дьдан. Бона ԝә дькарә нормал бә, ԝәки һун жи тʹәви зарʹед хԝә ӧса хәбәр дьн. Бона ԝә дькарә нәһеса бә тʹәви зарʹа ӧса бьн, ча Йаһоԝа дьхԝазә, демәк һерс нәкʹәвьн у бь сәбьр бьн тʹәви ԝан, илаһи гава әԝана нәʹсийа дькьн чахе һун ԝәстийайи нә (Әфәс. 4:31). Һьнге ԝәрʹа һе зедә лазьм ә Йаһоԝарʹа дӧа бькьн, ԝәки али ԝә бькә хԝә бьгьрьн. Дайикәкә бь наве Лидийа дьбежә: «Щара чахе кӧрʹе мьн гӧрʹа мьн нәдькьр, мьн ԛайим Йаһоԝарʹа дӧа дькьр, ԝәки һерсә-һерс тʹәви ԝи хәбәр нәдьм. Щара һәла һе жи мьн хәбәрдана хԝә нивида дьбьри у дьле хԝәда аликʹари жь Йаһоԝа дьхԝәст. Дӧа али мьн дькә хԝә бьгьрьм у рʹьһʹәт бьминьм» (Зәб. 37:5).
20. Һьнә де рʹасти кʹижан чәтьнайа тен, у ча әԝан чәтьнайа дькарьн сафи кьн?
20 Һьнә де рʹасти чәтьнайикә ӧса тен, кӧ ԝанрʹа нәһеса йә һʹьзкьрьна хԝә зарʹед хԝәрʹа бьдьнә кʹьфше (Тито 2:3, 4). Мәʹник әԝ ә, кӧ әԝана малбәтәкә ӧсада мәзьн бунә, кӧ де-баве ԝан тʹәви ԝан незик нибунә у һʹьзкьрьна хԝә ԝанрʹа нәданә кʹьфше. Һәрге һун ӧса һатьнә мәзьнкьрьне, һун гәрәке мина де-баве хԝә ԝан шашийа нәкьн. Дайика кӧ гӧрʹа Йаһоԝада нә, гәрәке һин бә зарʹед хԝәрʹа һʹьзкьрьне бьдә кʹьфше. Әԝ йәк нәһеса йә кӧ ньһерʹандьна хԝә, хәйсәт у кьре хԝә бьгӧһезьн. Ле әԝ йәк те стандьне, у әԝ гӧһастьн ԝе һьн ԝерʹа, һьн жи нәфәред ԝерʹа кʹаре бинә.
ГӦРʹА ЙАҺОԜАДА БЬМИНЬН
21-22. Ль гора Ишайа 65:13, 14, әм чь кʹаре дьстиньн чахе гӧрʹа Йаһоԝа дькьн?
21 Даԝьд Пʹадша заньбу, кӧ чьԛас кʹар ә чахе мәрьв гӧрʹа Йаһоԝа дькә. Әԝи ньвиси: «Ԛанунед Хӧдан рʹаст ьн, дьле мерьв ша дькьн. Фәрманед Хӧдан зәлал ьн, чʹәʹвед мерьв рʹонайи дькьн. Хӧламе Тә пе ԝан те хԝәйкьрьне, йе пек тинә, хәлата ԝи пʹьрʹ мәзьн ә» (Зәб. 19:8, 11). Иро әм дькарьн бьвиньн фьрԛийа ортʹа ԝан мәрьвада, йед кӧ гӧрʹа Йаһоԝа дькьн у йед кӧ ширәтед ԝийи бь һʹьзкьрьн инкʹар дькьн. Әԝед кӧ гӧрʹа Йаһоԝа дькьн «жь фьрәйа дьл» дьстьрен. (Бьхунә Ишайа 65:13, 14.)
22 Чахе рʹуспи, бав, у дайик бь дьл гӧрʹа Йаһоԝа дькьн, әԝана әʹмьре хԝә баш дькьн, нәфәред хԝә бәхтәԝар дькьн, у йәктийеда щьват жи һе ԛәԝи дьбә. Ле йа лапә фәрз әԝ ә, кӧ әԝана дьле Йаһоԝа ша дькьн (Мәтʹлк. 27:11). Жь ве хәлате зедәтьр диса чь дькарә һәбә!
КʹЬЛАМА 123 Пәй Рʹебәрийа Тʹәшкиләта Хԝәде Дьчьн
^ абз. 5 Ве готареда әме шеԝьр кьн, кӧ чьрʹа әм гәрәке гӧрʹа Йаһоԝада бьн. Әме ӧса жи шеԝьр кьн кӧ ча рʹуспи, бав, де, у һʹәмуйед хԝәйиһʹӧкӧм дькарьн һин бьн жь мәсәла Нәһәмийа, Даԝьд Пʹадша, у Мәрйәма дийа Иса.
^ абз. 7 Ве готареда һьнә нав һатьнә гӧһастьне.
^ абз. 61 ШЬРОВӘКЬРЬНА ШЬКЛА: Рʹуспи тʹәви кӧрʹе хԝә Ода Щьвате тʹәзә дькә, чаԝа Нәһәмийа авакьрьна диԝаред Оршәлимеда аликʹари дьда.
^ абз. 63 ШЬРОВӘКЬРЬНА ШЬКЬЛ: Бав тʹәви нәфәред хԝә Йаһоԝарʹа бь дьл у щан дӧа дькә.
^ абз. 65 ШЬРОВӘКЬРЬНА ШЬКЬЛ: Гәде бьчʹук бь сьһʹәта листьке дьлизә, ле дәрсед хԝәйә мәкʹтәбе һе нәкьрийә. Дийа ԝи жь хәбате ԝәстийайи вәдьгәрʹә, ԝи ширәт дькә, ле һерс накʹәвә у гьлийед сәрт набежә.