ГОТАРА БОНА ҺИНБУНЕ 48
Чахе Амьнийа Тә Те Щерʹьбандьне, Сәрхԝә Бьминә
«Һәр тьштида сәрхԝә бьминә» (2 ТИМОТʹЕЙО 4:5).
КʹЬЛАМА 123 Пәй Рʹебәрийа Тʹәшкиләта Хԝәде Дьчьн
ВЕ ГОТАРЕДА a
1. Әм чаԝа дькарьн сәрхԝә бьминьн? (2 Тимотʹейо 4:5)
ГАВА әм рʹасти тәнгасийа тен, амьнийа мә һьндава Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи дькарә бе щерʹьбандьне. Гәло әм ча дькарьн ван чәтьнайада сәркʹәвьн? Әм гәрәке сәрхԝә бьминьн, һʹьшйар бьминьн у баԝәрийеда ԛәԝи бьн (2 Тимотʹейо 4:5 бьхунә). Сәрхԝә бьминьн әԝ те һʹәсабе, кӧ гәрәке әм рʹьһʹәт бьминьн, сәрԝахт бьн у хирәт бькьн, ԝәки сәр чәтьнайа пе чʹәʹве Йаһоԝа бьньһерʹьн. Һәрге әм ӧса бькьн, һәстед мә ԝе фькьред мә контрол нәкьн.
2. Ве готареда, әме дәрһәԛа чь шеԝьр кьн?
2 Готара пешийа ԝеда, мә дина хԝә дабу се чәтьнайа кӧ дькарьн жь щьвата дәр бьн. Ве готареда, әме дәрһәԛа се чәтьнайа шеԝьр кьн, йед кӧ дькарьн щьватеда пешда бен у амьнийа мә һьндава Йаһоԝа бьщерʹьбиньн: (1) Гава әм дьфькьрьн кӧ хушк йан бьраки нәһәԛи ль мә кьрийә, (2) гава әм тенә ширәткьрьне у (3) гава мәрʹа зор ә һини гӧһастьнед тʹәшкиләте бьн. Чахе әм рʹасти чәтьнайед ӧса тен, гәло әм чаԝа дькарьн сәрхԝә бьминьн у бь амьни пьштгьрийа Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи бькьн?
ГАВА ӘМ ДЬФЬКЬРЬН КӦ ХУШК ЙАН БЬРАКИ НӘҺӘԚИ ЛЬ МӘ КЬРИЙӘ
3. Гава әм жь алийе хушк йан бьраки рʹасти нәһәԛийе тен, дьбәкә әм чь бьфькьрьн?
3 Гәло тӧ ԛә жь алийе хушк йан бьраки рʹасти нәһәԛийе һати, мәсәлә дьбәкә алийе бьраки щабдар? Дьԛәԝьмә әԝи нәдьхԝаст дьле тә бешинә (Рʹомайи 3:23; Аԛуб 3:2). Диса жи, дьбәкә кьред ԝи тӧ әʹщьз кьри. У жь бо ве проблеме дьԛәԝьмә хәԝа тә жи дьтʹәԛьси. Гәло тӧ ԛә ӧса фькьри йи: «Һәрге бьред щабдар ӧса дькьн, гәло әв тʹәшкиләт бь рʹасти тʹәшкиләта Хԝәде йә?» Мире-щьна дьхԝазә кӧ әм ӧса бьфькьрьн! (2 Корьнтʹи 2:11) Шькед ӧса дькарьн бьбьнә сәбәб, ԝәки әм жь Йаһоԝа у жь тʹәшкиләта ԝи дур кʹәвьн. Ләма жи һәрге әм дьфькьрьн ԝәки хушк йан бьрак нәһәԛи ль мә кьрийә, әм чаԝа дькарьн «сәрхԝә» бьминьн у хԝә жь фькьред нәрʹаст хԝәй кьн?
4. Гава Усьв рʹасти нәһәԛийе һат, әԝ чаԝа сәрхԝә ма, у әм дькарьн жь сәрһатийа ԝи чь дәрса һин бьн? (Дәстпебун 50:19-21)
4 Нәхәйдә. Чахе Усьв хорт бу, бьред ԝийи мәзьн нәһәԛи ль ԝи дькьрьн. Ԝана ԝи нәфрʹәт дькьр, у һьнә жь ԝан дьхԝәстьн ԝи бькӧштана (Дәстпебун 37:4, 18-22). Хьлазийеда, ԝана әԝ ча хӧлам фьротьн. Ләма жи Усьв кʹәтә нава тәнгасийед гьран, йед кӧ ԝәкә 13 сала кʹьшандьн. Усьв дькарьбу бькʹәта шьке гәло Йаһоԝа ԝи һʹьз дькә йан на, у әԝ дькарьбу бәрхԝә кʹәта, ԝәки Йаһоԝа ван тәнгасийада әԝ тʹәне һиштийә. Ле Усьв жь бо тьште кӧ һатә сәре ԝи, нәбу йәки һерс у зӧлм. Әԝ рʹьһʹәт у сәрхԝә ма. Гава мәщал кʹәтә дәсте ԝи, кӧ һʹәйфе жь бьред хԝә һьлдә, әԝи бь дьловани бахшандә ԝан (Дәстпебун 45:4, 5). Усьв йәки сәрԝахт бу, ләма жи әԝи бь зедәйи дина хԝә нәдьда дәрдед хԝә, ле әԝи фәʹм дькьр, ԝәки тьштед кӧ һатьнә сәре ԝи, нета Йаһоԝава гьредайи нә (Дәстпебун 50:19-21 бьхунә). Әԝ чь дәрс ә бона мә? Һәрге тӧ рʹасти нәһәԛийе бейи, жь Йаһоԝа нәхәйдә у нәфькьрә кӧ әԝи тʹәрка тә дайә, ле бьфькьрә кӧ әԝ чаԝа али тә дькә, ԝәки тӧ ве дәрәщеда сәбьр ки. Гава кәсед дьн нәһәԛийе ль тә бькьн, хирәт бькә кӧ кемасийед ԝан бь һʹьзкьрьне дади (1 Пәтрус 4:8).
5. Гава Мигел дьфькьри кӧ һьнә бьред щабдар нәһәԛийе ль ԝи дькьн, әԝ чаԝа сәрхԝә ма?
5 Ԝәрә әм дина хԝә бьдьнә сәрһатийа рʹуспики бь наве Мигел b, йе кӧ Америкайа Башуреда дьжи. Ԝәʹдәки, әԝ дьфькьри кӧ һьнә бьред щабдар нәһәԛийе ль ԝи дькьн. Әԝ дьбежә: «Әз щара пешьн кʹәтьбум стресәкә ӧса мәзьн. Дьле мьн бь тьрс у ешева тʹьжә бу. Шәве хәԝ нәдькʹәтә чʹәʹве мьн, у әз жь бечʹарәтийе дьгьрийам». Диса жи, Мигел сәрхԝә ма, у әԝи алийе хԝәда һәр тьшт дькьр, ԝәки емосийед хԝә контрол кә. Әԝи тʹьме дӧа дькьр, ԝәки Йаһоԝа рʹӧһʹе пироз у ԛәԝате бьдә ԝи, кӧ әԝ бькарьбә сәбьр кә. Ӧса жи, әԝи әʹдәбйәтед мәда информасийа ӧса дьгәрʹийа, йа кӧ дькарьбу али ԝи бькә. Әԝ чь дәрс ә бона мә? Һәрге тӧ дьфькьри кӧ хушкәк йан бьрак нәһәԛийе ль тә дькә, рʹьһʹәт бьминә у зу нәхәйдә. Дьбәкә тӧ ньзани кӧ сәбәб чь бу, ԝәки әԝи ӧса хәбәр да йан ӧса кьр. Ләма жи дьле хԝә Йаһоԝарʹа вәкә у аликʹарийе жь ԝи бьхԝазә, ԝәки тӧ бькарьби сәр ве чәтьнайе бь щурʹәки майин бьньһерʹи. Әв йәк дькарә али тә бькә, кӧ тӧ шашийа ԝи бьбахшини у нәфькьри ԝәки нета ԝи хьраб ә (Мәтʹәлок 19:11). Бир нәкә кӧ Йаһоԝа һʹале тә дьвинә, у әԝе ԛәԝате бьдә тә, ԝәки тӧ бькарьби сәбьр ки (2 Дирок 16:9; Ԝаиз 5:8).
ГАВА ӘМ ТЕНӘ ШИРӘТКЬРЬНЕ
6. Чьрʹа фәрз ә кӧ әм фәʹм кьн, ԝәки ширәткьрьн у щәза һʹьзкьрьна Йаһоԝа нишан дькә? (Ибрани 12:5, 6, 11)
6 Чахе әм тенә ширәткьрьне, дьле мә дькарә бешә. Ле һәрге әм тʹәне дина хԝә бьдьн һәстед хԝә, дьбәкә әм бьфькьрьн кӧ әв ширәт у щәза, бь һәԛийе нибу йан бь зедәйи сәрт бу. Ахьрийеда, дьбәкә әм нәвиньн кӧ әв ширәткьрьн чаԝа нишан дькә, кӧ Йаһоԝа мә һʹьз дькә (Ибрани 12:5, 6, 11 бьхунә). Һәрге әм изьне бьдьн, кӧ емосийед мә бь зедәйи ль сәр мә һʹӧкӧм бькьн, Мире-щьна ԝе һеса бькарьбә һʹьщуми сәр мә бькә. Әԝ дьхԝазә кӧ әм ширәткьрьне рʹәд кьн, у йа һәри хьраб кӧ әм жь Йаһоԝа у жь щьвате дур кʹәвьн. Гава тӧ щәза дьстини, тӧ чаԝа дькари сәрхԝә бьмини?
Пәтрус ширәткьрьн бь мьлукти ԛәбул дькьр, у бь сайа ве йәке әԝ бона Йаһоԝа дьһа керһати бу (Абзаса 7 бьньһерʹә)
7. (а) Чаԝа шькьл нишан дькә, паши кӧ Пәтрус ширәткьрьн ԛәбул кьр, Йаһоԝа әԝ чаԝа да хәбате? (б) Тӧ жь сәрһатийа Пәтрус чь һин дьби?
7 Щәза ԛәбул бькә у хԝә рʹаст кә. Иса чәнд щара бәр шандийед дьн Пәтрус ширәт кьр (Марԛос 8:33; Луԛа 22:31-34). Һьнге, Пәтрус бешьк шәрм кьр. Ле Пәтрус Исарʹа амьн ма. Ләма жи Йаһоԝа амьнийа Пәтрус хәлат кьр у щьватеда щабдарийед фәрз да ԝи (Йуһʹәнна 21:15-17; Кʹаред Шандийа 10:24-33; 1 Пәтрус 1:1). Әм дькарьн жь Пәтрус чь һин бьн? Һәрге әм жь бо ширәткьрьн у щәза шәрм бькьн жи, ԝе баш бә кӧ әм ԝе ширәткьрьне ԛәбул кьн у хԝә рʹаст кьн. Бь ви щурʹәйи, әме һьм бона Йаһоԝа һьм жи бона хушк у бьра һе зедә керһати бьн.
8-9. Чахе Бернардо һатә ширәткьрьне, әԝи сәрида чь тʹәхмин дькьр, у чь али ԝи кьр кӧ ньһерʹандьна хԝә бьгӧһезә?
8 Ԝәрә әм бьньһерʹьн кӧ чь һатьбу сәре бьраки бь наве Бернардо, йе кӧ Мозамбикеда дьжи. Әԝ рʹуспи бу, ле паше, әԝи әв щабдарийа хԝә ӧнда кьр. Серида, Бернардо һерс дькʹәт. Әԝ дьбежә: «Ширәта кӧ мьн стандьбу мьн хԝәш нәһат». Әԝ дьтьрсийа кӧ хушк-бьра ԝе дәрһәԛа ԝи чь бьфькьрьн. Бернардо дьбежә: «Мьнрʹа чәнд мәһ лазьм һат, кӧ әз ве дәрәще рʹьнд фәʹм бькьм у тʹәзәда итʹбарийа хԝә Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи биньм». Гәло чь али Бернардо кьр, ԝәки ньһерʹандьна хԝә бьгӧһезә?
9 Бернардо фькьред хԝә рʹаст кьр. Әԝ дьбежә: «Гава әз һе рʹуспи бум, мьн Ибрани 12:7 нишани хушк у бьра дькьр, ԝәки әԝана ширәта Йаһоԝа ԛәбул бькьн. Лазьм ә кӧ һʹәму хьзмәткʹаред Йаһоԝа гӧһ бьдьн ве рʹезе, у әз жи гәрәке ӧса бькьм»! Сәва кӧ баԝәрийа ԝи һьндава Йаһоԝа у тʹәшкиләте дьһа ԛәԝи буйа, әԝи Кʹьтеба Пироз һе зедә дьхԝәнд у ль сәр ԝе кʹур дьфькьри. Рʹаст ә әԝ бәрхԝә дькʹәт кӧ хушк-бьра дәрһәԛа ԝи чь дьфькьрьн, ле диса жи әԝ тʹәви ԝан дьчу хьзмәтийе у сәр щьвата щаб дьда. Ԝәхт шунда, Бернардо диса ча рʹуспийе щьвате һатә кʹьфшкьрьне. Һәрге тә жи мина Бернардо ширәтәкә сәрт стандийә, бь зедәйи нәкʹәвә дәрде хԝә, ле ширәте ԛәбул кә у хԝә рʹаст кә c (Мәтʹәлок 8:33; 22:4). Һәрге тӧ ӧса бьки, Йаһоԝа ԝе тә хәлат кә, чьмки тӧ бь амьни пьштгьрийа ԝи у тʹәшкиләта ԝи дьки.
ГАВА МӘ ЗОР ТЕ КӦ ӘМ ҺИНИ ГӦҺАСТЬНА БЬН
10. Дьбәкә кʹижан гӧһастьн амьнийа һьнә меред Исраели щерʹьбанд?
10 Гӧһастьнед тʹәшкиләтеда дькарьн амьнийа мә бьщерʹьбиньн. Һәрге әм һаш жь хԝә тʹӧнә бьн, тьштед ӧса дькарьн мә жь Йаһоԝа бьԛәтиньн. Мәсәлә, бинә бәр чʹәʹве хԝә кӧ гӧһастьнәкә ль гора Ԛануна Муса ль сәр һьнә Исраелийа чаԝа һʹӧкӧм дькьр. Пешийа кӧ Ԛанун һатьбу дайине, сәред малбәта һьнә шьхӧлед кʹаһинтийе дькьрьн. Мәсәлә, ԝана бона малбәтед хԝә горигәһ ава дькьрьн у Йаһоԝарʹа ԛӧрбан дьанин (Дәстпебун 8:20, 21; 12:7; 26:25; 35:1, 6, 7; Ибо 1:5). Ле гава Ԛанун һатә дайине, ида лазьм бу кӧ сәред малбәта ви шьхӧли нәкьн. Йаһоԝа тʹәми да ԝәки тʹәне кʹаһинед жь мала Һарун ԛӧрбана биньн. Паши ве гӧһастьне, һәрге кәсед кӧ нә жь мала Һарун бун, бәрдәԝам кьрана шьхӧле кʹаһинтийе бькьн, әԝана дькарьбун бьһатана кӧштьне d (Ԛануна Кʹаһинтийе 17:3-6, 8, 9). Гәло дьԛәԝьмә мәʹник әԝ бу кӧ Ԛорах, Датʹан, Абирам у 250 сәрокед дьн бунә рʹабәр? (Жьмар 16:1-3) Әм ве йәке ньзаньн. Ле сәбәб чь бу жи, Ԛорах у һәвалед ԝи Йаһоԝарʹа амьн нәман. Һәрге амьнийа тә сәва гӧһастьнед тʹәшкиләте бе щерʹьбандьне, тӧ дькари чь бьки?
Гава Ԛоһатʹийа кʹьфшкьрьнәкә тʹәзә дьстандьн, әԝана һазьр бун ча стьранбеж, дәргәван йан мьԛатчийед әʹмбара бьхәбьтьн (Абзаса 11 бьньһерʹә)
11. Әм дькарьн жь мәсәла һьнә Ԛоһатʹийа чь һин бьн?
11 Бь дьл у щан пьштгьрийа гӧһастьнед тʹәшкиләте бькә. Гава Исраелийа чоледа рʹеԝити дькьр, Ԛоһатʹийа шьхӧләки фәрз дькьр. Һәр щар гава Исраелийа мала хԝә бар дькьр, һьнә Ԛоһатʹийа сьндоԛа пәймане бәр чʹәʹве хәлԛе бар дькьр (Жьмар 3:29, 31; 10:33; Йешу 3:2-4). Чь ԛәдьрәки мәзьн ә! Ле чахе әԝ Әʹрде Создайида щиԝар бун, ида нә лазьм бу кӧ сьндоԛа пәймане һәртʹьм бе баркьрьне. Ләма жи рʹожед Сьлеман Пʹадшада, һьнә Ԛоһатʹийа ԝәк стьранбеж, дәргәван йан мьԛатчийед әʹмбара дьһатьн кʹьфшкьрьне (1 Дирок 6:31-33; 26:1, 24). Кʹьтеба Пироз набежә кӧ Ԛоһатʹи дьхәйдин йан жи ԝана дьхԝәст, ԝәки щабдарикә һе мәзьн ԝанрʹа бе дайине, чьмки ԝана бәре шьхӧләки фәрз дькьр. Әм жь ԝана чь дькарьн һин бьн? Һәрге тʹәшкиләта Йаһоԝа щабдарийед дьн бьдә тә жи, бь дьл у щан пьштгьрийа ван гӧһастьна бькә. Шьхӧле тә чь бә жи, рʹази бә. Бәр чʹәʹве Йаһоԝа, щабдарийа тә ԛимәта тә нә кем дькә нә жи зедә дькә. Йаһоԝа жь шьхӧле кӧ тӧ дьки, дьһа зедә гӧһдарибуна тә ԛимәт дькә (1 Самуйел 15:22).
12. Гава Заина жь Бәйтʹәле шандьнә дәште, әв йәк сәрида сәр ԝе чаԝа һʹӧкӧм кьр?
12 Ԝәлатәки Рʹоһьлата Навинда, хушкәкә бь наве Заина шьхӧләки һежа ӧнда кьр у кʹьфшкьрьнәкә ну станд. Паши кӧ әԝе зедәтьри 23 сала Бәйтʹәледа хьзмәт кьрьбу, ле шандьнә дәште. Әԝ дьбежә: «Бона мьн әв стресәкә мәзьн бу. Мьн хԝә бекер тʹәхмин дькьр у жь хԝә дьпьрси: ‹Гәло шашийа мьн чь бу?›» Сәд һʹәйф кӧ һьнә хушк у бьра бь готьнед хԝә дьле ԝе дьһа зедә дешандьн. Ԝана дьгот: «Һәрге тә Бәйтʹәледа шьхӧле хԝә ча лазьм ә бьанийа сери, тʹәшкиләте ԝе тә бәрʹнәда». Ԝәхтәки, Заина һаԛас хәмгин бу, кӧ әԝ һәр шәв дьгьрийа. Диса жи, әԝ дьбежә: «Мьн изьн нәда кӧ дәрһәԛа тʹәшкиләте йан дәрһәԛа һʹьзкьрьна Йаһоԝа шьк бькʹәвьн дьле мьн». Гәло Заина чаԝа сәрхԝә ма?
13. Заинайе чь кьр сәва кӧ гәләк хәмгин нибә?
13 Сәва кӧ сәри бь хәмгинийа хԝәрʹа дәрхә, Заинайе әʹдәбйәтед мәда һьнә готар дьхԝәнд, йед кӧ проблема ԝева гьредайи бун. Мәсәлә, йәк жь ван готара бәʹса Марԛос дькә, ньвискʹарәки Кʹьтеба Пироз, йе кӧ кʹьфшкьрьнәкә тʹәзә стандьбу. Заина дьбежә: «Мәсәла Марԛос гәләк али мьн кьр, кӧ әз гәләк хәмгин нәбьм». Ӧса жи, Заина хԝә жь һәвалед хԝә дур нәдьгьрт, у әԝе бь зедәйи гӧне хԝә хԝә нәдьани. Әԝе фәʹм кьр кӧ рʹӧһʹе Йаһоԝа рʹебәрийа сафикьрьнед тʹәшкиләте дькә у бьред щабдар жь дьл бона ԝе хәм дькьн. Әԝе ӧса жи фәʹм кьр, ԝәки бона пешдачуйина шьхӧле Йаһоԝа, гәрәке тʹәшкиләта Йаһоԝа чь лазьм ә ве йәке бькә.
14. Владорʹа чәтьн бу һини чь гӧһастьна бә, у чь али ԝи кьр?
14 Словенйайеда рʹуспики 73 сали, бь наве Владо әʹщебмайи ма у әԝ хәмгин бу кӧ щьвата ԝи тʹәви щьватәкә дьн кьрьнә йәк, у Ода щьвата ԝи һатә дадане. Владо дьбежә: «Мьн фәʹм нәдькьр кӧ одәкә ӧса бәдәԝ чьма һатә дадане. Әз хәмгин бум, чьмки мә һәма ԝан пашԝәхтийада әв тʹәзә кьрьбу. Әз нәщар ьм, у мьн һьнә тьштед тʹәзә кӧ теда һәбун пе дәсте хԝә чекьрьбу. Сәрда жи, жь бо йәккьрьна щьвата гәләк гӧһастьнед дьн жи пешда һатьн, йед кӧ бона мә, мәрьвнә әʹмьрда мәзьн, һеса нибун». Гәло чь али Владо кьр кӧ пьштгьрийа рʹебәрийе бькә? Әԝ дьбежә: «Гава әм һини гӧһастьнед тʹәшкиләта Йаһоԝа дьбьн, әм һәртʹьм кʹәрәма дьвиньн. Гӧһастьнед ӧса али мә дькьн, кӧ әм ахьрийеда бона гӧһастьнед һе мәзьн һазьр бьн». Гәло щьвата тә тʹәви щьватәкә дьн буйә йәк йан гәло тә кʹьфшкьрьнәкә тʹәзә стандийә? Һәрге тә зор те ԝәки һини ван гӧһастьна би, баԝәр бә кӧ Йаһоԝа тә фәʹм дькә. Ле һәрге тӧ пьштгьрийа ван гӧһастьна бьки у бь амьни хԝә ль Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи бьгьри, тӧйе бешьк гәләк кʹәрәма бьстини (Зәбур 18:25).
«ҺӘР ТЬШТИДА СӘРХԜӘ БЬМИНӘ»
15. Һәрге әм щьватеда рʹасти чәтьнайа бен, әм чаԝа дькарьн диса жи сәрхԝә бьминьн?
15 Чьԛас әм дьһа незики хьлазийа ве дьнйайе дьбьн, һаԛас щьватеда һьнә чәтьнайи дькарьн пешда бен. Әв тәнгаси дькарьн амьнийа мә һьндава Йаһоԝа бьщерʹьбиньн. Ләма жи гәләк фәрз ә кӧ әм сәрхԝә бьминьн. Һәрге тӧ дьфькьри кӧ хушк йан бьраки нәһәԛи ль тә кьрийә, нәхәйдә. Һәрге тә ширәт бькьн у тӧ шәрм бьки, диса жи ширәте ԛәбул кә у хԝә рʹаст кә. У һәрге гӧһастьнед тʹәшкиләта Йаһоԝа сәр тә һʹӧкӧм бькьн, бь дьл у щан пьштгьрийа ԝан бькә у гӧһ бьдә рʹебәрийе.
16. Тӧ чаԝа дькари нава чәтьнайада итʹбарийа хԝә Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи бини?
16 Чахе амьнийа тә те щерʹьбандьне, итʹбарийа хԝә Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи бинә. Ӧса жи рʹьһʹәт бьминә, сәрԝахт бә у хирәт бькә ԝәки тӧ сәр һʹәму дәрәща пе чʹәʹве Йаһоԝа бьвини. Сәрһатийед хьзмәткʹаред Йаһоԝайә бәре, йед кӧ нава тәнгасийада амьн ман, бьхунә у сәр ԝан кʹур бьфькьрә. Йаһоԝарʹа дӧа бькә у жь ԝи аликʹарийе бьхԝазә. Хԝә жь щьвате дур нәгьрә. Һәрге тӧ ӧса бьки, Мире-щьна ԝе нькарьбә тә жь Йаһоԝа у жь тʹәшкиләта ԝи бьԛәтинә (Аԛуб 4:7).
КʹЬЛАМА 126 Һʹьшйар Бьминьн, Ԛәԝи Бьсәкьньн, Әʹгит бьн
a Гава әм щьватеда рʹасти чәтьнайа тен, илаһи ԝи чахи амьнийа мә һьндава Йаһоԝа у тʹәшкиләта ԝи дькарә бе щерʹьбандьне. Ве готареда, әме дина хԝә бьдьн се чәтьнайа кӧ дькарьн щьватеда пешда бен, у әме бьвиньн кӧ әм чаԝа дькарьн нава ван чәтьнайада Йаһоԝарʹа у тʹәшкиләта ԝирʹа амьн бьминьн.
b Һьнә навед ве готареда һатьнә гӧһастьне.
c Бона һе зедә информасийа, бьньһерʹьн готар бь наве «Гәло Тӧ Дькари Диса ве Щурʹе Хьзмәтийе Дәстпеки?», «Бьрща Ԛәрәԝьлийеда», йа 15 Тʹәбахе, сала 2009, рʹупʹ. 30.
d Ль гора Ԛануне, лазьм бу кӧ сәред малбәта бона сәржекьрьна һʹәйԝана һәрʹьн пʹарьстгәһе, ле изьн һәбу ԝәки кәсед кӧ дури пʹарьстгәһе дьжитьн һʹәйԝана хԝәха сәржекьн (Ԛануна Дӧщари 12:21).