ARTIKULO MËDIˈIBË YAˈËXPËJKP 4
Tiko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw
“Tundë dëˈën esëts xyjamyatstët” (LUK. 22:19).
ËY 20 Mgëyäjkë mˈUˈunk diˈib mëk mtsojkypy
MËDIˈIBË YAJNIMAYTYÄˈÄGÄÄMP *
1, 2. 1) ¿Näˈä niˈigyë yajjamyetsy ja jëëky mëguˈuk mëdiˈibë të yˈooky? 2) ¿Ti Jesus ojts tˈakniˈanaˈamë yajtunët ja ux mä nety yajmatsanë?
KO YˈOOKY tyëgoy tuˈugë jëëky mëguˈuk xëmë njamyajtsëm, oy jekyë tiempë të nyäjxnë. Ets mas niˈigyë njamyajtsëm ko tpääty ja xëëw mä yˈoˈky.
2 Jëmëjt jëmëjt abëtsëmy nyaxwinyëdë nduˈukmujkëm parë njamyajtsëmë Jesusë yˈoˈkën xëëw (1 Peed. 1:8). Duˈun njamyajtsëm ko Jesus tkëyajkyë jyukyˈäjtën parë ojts xyjyuuybyëtsëˈëmëm mä ja poky etsë oˈkën (Mat. 20:28). Jesus tsyojk ets ja yˈëxpëjkpëty tjamyatstët ja yˈoˈkën xëëw. Pääty ja ux mä nety yajmatsanë, ta yˈakˈaˈuxˈäjttë mët ja yˈëxpëjkpëty ets tˈanmääytyë: “Tundë dëˈën esëts xyjamyatstët” (Luk. 22:19).
3. ¿Ti nˈixäˈänëm mä yäˈädë artikulo?
3 Miyonkˈamë jäˈäy nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, per jeˈeyë tuk grupë mëdiˈibë nëjkxandëp tsäjpotm etsë nimaybyë yä jyukyˈatäˈändë Naxwiiny. Mä yäˈädë artikulo nˈixäˈänëm tiko nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, duˈun pënaty nëjkxandëp tsäjpotm ets pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny. Nanduˈun yajnimaytyäˈägäˈäny wiˈix yajtukˈoyˈaty ko jap nyajpatëm. Per min jawyiin nˈoknimaytyakëm tiko jap yajpäättë pënaty nëjkxandëp tsäjpotm.
TIKO NYËJKXTË PËNATY JUKYˈATANDËP TSÄJPOTM
4. ¿Tiko pënaty nëjkxandëp tsäjpotm yëˈëyë kyaaytyëp ja tsäjpkaaky ets yˈuktëp ja binë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw?
4 Tuk pëky tiko nyëjkxtë jëmëjt jëmëjt mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, yëˈë parë tkayäˈändë ja tsäjpkaaky ets tˈuugäˈändë ja binë. ¿Tiko duˈun ttundë? Parë nnijäˈäwëm min nˈokˈijxëm ti Jesus yˈaktuun ja ux mä nety yajmatsanë. Ko ttuundääy ja Paskë xëëw, ta netë Jesus dyajnaxkëdaky ja tuˈugë aˈux mëdiˈibë yaˈixyˈäjtp extëmë nWintsënˈäjtëmë yˈAˈux. Ta net dyajnäjxy ja tsäjpkaaky ets ja binë mä ja nimäjktuˈukpë yˈapostëlëty ets tˈanmääytyë parë kyay yˈuuktët. Ta net mëët tkajpxyˈäjttë ja jembyë kajpxyˈatypyë ets tˈanmääytyë ko mëët yˈanaˈamäˈändë jam tsäjpotm (Luk. 22:19, 20, 28-30). * Ko duˈun tkajpxyˈäjttë, mbäädë nety ja apostëlëty ets tuk grupë ja Dios mëduumbëty nyëjkxtë tsäjpotm parë tyundët rey ets saserdotë (Diˈibʉ Jat. 5:10; 14:1). Pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, jap nanduˈun yajkumaytsyowëdë mä yäˈädë jembyë kajpxyˈatypyë. Ets pääty yëˈëyë kyaaytyëp ja tsäjpkaaky ets yˈuktëp ja binë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw.
5. ¿Ti nyijäˈäwëdëp pënaty nëjkxandëp tsäjpotm?
5 Ja tuk pëky tiko nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, yëˈë ko jaa mä tpawinmaytyë ja jukyˈäjtën mëdiˈibë jyëjpˈijxtëp. Jantsy oy jantsy tsujë jukyˈäjtënë mëdiˈibë Jyobaa moˈoyanëdëp, pes ninäˈä kyaˈoogäˈändë ni kyawindëgoyäˈändë nyiniˈkx kyëbäjk, tyunäˈändë tuˈugyë mëdë Jesus ets mët ja 144,000. Per mëdiˈibë mas oy, yëˈë ko jamën tyunäˈändë Dios windum (1 Kor. 15:51-53; 1 Fwank 3:2). Pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, nyijäˈäwëdëp ko të yajwinˈixtë parë jam jyukyˈattët, per nyijäˈäwëdëp ko net jam nyëjkxäˈändë pën kyaj tmastuˈuttë Dios axtë ko yˈooktët (2 Tim. 4:7, 8). Agujk jotkujk jyantsy nyayjyawëdë ko tpawinmaytyë ja jukyˈäjtën mëdiˈibë yˈëwxijt jyëjpˈijxtëp (Titʉ 2:13). ¿Ets ja wiinkpë borreegëty? (Fwank 10:16). ¿Tiko nanduˈun nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw? Min nˈokˈijxëm tuk pëky majtsk pëky.
TIKO NYËJKXTË JA WIINKPË BORREEGËTY
6. ¿Tiko nanduˈun nyëjkxtë jëmëjt jëmëjt ja wiinkpë borreegëty mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw?
6 Tuk pëky tiko nyëjkxtë ja wiinkpë borreegëty mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, yëˈë parë tˈixäˈändë wiˈix yajtuny. Mä jëmëjt 1938 ja mä tim ëgäˈäny yajwoowdë parë nyëjkxtët mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw pënatyë nety jyëjpˈijxtëbë jukyˈäjtënë yä Naxwiiny. Mä rebistë La Torre del Vigía mëdiˈibë pëtsëëm abril 1938, jyënany ko oy ko ja wiinkpë borreegë “nanduˈun yajpäättët ko tyuˈukmuktët parë tˈixtët wiˈix yajtuny”. Ets ta yˈakjënany: “Oy ko nanduˈun ttukxondäˈäktëdë”. Ko jäˈäy yajwoy mä ja pëjkpë yëˈë parë nyayjyawëdët agujk jotkujk ets yˈix jyawët, nanduˈuntsën jyaty ko nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw pënaty jukyˈatandëp yä naxwiiny, agujk jotkujk nyayjyawëdë ko tˈixtë wiˈix yajtuny.
7. ¿Tiko ja wiinkpë borreegëty tjantsy myëdoowˈitäˈändë ja diskursë mëdiˈibë näjxp mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw?
7 Ja wiinkpë borreegëty nanduˈunën tpawinmaytyë ja jukyˈäjtën mëdiˈibë jyëjpˈijxtëp. Jyantsy myëdoowˈitandëp ja diskursë mëdiˈibë näjxp mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, pes jap yajnimaytyaˈaky ti Jesus mët ja 144,000 tyukmëdunandëbë naxwinyëdë jäˈäy ko nety yˈanaˈamdë tuk Mil Jëmëjt. Jesus mëdiˈibë tunäämp Rey, yëˈë nyëˈëmoˈoyaampy tyuˈumoˈoyaambyë yäˈädë Dios mëduumbëty mëdiˈibë mëët yˈanaˈamäˈändë, parë dyajjëmbittëdë naxwinyëdë extëm tuˈugë it lugäärë tsujpë ets parë ja naxwinyëdë jäˈäy jyëmbittët wäˈätsjäˈäy. Ets ja miyonkˈambë jäˈäy mëdiˈibë nëjkxtëp mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, mbäät tpawinmaytyë mëdiˈibë ojts yajnaskäjpxë extëm mä Isaías 35:5, 6; 65:21-23 etsë Diˈibʉ Jatanʉp 21:3, 4. Ko duˈun xypyawinmayët ets mnayˈixëdët mët ja mjëëky mmëguˈuk, mbäät niˈigyë ja mëbëjkën kyëktëkë etsë Jyobaa xymyëduunˈadëˈëtsët (Mat. 24:13; Gal. 6:9).
8. Oknigäjpx ja tuk pëky tiko nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw ja wiinkpë borreegëty.
8 Ja wiinkpë borreegëty nëjkxtëp nanduˈun mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, mët ko duˈun dyajnigëxëˈktë ko tsyojktëp ets pyudëkëyandëp pënaty jukyˈatandëp tsäjpotm. Mä Biiblyë ojts yajnaskäjpxë ko pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, tuˈugyë nyayaˈitäˈänëdë mët pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny. Min nˈokˈijxëm tuk pëky majtsk pëky mä duˈun ojts yajnaskäjpxë.
9. Extëm ojts yajnaskäjpxë mä Zacarías 8:23, ¿wiˈix tuˈugyë nyayaˈitëdë pënaty nëjkxandëp tsäjpotm mët pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny?
9 (Käjpxë Zacarías 8:23). * Jantsy oy extëm ojts yajnaskäjpxë mä Zacarías, pes yëˈë xytyukˈijxëm ko pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny tuˈugyë nyayaˈitëdë mët pënaty jukyˈatandëp tsäjpotm. Ko jyënaˈany “tuˈugë judiyë” ets “miitsëty”, yëˈë yajmaytyaktëp pënaty jukyˈatandëp tsäjpotm (Rom. 2:28, 29). Ets ko jyënaˈany “nimäjkë yetyëjk mëdiˈibë kyäjpxtëp tëgokyë ayuk mäjatyë nax käjpn”, yëˈë yajmaytyaktëp ja wiinkpë borreegëty. Yëˈëjëty, mëk nyaygyumatsëdë mä pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, jaˈa njënäˈänëm, ko duˈun tijaty ttundë extëm nyëˈëmoˈoy tyuˈumoˈoyëdë ets tuˈugyë tmëdundë Jyobaa. Pääty nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën parë tuˈugyë yajpäädäˈändë mët pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny ets duˈun dyajnigëxëˈëktë ko tuˈugyë nyayaˈitëdë.
10. ¿Ti të ttunyë Jyobaa parë yˈadëwët mëdiˈibë ojts yajnaskäjpxë mä Ezequiel 37:15-19, 24, 25?
10 (Käjpxë Ezequiel 37:15-19, 24, 25). * Extëmë Jyobaa ojts tnaskäjpxë të yˈadëy, pes pënaty të yajwinˈixtë parë nyëjkxtët tsäjpotm ets pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny, tuˈugyë tyundë. Mä yäˈädë tekstë yajmaytyaˈaky majtskpë kepy. Ja kyepyë “Judá”, yëˈë pënaty të yajwinˈixtë parë nyëjkxtët tsäjpotm (mä ja tyëëm yˈäätsë Judá, jam ijty yajwinˈixtë ja reyëty mëdiˈibë tundëp Israel). Ets ja kyepyë “Efraín”, * yëˈë yajmaytyaktëp pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny. Jyobaa ojts jyënaˈany ko dyajtuˈukmukäˈänyë kyepyë Judá mëdë kepyë Efraín parë “jeˈeyë tuˈuk tmëdatäˈäny ja kepy”. Yäˈädë yëˈë yˈandijpy ko pënaty nëjkxandëp tsäjpotm ets jukyˈatandëp yä Naxwiiny, tuˈugyë tyunäˈändë ko nety yˈanaˈamnë Jesus, ja tukpäjkpë Rey. Ets ko jëmëjt jëmëjt nyëjkxtë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, tuˈugyë nyayaˈitëdë extëmxyëp “tuk kajpëˈëk yˈitët yëˈë borreegë es tiˈigyë ja kuentëˈäjtpë” (Fwank 10:16).
11. Extëm jyënaˈanyë Matewʉ 25:31-36, 40, ¿wiˈix ja wiinkpë “borreegë” tpudëkëdë pënaty nëjkxandëp tsäjpotm?
11 (Käjpxë Matewʉ 25:31-36, 40). Mä yäˈädë tekstë Jesus yëˈë pyëjktak extëmë ijxpajtën ja wiinkpë “borreegë”. ¿Pënaty duˈun yajtijtëp? Yëˈë pënaty myëmëdoowdëbë Dios, mëdiˈibë jukyˈäjttëp mä yäˈädë tiempë mëdiˈibë jëjpkëxanëp ets jyukyˈatäˈändë yä Naxwiiny, jaˈa njënäˈänëm, ja wiinkpë borreegëty. Xondaˈakyˈääw xondaˈakyjyot tpudëkëdë ja nmëguˈukˈäjtëm mëdiˈibë nëjkxandëp tsäjpotm: mä abëtsëmy nyaxwinyëdë yaˈëwaˈkxy yajkäjpxwaˈkxy Diosë yˈayuk etsë jäˈäy dyaˈëxpëktë (Mat. 24:14; 28:19, 20).
12, 13. Ja wiinkpë borreegëty, ¿wixaty tpudëkëdë ja Kristë myëgaˈax?
12 Ja wiinkpë borreegëty, yajnigëxëˈktëp jëmëjt jëmëjt mä tkapäätynyëmë Jesusë yˈoˈkën xëëw ko pyudëjkëdëp pënaty nëjkxandëp tsäjpotm. ¿Wiˈix dyajnigëxëˈëktë? Ko abëtsëmy nyaxwinyëdë twow twitstë jäˈäy parë nyëjkxtët mä yajjamyatsäˈänyë Jesusë yˈoˈkën xëëw (ixë rekuäädrë “ ¿Jam xytyukniwitsë tijaty mdunaampy mä tkapäätynyëmë Jesusë yˈoˈkën xëëw?”). Niˈamukë ttuknibëjktäägëdë tjamyatsäˈändë Jesusë yˈoˈkën xëëw, oy mä kyongregasionk kyajapˈattë nmëguˈukˈäjtëm mëdiˈibë nëjkxandëp tsäjpotm. Ja wiinkpë borreegëty jantsy agujk jotkujk nyayjyawëdë ko tpudëkëdë ja Kristë myëgaˈax. Pes nyijäˈäwëdëp ko tëgokyë tijaty tyukmëduundëp pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, duˈunxyëp extëmë Jesus ttukmëdundë (Mat. 25:37-40).
13 ¿Tiko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, oy njukyˈatäˈänëm jam tsäjpotm o yä naxwiiny?
¿TIKO NIˈAMUKË NËJKXËM MÄ YAJJAMYETSYË JESUSË YˈOˈKËN XËËW?
14. ¿Wiˈixë Jyobaa mëdë Jesus të dyajnigëxëˈëktë ko mëk xytsyojkëm?
14 Yëˈko nguˈëˈëw ngukäjpxëm ko Jyobaa mëdë Jesus xytsyojkëm. Jyobaa të jantsy kanäk pëky xytyukˈijxëm ko xytsyojkëm. Per mä niˈigyë ojts xytyukˈijxëm, jaˈa ko tkejxyë yˈUˈunk parë ojts xykyuˈoˈk xykyutëgoˈoyëm (Fwank 3:16). Etsë Jesus yajnigëxëˈk ko xytsyojkëm, pääty tkëyajkyë jyukyˈäjtën ëtsäjtëmgyëjxm (Fwank 15:13). Ninäˈä mbäät ngayajjëmbijtäˈäyëm tijatyë Jyobaa mëdë Jesus të xytyukmëduˈunëm mët ko xytsyojkëm, per extëm njukyˈäjtëm mbäät nyajnigëxëˈkëm ko nguˈëˈëw ngugäjpxëm (Kol. 3:15). Ko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xyëëw, ta nyajnigëxëˈkëm ko nmëjjäˈäwëm ko xytsyojkëm ets nanduˈun ndukˈijxëm ko ntsojkëm.
15. ¿Tiko tkuˈëw tkukäjpxëdë pënaty nëjkxandëp tsäjpotm ets pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny ko ojts nyajjuuybyëtsëˈëmëm?
15 Yëˈko nguˈëˈëw ngukäjpxëm ko ojts nyajjuuybyëtsëˈëmëm (Mat. 20:28). Pënaty nëjkxandëp tsäjpotm, mëjwiin kajaa dyajtsobäättë ko Jesus ojts xykyuˈoˈk xykyutëgoˈoyëm, pes mbäädë net jyukyˈattë tsäjpotm. Mët ko tmëbëktë ko Jesus ojts xykyuˈoˈkëm, ta Jyobaa yajnaxëdë wäˈätsjäˈäy ets yˈuˈunkniwäˈänëdë (Rom. 5:1; 8:15-17, 23). Pënaty jukyˈatandëp yä Naxwiiny, kyuˈëˈëw kyukäjpxëdëp nanduˈun ko ojts yajjuuybyëtsëmdë. Ko tmëbëktë ko Jesus ojts kyuˈoogëdë, mbäädë net kyupëkëdë Dios, tmëdundë ets juuky ttuknaxtët ja “mëj ëyoˈon” (Apoc. 7:13-15, TY). Ets ko nyëjkxtë jëmëjt jëmëjt mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw pënaty jukyˈatandëp tsäjpotm ets yä Naxwiiny, ta dyajnigëxëˈëktë ko kyuˈëˈëw kyukäjpxëdëp ko ojts nyajjuuybyëtsëˈëmëm.
16. Oknigäjpx ja tuk pëky tiko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw.
16 Yëˈko nmëmëdowäˈänëmë Jesus. Oy njukyˈatäˈänëm jam tsäjpotm o yä Naxwiiny, niˈamukë mbäät nduˈunëm mëdiˈibë Jesus ojts niˈanaˈamë parë yajjamyatsëdë yˈoˈkën xëëw, pes jyënany: “Tundë dëˈën extëmtsë njamyajtsën” (1 Kor. 11:23, 24).
¿WIˈIX NDUKˈOYˈÄJTËM KO NIˈAMUKË NËJKXËM?
17. Ko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, ¿wiˈix xypyudëjkëm parë niˈigyë Jyobaa nmëwingoˈonëm?
17 Xypyudëjkëm parë niˈigyë Jyobaa nmëwingoˈonëm (Sant. 4:8). Extëm të nˈijxëm, ko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, xypyudëjkëm parë nbawinmäˈäyëm ja jukyˈäjtënë mëdiˈibë Jyobaa të xytyukwandakëm ets parë nˈijxëm nuˈunën xytsyojkëm (Jer. 29:11; 1 Fwank 4:8-10). Ijtëm seguurë ko Jyobaa xyjyantsy myoˈoyäˈänëm ja jukyˈäjtën mëdiˈibë të twandaˈaky, pes yëˈë myëdäjtypyë ja tsojkënë mëdiˈibë ninäˈä kyakugëxë. Ko nbawinmäˈäyëm tijatyë Jyobaa xytyukwandakëm, xypyudëjkëm parë niˈigyë ntsojkëm ets niˈigyë nmëwingoˈonëm (Rom. 8:38, 39).
18. ¿Wiˈix xypyudëjkëm ko nbawinmäˈäyëm wiˈixë Jesus jyukyˈajty?
18 Xypyudëjkëm parë nbanëjkxëmë Jesusë yˈijxpajtën (1 Peed. 2:21). Mä tkapäätynyëmë Jesusë yˈoˈkën xëëw, ta ngäjpxëm mä Biiblyë tijaty tuun jäjtë mä taabë sëmään ko Jesus yˈakjukyˈajty yä Naxwiiny, wiˈix yˈoˈky tyëgooy ets jyukypyejky. Ko net nyaxy ja diskursë mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, ja mä nˈijxëm nuˈunënë Jesus xytsyojkëm (Éfes. 5:2; 1 Fwank 3:16). Ko ngäjpxëm ets nbawinmäˈäyëm wiˈixënë Jesus dyajtuunyë jyukyˈäjtënë, yëˈë xypyudëkëyäˈänëm parë njukyˈäjtˈadëtsëm “extëmë Jesukristë jyikyˈajty” (1 Fwank 2:6).
19. ¿Ti tsojkëp nduˈunëm parë nnaymyaayˈadëtsëm mëdë Jyobaa?
19 Xypyudëjkëm parë mëët naymyaayˈadëtsëmë Dios (Juud. 20, 21). Ko nduˈunëmë mëjääw parë nmëmëdoˈowëmë Dios, nyajwatsëmë xyëëw ets nyajxondakëmë jyot kyorasoon, ta niˈigyë nmëwingonäˈänëm (Prov. 27:11; Mat. 6:9; 1 Fwank 5:3). Ko nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, xypyudëjkëm parë tuˈuk tuˈugë xëëw njukyˈäjtëm extëmë Jyobaa ttukjotkëdaˈaky ets duˈunxyëp extëm nˈanmäˈäyëm: “¡Duˈunyëmëts mijts nmëtnaymyaayëbëˈatäˈäny winë xëëw winë tiempë!”.
20. Oknigäjpx tuk pëky majtsk pëky tiko jyëjpˈamëty nëjkxëm mä yajjamyatsäˈänyë Jesusë yˈoˈkën xëëw.
20 Taaˈäjtp kanäk pëky tiko mbäät jëmëjt jëmëjt nëjkxëm mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, oy njukyˈatäˈänëm tsäjpotm o yä Naxwiiny. Ko duˈun nduˈukmujkëm, ta njamyajtsëm wiˈixë Jesus tkëyajkyë jukyˈäjtënë ëtsäjtëmgyëjxm. Per nanduˈun njamyajtsëm ko Jyobaa mëjwiin kajaa xytsyojkëm, päätyën tkejxy ja yˈUˈunk parë ojts xyjyuuybyëtsëˈëmëm. Mä yäˈädë jëmëjt ja yajjamyatsäˈänyë Jesusë yˈoˈkën xëëw biernës 15 äämbë abril 2022. Mëk ntsojkëmë Jyobaa etsë yˈUˈunk, pääty nitii xykyayajtuˈuˈadukäˈänëm parë nyajpatëm mä yajjamyatsäˈänyë Jesusë yˈoˈkën xëëw.
ËY 16 Nˈokmëjkumäˈäyëmë Jyobaa etsë Jesus
^ Kyaj mbäät ndëgoyˈäjtëm jëmëjt jëmëjt mä yajjamyetsyë Jesusë yˈoˈkën xëëw, oy njukyˈatäˈänëm tsäjpotm o yä Naxwiiny. Mä yäˈädë artikulo yajnimaytyäˈägäˈäny tiko mbäät nëjkxëm ets wiˈix ndukˈoyˈäjtëm.
^ Jap niˈigyë yajnimaytyaˈagyë jembyë kajpxyˈatypyë ets mëdiˈibë yajkajpxyˈäjt mä ja Anaˈam Kutujkën mä rebistë Diˈib Xytyukˈawäˈänëm 15 äämbë oktuubrë 2014, pajina 13 axtë 17, mä jyënaˈany Tyunäˈändë “reyëty diˈib tundëp saserdotëty”.
^ Zacarías 8:23: “Duˈunë Jyobaa jyënaˈany mëdiˈibë mayë tsyiptuumbë: Mä taabë tiempë, nimäjkë yetyëjk mëdiˈibë kyäjpxtëp tëgokyë ayuk mäjatyë nax käjpn nyaygyëxtëyäˈänëdë mä tuˈugë judiyë wyit, ets jyënäˈänäˈändë: Nbanëjkxandëp miitsëty, yëˈko tëts nmëdowdë ko Dios yajpääty mët miitsëty”.
^ Ezequiel 37:15-19, 24, 25: “Tats jatëgokë Jyobaa xyˈanmääy: 16 Mijts naxwinyëdë jäˈäyë yˈuˈunk, käjpëˈëk tuˈugë kepy ets jam xykyëxjäˈäyët: Parë Judá ets parë jäˈäyëty mëdiˈibë Israel mëdiˈibë jam mëët yajpäättë. Ets käjpëˈëk jatuˈugë kepy ets jam xykyëxjäˈäyët: Parë José, ja kyepyë Efraín, ets tëgokyë ja Israelë jyëën tyëjk mëdiˈibë jam mëët yajpäättë. 17 Ets ta xyˈagäjpmukët parë xykyëkapyˈatët extëmxyëp jeˈeyë tuˈuk. 18 Ko ja mnax mgäjpn myajtëwëdët ‘Këdiijën xytyukˈawanëyaˈany ti yˈandijpyë yäˈädë?’, 19 atsoowëmbittë, duˈunën jyënaˈanyë Jyobaa, ja Wintsën mëdiˈibë Yajkutujkp: “Ngäjpëˈëgaambyëts ja kyepyë José mëdiˈibë myëdäjtypyë Efraín, ets ja tyëëm yˈäätsë Israel mëdiˈibë mëët yajpäättë, etsëts nˈagäjpmukäˈäny mëdë Judá kyepy. Nyajtuˈugyëyaambëts, jeˈeyëts tuˈuk nmëdatäˈänyë kepy”. 24 Ja nduumbëts David, yëˈë tunäämp rey ets niˈamukë yëˈëjëty jeˈeyë tmëdatäˈändë tuˈugë kyuentëˈäjtpë. Yëˈë pyadunandëp ja nˈanaˈam ndëyˈäjtënëts ets yajxon tmëmëdowäˈändë ja nˈanaˈamënëts. 25 Jyukyˈatäˈändë mä ja it naxwinyëdë mëdiˈibëts të nmoˈoy ja nduumbë, Jacob, mä jyukyˈäjttë ja mˈaptëjkëty. Jam jyukyˈatäˈändë winë xëëw winë tiempë, mët ja yˈuˈunk yˈënäˈk ets ja yˈokuˈunk yˈokˈënäˈk; ets ja nduumbëtsë David, yëˈë wyintsënˈatandëp winë xëëw winë tiempë”.
^ Parë niˈigyë xynyijawët ti yˈandijpy ja majtskpë kepy mëdiˈibë yaˈˈagäjpmujkp mëdiˈibë ojts yajnaskäjpxë mä Ezequiel kapitulo 37, ixë rebistë Diˈib Xytyukˈawäˈänëm julië 2016 mä jyënaˈany, “Diˈib nääk të nyayajtëwëdë”.