¿Tiko jyëjpˈamëty etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm?
“Mijts nDiosˈäjtypy. Yëˈë mmëjää oy yëˈë; waˈanëts xytyuˈumoˈoy.” (SAL. 143:10)
1. ¿Ti myëdäjtypyë imank parë tmëjwoonyë pujxn?
KO TUˈUGË xuˈuny yajtukmëwingonyë imank, netyë tmëjwoony. ¿Tiko? Yëˈko imank myëdäjtypy tuˈugë mëjää diˈib kyaj yaˈixy ets myëjwoˈompy diˈib myëdäjtypyë pujxn. Kanäk siiglë kujkë jäˈäy dyajtundë parë tˈëxtäˈäytyë pujxn.
2, 3. 1) ¿Ti mëjää yajtuunë Jyobaa tëëyëp? 2) ¿Wiˈix nnijäˈäjëm ko Diosë myëjää mbäät xytyuˈumoˈoyëm?
2 Per taaˈäjtp jatuˈugë mëjää diˈib kyaj yaˈixy ets myëdäjtypy mas niˈigyë mëkˈäjtën ets mbäät xypyudëjkëm mä jukyˈäjtën. ¿Ti yëˈë? Yëˈë diˈib yajnigäjpxp mä myaytyaktsoonyë Biiblyë, Génesis myaytyakypy ti Jyobaa tyuun tëëyëp, jyënaˈany: “Ko tsyoˈonëˈky tsyoˈondaky, yëˈë Dios yëˈë ojts dyajkojy ëgäˈäny yëˈë tsäjp ets yëˈë naxwinyëdë”. Ets ta net tnigajpxy ko “Dios ja myëkˈäjtën yˈoyˈäjtën, yëˈë ënety jeˈeyë yuˈkxp [xitsoo yatsoo] nëëwingëjxy” (Gén. 1:1, 2, Mʉgoxpʉ ja̱ noky mʉdiˈibʉ jyaayʉn Moisés). Yëˈë Diosë myëjää yëˈë diˈibë nety tuump, ets mët yëˈëgyëjxm ojts dyakyë jukyˈäjtën ets dyajkojtääy tukëˈëyë tijaty jaˈäjtp (Job 33:4; Sal. 104:30).
3 Jyobaa yëˈë yajtuunë myëjää parë ojts xyajkojëm, per ¿mbäädëdaa tyäˈädë mëjää xypyudëjkëm? Jesus jyënany ko mbäät. Duˈun tˈanmääy ja yˈëxpëjkpëty: “Ja Espiritë Santë [...] yëˈë mdukniˈixëdëp tëgekyë ja tëyˈäjtën” (Fwank 16:13). Per ¿ti duˈun meerë yˈandijpy espiritë santë, ets wiˈix mbäät xypyudëjkëm ko nnayäjkëm parë xytyuˈumoˈoyëm?
¿Ti duˈun yajtijp espiritë santë?
4, 5. 1) ¿Wiˈix mayë jäˈäy mäˈät tmëbëktë mä ti duˈun yˈandijpy espiritë santë? 2) ¿Wiˈix mbäät nimaytyakëm ti duˈun meerë yˈandijpy espiritë santë?
4 Mä ngäjpxwäˈkxëm nbatëmë jäˈäy diˈib myëbëjktëbë Trinidad. Wyinmaytyë ko espiritë santë yëˈë tuˈugë jäˈäy extëmë Teety etsë Uˈunk (1 Kor. 8:6). Ko duˈunë jäˈäy tmëbëktë, ta mä kanäägë Biiblyë të yajjäˈäy mëdë mayúscula tyäˈädë ayuk: Espiritë Santë. Per Joan F. Mira tuˈugë profesoor diˈib tukniˈˈijxëbë grieegë, ojts dyajpëtsemy tuˈugë Biiblyë mä jëmëjt 2006 jap España, diˈib myëmiimbyë Mateo, Marcos, Lucas, Juan, Hechos etsë Apocalipsis ets jap tjääy minúscula: espiritë santë. Ets jyënaˈany ko pääty duˈun tjääy mët ko mä Diosë jyaaybyajtën kyaj yajjaygyukë ko espiritë santë yëˈëjëty tuˈugë jäˈäy. *
5 Per ¿ti duˈun meerë yajtijp espiritë santë? Mä ayuk ebreo rú·aj, diˈib tuump mä Génesis 1:2 mbäät yajkäjpxnaxy “espiritë”, per nan yajkäjpxnäjxp “poj”, ets nan tuumbë wiinkpë ayuk parë tˈandijy tuˈugë mëjää diˈib kyaj yaˈixy (ix nanduˈunë Génesis 3:8 etsë 8:1). Duˈun extëmë poj kyaj yaˈixy per yajjäˈäwëp, nanduˈunë espiritë santë o Diosë myëjää kyaj yaˈixy, pes kyaj yëˈëjëty tuˈugë jäˈäy ets kyaj mbäät yajtony, per mbäät nbëjkëmë kuentë wiˈix tyuny. Yëˈë Dios yajtuumpy mä jäˈäy ets mä tijaty jaˈäjtp parë ttuny tijaty tyuknibëjtakëp. ¿Tsip nmëbëjkëm ko tyäˈädë mëjää tsyoony mä Dios diˈib wäˈäts ets diˈib myëdäjtypy tukëˈëyë mëjää? Kyaj (käjpxë Isaías 40:12, 13).
6. ¿Wiˈixë David tmënuˈkxtakyë Jyobaa?
6 Jyobaa mbäät dyajtunyë myëjää parë xytyuˈumoˈoyëm mä jukyˈäjtën. Duˈunë David ttukwandaky: “Ëjts mijts nmoˈoyëp ja wijyˈäjtën, ets nëˈëmoˈoy nduˈumoˈoyëp mä ja nëˈë tuˈu diˈib mnëjkxëp” (Sal. 32:8). ¿Tsyojkë David etsë Dios tyuˈumoˈoyëdët? Tsyojk, pääty tmënuˈkxtakyë Jyobaa: “Tukniˈˈijxëgëts etsëts ndunëdë mtsojkën, mët ko mijts nDiosˈäjtypy. Yëˈë mmëjää oy yëˈë; waˈanëts xytyuˈumoˈoy mä ja it naxwinyëdë diˈib tëyën” (Sal. 143:10). Oyxyëp ko nanduˈun ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm. ¿Tiko? Min nˈokˈijxëm taxk peky.
Kyaj mbäät këˈëm nnaytyuˈumoˈoyëm
7, 8. 1) ¿Tiko kyaj njäjtëm këˈëm nnaytyuˈumoˈoyëm? 2) ¿Ti ijxpajtënë xytyukˈijxëm ko kyaj yˈoyëty ets këˈëm nnaytyuˈumoˈoyëm mä tyäˈädë jukyˈäjtën?
7 Tuk peky tiko ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm, yëˈë ko kyaj njäjtëm nnaytyuˈumoˈoyëm. Ko pën xytyuˈumoˈoyëm, yëˈë yˈandijpy ko xyˈanmäˈäyëm mätsoo nëjkxëm o diˈibë tuˈu nmäjtsëm. Jyobaa kyaj ojts xyajkojëm parë këˈëm nnaytyuˈumoˈoyëm ets mas oˈktëy nyajpatëm mët ko nbokyjyaˈayˈäjtëm. Extëmë Jeremías tkujäˈäyë: “Wintsën nnijäˈäbëts ko naxwinyëdë jäˈäy kyaj tmëdatyë madakën parë ttukniwitsët wiˈix jyukyˈatäˈäny ets diˈibë tuˈu myatsëp” (Jer. 10:23, Nueva Biblia al Día). ¿Tiko kyaj? Dios xyˈanmäˈäyëm mët yëˈëgyëjxmë Jeremías: “Nitii duˈun kyawinˈëëny extëmë korasoon, ets ninuˈun kyamaˈkxtuky. ¿Pën mbäät tˈokˈixyˈaty?” (Jer. 17:9; Mat. 15:19).
8 Nˈokwinmäˈäyëm ko tuˈugë jäˈäy yajpääty mä lugäär diˈib kyaj yajxon tˈixyˈaty. Kyaj nety jyapëtyë jyot wyinmäˈäny ko niˈigyë nyëjkxët pën kyaj pën jyamyëdatyëty diˈib yˈixyˈajtypy o pën kyaj tmënëjkxy tuˈugë mapë. Axtë mbäädë jyukyˈäjtënë dyajtëgoy pën kyaj tnijawë wiˈix nyaygyuentˈatëdët mä ja lugäär. Nanduˈun jyatyë jäˈäy diˈib winmaapy ko nyijäˈäp tijaty tyuumpy mä tyäˈädë jukyˈäjtën ets kyaj tˈanëëmë Dios parë tyuˈumoˈoyëdët. Pääty, ¿ti mbäät nduˈunëm parë kyaj nˈayoˈonbatëm mä tyäˈädë jukyˈäjtën? Nˈanmäˈäyëmë Jyobaa extëmë David: “Mäjatyëts nˈyoˈoy naxy waˈan tˈity mä mijtsë mnëˈë mduˈu, mäjëts ja ndeky kyaj kyuyoˈoy kyunaxët” (Sal. 17:5; 23:3). Per ¿wiˈix mbäät nˈijtëm mä ja nëˈë tuˈu diˈibë Dios xytyukniˈˈijxëm?
9. Extëm kyëxeˈegyë ijxpajtën mä pajina 19, ¿wiˈixë Diosë myëjää tyuny parë yajxon xytyuˈumoˈoyëm mä jukyˈäjtën?
9 Pën ndukˈijxpajtëmë Jyobaa ets pën ijtëm yujy tudaˈaky, nëjkxëp xymyoˈoyëmë myëjää parë xytyuˈumoˈoyëm. Per ¿wiˈix Fwank 14:26). Xëmë mbäät nˈamdoˈojëmë Dios parë xykyujäj xykyudëˈkxëm ets nˈëxpëjkëmë Biiblyë mä yajpäätyë Jesusë tyukniˈˈijxën. Net xypyudëjkëmë Diosë myëjää parë njaygyujkëmë Jyobaa wyijyˈäjtën ets duˈun nmëmëdoˈojëm ja yˈanaˈamën (1 Kor. 2:10). Ets ko tyun jyatëdët mä jukyˈäjtën diˈib kyaj njëjpˈijxëm, nëjkxëp xypyudëjkëmë Diosë myëjää parë nnijäˈäjëm ti nduˈunëm. Ets xytyukjamyajtsëm diˈib të njäjtëm mä Biiblyë parë nˈijxëm wiˈix mbäät nyajtuˈunëm mä tuˈuk tuˈugë jotmay diˈib nbatëm.
xypyudëjkëmë tyäˈädë mëjää? Jesus tˈanmääy ja yˈëxpëjkpëty: “Ja Espiritë Santë diˈibë ja nDeetyëts kyaxaampy ëjtskyëjxm, jaˈa mbudëkëdëp, mdukˈëxpëkëdëp tëgekyë es mdukjamyatsëdëp tëgekyë diˈibëts ëj miits të nˈanëëmëdë” (Jesus ojts tyuˈumoˈoyëtyë Diosë myëjää
10, 11. ¿Ti Diosë yˈUˈunk tsyojk, ets wiˈix pyudëjkë Diosë myëjää?
10 Myëmajtsk peky tiko ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm, yëˈko Jyobaa yajtuunë tyäˈädë myëjää parë ojts ttuˈumoˈoy ja tyuˈukˈUˈunk. Mä Jesus kyakëdaˈakynyëm yä Naxwiiny, nyijäˈäbë nety ko të yajjääybyety ko “mä yëˈë jam yˈitäˈänyë Jyobaa myëjää, mëjää diˈib mä wijyˈäjtën etsë jaygyujkën, mëjää diˈib mä käjpxwijën etsë mëkˈäjtën, mëjää diˈib mä nijäˈäjën etsë tsëˈkënë mä Jyobaa” (Isa. 11:2). Jesus pyäädaambyë nety ja amay jotmay yä Naxwiiny, pääty tsyejpyë nety pyudëkëdët ja Diosë myëjää.
11 Jyobaa yˈayuk ojts tyëyˈäjtëndëkë, pes mä Lucas jap xytyuknijäˈäjëm ti tuun jäjtë ko Jesus nyëbajtääy, jap jyënaˈany: “Jesús myëdajtypy najty jaˈa Espiritu Santo ko jim tsyony jim Jordán mëjnëë, tyi jaˈa Espiritu Santo yajnëkxë aduˈuktuum” (Luc. 4:1, Nuevo Testamento de Mazatlán [NTM]). Mientrësë Jesus jam yˈayuˈäjty, nyuˈkxtaky ets wyinmääy, waˈan jamë Jyobaa tyuknijäˈäjë tijaty tyunëp. Jesus myëdäjtypyë netyë Diosë myëjää diˈib tuump mä ja jyot wyinmäˈäny ets mä jyot kyorasoon parë yajtuˈumoˈoyëdë wyinmäˈäny ets tijaty tyunëp. Pääty xëmë tnijäˈäjë ti tyunëp mä tuˈuk tuˈugë jotmay ets xëmë ttuuny ti Tyeety tsyejpy.
12. ¿Tiko jyëjpˈamëty ets nˈamdoˈojëmë Diosë myëjää parë xytyuˈumoˈoyëm?
12 Jesus nyijäˈäbë nety ko jëjpˈam ets pyudëkëdët ja Diosë myëjää, pääty tˈanmääy ja yˈëxpëjkpëty tˈamdowdët ets tnasˈixëdët parë tyuˈumoˈoyëdët (käjpxë Lukʉs 11:9-13). ¿Tiko jyëjpˈamëty ets ëtsäjtëm nanduˈun nˈamdoˈojëm? Yëˈko tyäˈädë Diosë myëjää mbäät dyajtëgatsyë nwinmäˈänyˈäjtëm parë kyijpxyët mëdë Kristë wyinmäˈäny (Rom. 12:2; 1 Kor. 2:16). Pën nasˈijxëm ets xytyuˈumoˈoyëm mä jukyˈäjtën, ta nëjkx nwinmäˈäyëm extëmë Kristë ets nduˈunëmë mëjää parë njukyˈäjtëm extëm yëˈë jyukyˈajty (1 Peed. 2:21).
Naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny mbäät xyajtuˈudëgoˈoyëm
13. ¿Ti duˈun yˈandijpy naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny, ets wiˈix wyimbëtsemy?
13 Myëdëgëk peky tiko ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm, yëˈë parë njëjpkuwäˈkëm ja naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny ets kyaj xyajtuˈudëgoˈoyëm. Tyäˈädë winmäˈäny kyaj dyajjukyˈatyë jäˈäy extëmë Diosë myëjää yajjukyˈaty. Kyaj pyudëkëdë parë wyinmaytyët extëmë Jesus, duˈun wyinmaytyë ets ttundë tijaty extëmë Satanás diˈib anaˈamp yä naxwiiny (käjpxë Éfesʉ 2:1-3 etsë Titʉ 3:3). Pënaty nyasˈijxëdëp ets yˈanaˈamëdët ja winmäˈäny diˈib yä naxwiiny ets “tyuundëp diˈibë nyiniˈx kyëbäjk wyinmäˈänyˈäjttëp”, nëjkxëp axëëk jyattë, ets “kyaj yˈittët mä Diosë kyutujkën” (Gal. 5:19-21).
14, 15. ¿Wiˈix mbäät njëjpkuwäˈkëm ja naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny?
14 Jyobaa xypyudëjkëm parë njëjpkuwäˈkëmë naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny. Pablo jyënany: “Mëk mnaybyëjtäˈägëdët tiˈigyëˈäjtëngyëjxm mä Nintsënˈäjtëm, diˈibë niˈigyë mëkˈäjtën myëdäjtypy [...] es dëˈën xymyëmadäˈäktët miitsëty ko ja mëjkuˈu mëët mtsiptundët” (Éfe. 6:10, 13). Jyobaa xypyudëjkëm mët yëˈëgyëjxmë myëjää parë nmëmadakëm ko Satanás xynyibëdëˈkëm (Diˈibʉ Jat. 12:9). Mëk xywyoˈonëmë naxwinyëdë jäˈäyë wyinmäˈäny, per mbäät nmëmadakëm. Pesë Diosë myëjää niˈigyë tmëdatyë mëkˈäjtën ets mbäät xypyudëjkëm.
15 Apostëlë Pedro ojts tmaytyaˈaky pënaty myastuttë ja tëyˈäjtën mä primer siiglë, ko jyënany: “Tëgoytyuum jaˈa yajpatkëxy, jaˈko jaˈa tëyˈajtpë nëë tuˈu të ëxmajtskëxnë” (2 Ped. 2:15, NTM). ¡Jantsy oy nnayjäˈäwëm ko “kyaj të nˈaxäjëm ja winmäˈäny diˈibë yä naxwiiny, yëˈëyë [...] ja winmäˈäny diˈibë yajkypy ja Espiritë Santë diˈibë tsoˈomp mä Dios”! (1 Kor. 2:12.) Pën nasˈijxëm etsë Diosë myëjää tyunët mä jukyˈäjtën ets nyajtuˈunëm tijatyë Jyobaa xymyoˈoyëm parë oy mëët nˈijtëm, ta nëjkx njëjpkuwäˈkëm ja winmäˈäny diˈibë Satanás yajjaˈäjtypy yä naxwiiny ets nyajpatëm mä oybyë nëˈë tuˈu (Gal. 5:16).
Diosë myëjää yajkypyë oybyë jäˈäyˈäjtën
16. Oknigäjpx diˈibë jäˈäyˈäjtën nyaˈijxëm ko nmëdäjtëmë Diosë myëjää.
16 Myëmäjtaxk peky tiko ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm, yëˈë parë xypyudëjkëm ets nmëdäjtëmë oybyë jäˈäyˈäjtën (käjpxë Galasyʉ 5:22, 23). ¿Këdii niˈamukë njayaˈixäˈänëm mas niˈigyë tsojkën, xondakën etsë tuˈugyëˈäjtën? Ets ¿këdii nan niˈamukë xytyëgoyˈäjtxëmë ja mëj maˈkxtujkën, oyjyaˈayˈäjtën etsë ajiikyˈat amëguˈukˈat? Nan nmëdatäˈänëm niˈigyë ja mëbëjkën, yujyˈat tudaˈakyˈat etsë nayjëjpkuwijtsën. Tyäˈädë oybyë jäˈäyˈäjtën, xypyudëjkëm ëtsäjtëm këˈëm, pyudëjkëbë familyë ets ja naymyujkën. Tsojkëp nˈaxäjëmë Diosë myëjää parë xëmë nyaˈijxëmë tyäˈädë jäˈäyˈäjtën.
17. ¿Wiˈix mbäät nyajmëjwindëjkëmë jäˈäyˈäjtën diˈib yajkypyë Diosë myëjää?
17 Oy ko nnayajtëˈëwëm: “¿Nyaˈijxëbëts mäjëts ngajpxy nmaytyaˈaky ets tijatyëts nduumpy ko yëˈëjëts nbanëjkxypy wiˈixëts xytyuˈumoˈoyë Diosë myëjää ets nyaˈijxëbëts ja jäˈäyˈäjtënë diˈib yajkypy?” (2 Kor. 13:5; Gal. 5:25). ¿Ti mbäät nduˈunëm pën nbëjkëmë kuentë ko tsojkëp nyajmëjwindëjkëmë jäˈäyˈäjtën diˈib yajkypyë Diosë myëjää? Tsojkëp nasˈijxëm etsë Diosë myëjää tyunët mä ëtsäjtëm parë nmëdäjtëmë duˈumbë jäˈäyˈäjtën. ¿Ti mbäät nduˈunëm? Nˈëxpëjkëmë Biiblyë etsë ëxpëjkpajn mä yajnimaytyaˈagyë duˈumbë jäˈäyˈäjtën, nˈijxëm wiˈix mbäät nyajtuˈunëm etsë net nyajnigëxëˈkëm mä jukyˈäjtën. * Ko nˈijxëm wiˈix tyunyë Diosë myëjää mä ëtsäjtëm ets mä nmëguˈukˈäjtëm, ta nbëjkëmë kuentë tiko jyëjpˈamëty ets xytyuˈumoˈoyëmë Diosë myëjää.
¿Mnasˈijxëp etsë Diosë myëjää mduˈumoˈoyëdët?
18. ¿Ti Jesus tyuun ko Diosë myëjää ojts tyuˈumoˈoyëty?
18 Biiblyë jyënaˈany ko Diosë myëjää mëk tyuuny mä Jesus ko yˈijty yä Naxwiiny, ets yëˈë tsyojk parë tyuˈumoˈoyëdët. Ko ojts tyuˈumoˈoyëty, Jesus kyupëjk ets pyanëjkx extëm tyuˈumooyë (Mar. 1:12, 13; Luk. 4:14). Ets ëtsäjtëm, ¿nasˈijxëm ets xytyuˈumoˈoyëmë Diosë myëjää?
19. ¿Ti mbäät nduˈunëm parë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm mä jukyˈäjtën?
19 Tyam, nan tuumbë Diosë myëjää mä jot winmäˈäny etsë jot korasoon pën nnayäjkëm ets xytyuˈumoˈoyëm. ¿Ti mbäät nduˈunëm parë tyunët mä ëtsäjtëm ets xytyuˈumoˈoyëm mä ja oybyë nëˈë tuˈu? Nˈamdoˈojëm xëmë Jyobaa parë xytyuknigajxëmë tyäˈädë mëjää ets xypyudëjkëm parë nasˈijxëm ets tyunët mä ëtsäjtëm (käjpxë Éfesʉ 3:14-16). Ta net nduˈunëm extëm të nuˈkxtakëm ko nˈëxtäˈäyëm ja käjpxwijën mä Biiblyë, diˈib yajjääy mët yëˈëgyëjxmë Diosë myëjää (2 Tim. 3:16, 17). Jëjpˈam ets nmëmëdoˈojëm wiˈix xyˈanmäˈäyëmë Dios yˈAyuk ets nˈaxäjëm xondaˈakyˈää xondaˈakyjyot wiˈix xytyuˈumoˈoyëmë Diosë myëjää. Nˈokmëbëjkëm ko Jyobaa mbäät xytyuˈumoˈoyëm mä tyäˈädë jukyˈäjtën.
[Notë diˈib noky ëxˈääy]
^ parr. 4 Mä tsyondaˈagyë tyäˈädë Biiblyë jyënaˈany ko “ja jäˈäyëty diˈib mä siiglë 2 o mä siiglë 3 ni jeˈeyë kyamiiny wyinmäˈänyoty ko tyäˈädë [...] espiritë yëˈë tuˈugë jäˈäy extëmë Dios diˈib abeky ijtp ets tëgatsy mëdë Teety etsë Uˈunk, pes yëˈëyë duˈun winmääytyëp pënaty të yajtukniˈˈixëdë Trinidad, per mä tadë tiempë kyaj pën duˈun yajtukniˈˈijxë”.
^ parr. 17 Parë niˈigyë xynyijawët ja tëëm diˈib yajkypyë Diosë myëjää, ix mä Diˈib Xytyukˈawäˈänëm 1 äämbë Abril 2011, pajina 21-30.
¿Të njaygyujkëm diˈib jëjpˈam?
• ¿Wiˈixë Diosë myëjää tyuny mä jukyˈäjtën?
• Nigäjpx taxk peky tiko ntsojkëm etsë Diosë myëjää xytyuˈumoˈoyëm.
• ¿Ti mbäät nduˈunëm parë ndukˈoyˈäjtëm mëjwiin kajaa ko xytyuˈumoˈoyëmë Diosë myëjää?
[Yajtëˈëwën]
[Letrë diˈib miimp mä dibujë mä pajina 17]
Diosë myëjää tuun mä Jesus ko yˈijty yä Naxwiiny
[Letrë diˈib miimp mä dibujë mä pajina 19]
Diosë myëjää tuump mä jot winmäˈäny etsë jot korasoon parë xytyuˈumoˈoyëm