ISTORYAY BILAY
Naaralan Kon Maliket so Mangiter
NEN 12 so taon ko, atalosan kon walay importantin niiter ko. Diad sakey ya asemblea, walay brother ya nantepet no labay koy manpulong. “On,” kuan ko, anggano agko ni asali. Kanian nampulong kami tan inikdan to ak na pigaran booklet nipaakar ed Panarian na Dios. “Sika la diman ed biek, ta dia ak la,” so inkuan to. Anggano mannerbiyos ak, ginapoan koy nampulong ed kaabungan, tan manliket ak ta niiter kon amin so awit kon booklet. Labalabay na totoo iratan.
Niyanak ak nen 1923 diad Chatham, Kent, England, tan diad saman et dakel so nadidismayad panagbilay. Anggapo lanlamang so agawaan to may World War I ta ag-inminaway bilay. Adismaya met iray atateng ko ed saray pastor na Baptist ta say iisipen da labat et say napinabangan da. Nen manga siam taon ko, ginapoan nen nanay ko so miaral ed hall na saray International Bible Students Association. Ditan “manaaral” odino mantitipon iray totoon tatawagen natan ya Saray Tasi nen Jehova. Walay sister ya manbabangat na saray istorya ed Biblia ed sikami ran ugugaw tan inikdan to kami na libron The Harp of God. Labalabay koy naaaralan ko.
AKAARAL ED SARAY MAS MAEDAD YA AGAGI
Nen tinedyer ak la, labalabay kon ipaamta ed arum so ilalon walad Salita na Dios. Anggano bukbukor kon lanang so manpulong, akaaral ak met ed saray nakakaibak. Singa bilang, aminsan et walay kaibak ya mas maedad ya brother tan akabisikleta kamin paonlad teritorya. Nen walay alabasan min pari, say kuan ko, “Ni may kanding.” Tinmunda so brother tan imbaga ton onyurong kami nin magano. Say kuan to: “Walay kanepegan mo sirin ya mangibaga no siopay kanding? Basta ipasabi tayo labat so maong a balita tan akauley si Jehova ya mangukom.” Manlapud saman, naaralan kon mas maliket so mangiter.—Mat. 25:31-33; Gawa 20:35.
Imbangat met ed siak na sakey nin mas matatken ya brother ya pian naliknak so liket ed pangiter, no maminsan et kaukolan koy mananos. Kabusol na asawa to iray Tasi nen Jehova. Aminsan et intagar to ak ya manmerienda ed abung da. Mansyodot so asawa to ta nampulong kami kanian tinutupak to kami pakete na tsa. Agnampasnokan na brother so asawa to, tan impawil to ra may tsa ed pananginan. Ag-asayang so impananos to lapud kayari pigaran taon et nampabautismon Tasi nen Jehova so asawa to.
Diad ilalabas na panaon et ombibiskeg so panlabay kon ipaamta ed arum so ilalo ed arapen, tan nen Marso 1940, nampabautismo kami nen nanay ko diad Dover. Nen 16 taon ko, indeklara na Britain so piguerra to ed Germany nen Setyembre 1939. Kasabi Hunyo 1940, sankanengneng kod arap na abung mi iray nilibon sundalo ya akalugan ed saray trak. Akaligtas iran tua ed Guerra ed Dunkirk, balet sankaimanod mata da ya singa anggapo lay pag-asa da, kanian labalabay kon ipaamta ed sikara so Panarian na Dios. Diad satan met ya taon, binmawi so Germany, kanian binomba toy Britain. Kada labi, nanenengneng ko ray grupo na akaeroplanon sundalo na Germany ya mangipepelag na bomba ed lugar mi. Manasibengbeng iray bomba, tan sankarengel so isasabog da, kanian makapataktakot. Kasabi kabuasan, no ompaway kami et nanengneng mi ray aderalderal ya kaabungan. Kanian lalo min natatalosan ya say Panarian labat so makapangiter na ilalo ed arapen.
SAY INGGAPOK ED FULL-TIME YA PANANGITER
Nen 1941 ko labat talagan aliknay liket lapud ginawak ya desisyon. Dati et mantratrabaho ak ed Royal Dockyard diad Chatham. Manggagawa tan manaapiger kami na saray barko ya para guerra. Dakel so malabay ed satan ya trabaho ta balibali ray benepisyo. Balet abayag lan atalosan na saray lingkor nen Jehova ya agnepeg ya milaban iray Kristiano parad bansa da. Diad satan met a taon, mas natatalosan mi la ya ag-itayo nayarin mantrabaho ed pagawaan na armas. (Juan 18:36) Diad trabahok et manggagawa kami na submarine para guerra kanian nandesisyon ak ya man-resign pian manfull-time ed ministeryo. Say unaan ya asainmin ko et diad Cirencester ya balibalin baley ed Cotswolds.
Nen 18 so taon ko, apriso ak ya siam bulan ta agko labay so mansundalo. Agaylay takot ko nen intalak na guardia so seldak tan bukbukor ko la. Balet ag-abayag, tetepetan ak la na saray guardia tan priso no akin ya akulong ak, tan malikeliket kon impaliwawad sikara so katuaan.
Nen nibulos ak la, akila ak ed si Leonard Smith * pian manpulong ed saray baley ed probinsya min Kent. Kagapoy 1944, nilibon de-remote iran jet plane ya napnoy bomba so papasabogen ed Kent. Wadman kamin mismo ed dadalanen na saratan ya jet plane, diad nampegleyan na Europe ya kulaan na Nazi tan London. Say tawag ed saraman ya jet plane et doodlebugs. Talagan labay dan taktakoten iray totoo ta no narengel mi lan naerep so makina, seguradon kayari pigaran segundo et man-crash tan onsabog so jet plane. Walay iyaaralan min sanasawa kaibay taloran anak da. No maminsan, dia kamid silong na metal ya lamisaan manaaral pian agkami natapilan no nageba so abung. Ag-abayag et abautismoan iran amin.
IMPANPULONG DIAD ARUM A BANSA
Panag-imbita ed kombension nen ginmapo ak ya payunir ed Ireland
Kayari na guerra, nampayunir ak ya duay taon diad southern Ireland. Agmi amta ya duma manaya so Ireland ed England. Linma kamid saray kaabungan pian mantepet na pampundoan, ibabaga min misionero kami, tan iikdan mi na magasin iray nakakatongtong mid dalan. Aliwa man ya ginawa mi ta karaklan ya totoo et Katoliko! Nen walay lakin nambanta ed sikami, indalem kod pulis, balet say kuan to, “Talagan ontan, dapat labat!” Diman mi naamtaan ya maimpluensya manaya iray papari. Inekal dad trabaho iray totoon angawat na saray libro tayo, tan pinalayas da kami ed pampupundoan mi.
Naaralan mi lanlamang ya no balobalo kad sakey a lugar, mas marakep manaya no saray ararawid pampupundoan so unaan ya pulongan, tan say pulongan labat et saramay duma so pari da. Say sampot ya pulongan mi et saramay walad asingger. Diad Kilkenny, walay kabataan a laki ya mamitlod sakey simba min inyaralan anggano wala ray manbabanta ya grupo. Labalabay kon ibangat so katuaan ya walad Biblia kanian nan-aplay ak parad training na saray misionero ed Watchtower Bible School of Gilead.
Say melag ya barkon Sibia so missionary home mi manlapud 1948 anggad 1953
Kayari limay bulan ya impanaral mi ed New York, apatira kamin inyasain ed saray angkelag ya isla ed Caribbean Sea. Nen Nobyembre 1948, linmugan kamid 18 metro ya melag a barko a say ngaran to et Sibia. First time koy onlugan ed onman ya klase na barko kanian eksayted ak. Say sakey ya kaiba mi, si Gust Maki, et marunong ya kapitan na barko. Binangatan to kami no panon so manpabatik na barko, singa say pangitagey tan pangiyepas ed saray layag, no panon so pangusar ed compass bearing tan no panon ya subaen so dagem. Sakey bulan ya inmaneho nen Gust so barko mi anggano makmaksil iray bagyo anggad akasabi kamid Bahamas.
‘IYABAWAG YO IYA ED SARAY ISLA’
Kayari na pigaran bulan ya impanpulong mid angkelag iran isla na Bahamas, linma kamid saray isla na Leeward tan Windward, ya manga 800 kilometro so kaarawi to manlapud Virgin Islands ya kaabay na Puerto Rico ya anggad asingger na Trinidad. Limay taon kamin nampulong ed saray ararawin isla ya anggapo ni ray Tasi. No maminsan, pigay simba ya agkami makapanpawit o makaawat na sulat. Balet malikeliket min inyabawag so salita nen Jehova ed saraman ya isla!—Jer. 31:10.
Saray misioneron akalugan ed Sibia (kawigi pakawanan): Ron Parkin, Dick Ryde, Gust Maki, tan Stanley Carter
No ondaong kamid sakey ya isla, manbabalitaan iray totoo, tan asinggeran da kami pian amtaen no siopa ray sinmabi. First time na arum ed sikara so makanengneng na melag ya barko tan amerikano. Makaaro tan relihyoso iray manaayam ed isla tan dakel so amta dad Biblia. Iikdan da kami na sira, avocado, tan mani. Anggano melmelag so naugipan, panlutoan tan pampesakan mi ed barko, apasarag mi.
Sanagew min liberen iray isla pian pulongan iray totoo. Ibabaga mid sikara ya walay paliwawa ya base ed Biblia. Tan no mansirunget la paknolen mi lay bell na barko. Makapaliket ya nanengneng iray
onsasabin totoo. Singa mankirlap ya bitewen iray sankaawit dan lamparaan no oneepas ira paonlad baybay. No maminsan et manga sanlasus so oonla, tan nasabi mi anggad pegley labi ta dakel so tepet da. Labalabay day mangansion kanian imakinilya mi ray Kingdom song tan iiter mid sikara. Igapo min apat so mangansion, insan mibansag ira tan balibali panangansion da. Talagan makapaliket!Kayari min mangiyaral na Biblia, wala ray iyaaralan min ibaan da kamid onsublay ya pamilya pian makapila ra lamet ed panagaral. No kaukolan mi lay onalis kayari na pigaran simba, ibabaga mid saray talagan interesado ya ituloy dan iyaralan iray arum anggad kapawil mi. Makapalikliket ya naamtaan ya sineryoso na arum ed sikara so asainmin da.
Natan, dakel ed saraman ya isla et nagmaliw lan pasyaran na turista, pero nensaman mareen iraman ya lugar, malinlinew iray lagoon, malinlinis so dayat, tan amayamay so palm tree. Mabetbet ya labi so pambiabiahe mi paonlad arum ya isla. Sasabayan kami na saray dolphin, tan say narengel labat et say danum ya nabebelsay lapud idadalan mi. Managaag so bulan ed marendeen ya dayat, kanian singa kami ondadalan ed mankirlap ya dalan.
Kayari limay taon ya impanpulong mid saray isla, linma kamid Puerto Rico pian salatan na de-motor ya baloto so melag ya barko mi. Kasabi mid man, akabat koy Maxine Boyd, magangganan misionera tan na-inlove ak ed sikato. Anggano nen ugaw ni et makulikuli lan manpulong. Ag-abayag et sikatoy nanmisionera ed Dominican Republic, ya anggad nen 1950 et pinalayas na Katolikon gobierno diad satan a bansa. Lapud crew ak labat na barko, sakey bulan ak labat ya makapanayam ed Puerto Rico. Onla ak lad saray isla tan pigay taon ni antis ak ya makapawil. Kanian say kuan kod sarilik, ‘Ronald, no talagan labay mo yan bii, dapat kiwas ka lan tampol.’ Kayari taloy simba, tinepetan ko no labay to ak ya pakasalan, tan kayari anemiran simba et nankasal kami. Inyasain kamin man-misionero diad Puerto Rico, kanian agko la asali linmugan ed samay balon baloto.
Nen 1956, ginmapo kamin binmisitad saray kongregasyon bilang manangasikaso na sirkito. Mairap so bilay na dakel ya agagi, balet labalabay mi ran bisitaen. Singa bilang, diad baryo na Potala Pastillo, walay duaran pamilyan Tasi ya dakel so anak da, tan tutogtugan ko ray flute. Tinepetan ko may sakey ya ugaw, si Hilda, no labay toy mila ya manpulong. Say kuan to: “Labay ko, pero agak makapila, kasi anggapoy sapatos ko.” Insaliwan mi na sapatos, tan akilad sikami ya nampulong. Kalabas na pigaran taon, nen pinmasyar kamin sanasawa diad Brooklyn Bethel nen 1972, walay inmasingger ed sikamin sister ya kakkapan-graduate tod Gilead. Magano lan onlad Ecuador, tan imbaga to: “Agyo ak la nabirbir? Siak may ugaw ya taga Pastillo ya anggapoy sapatos to.” Si Hilda manaya! Akaakis kami lapud liket mi!
Nen 1960, inyasain da kamin manlingkor ed branch diad Puerto Rico. Two-story itan ya abung ed Santurce, San Juan. Diad gapo, sikamin dua nen Lennart Johnson so manggagawa ed dakel ya trabaho. Sikara nen asawa to so sankaunaan ya Tasi ed Dominican Republic, tan linma rad Puerto Rico nen 1957. Ag-abayag, si asawak so mangaasikaso ed saray subscription na magasin—masulok ya sanlibo kada simba. Maliket ed satan ya trabaho to ta say sankanonot to et saray totoon makaawat ed saratan ya espiritual a naakan.
Na-enjoy koy manlingkor ed Bethel ta ditan et uusaren koy bilay ko parad arum. Balet walan wala ray subok. Singa bilang, diad samay unaan ya international assembly ed Puerto Rico nen 1967, agaylay karakel na responsabilidad ko. Inmatendi ed satan si Nathan Knorr, ya mangidadaulo ed Saray Tasi nen Jehova ed saman a panaon. Say abaloan to et agko inasikasoy transportasyon na saray ombibisitan misionero, balet diad tua et walay ginawak ya uksoyan. Binagaan tan binilin to ak ya magmaliw ya organisado tan imbaga ton adismaya ed siak. Agko labay ya rasonan, balet say pakaliknak et aliway impantrato tod siak kanian medyo binmarong ak. Balet nen akapannengneng kami lamet nen Brother Knorr, inimbitaan to kamin sanasawa ed kuarto to tan inlutoan to kami.
Legan ya wala kamid Puerto Rico, aminpiga min binisitay pamilyak ed England. Agni inawat nen tatay ko so katuaan nen nampabautismo kami nen
nanay ko. Balet no wala ray espiker ya manlapud Bethel, mabetbet ya diad abung mi so pampupundoan da. Anengneng nen tatay ko so inkamapaabeba na saray elder ed Bethel, aliwan singa saray pastor ed simbaan ya agto nagugustoay ugali da. Kanian nen 1962, sikatoy nampabautismo ya Tasi nen Jehova.Kaibak si Maxine ed Puerto Rico kayari kasal mi tan say koma 50 ya anibersaryo mi nen 2003
Say inar-arok ya asawa ya si Maxine et inatey nen 2011. Talagan il-iliwen ko lan nanengneng lamet sano onoli ed bilay. Makapaliket ya isipen! Diad 58 taon ya impaniba mi nen Maxine, anengneng koy indakel na totoo nen Jehova ed Puerto Rico, nensaman et manga 650 labat, balet natan et manga 26,000 la! Insan nen 2013, in-merge day Puerto Rico branch ed United States branch, tan inyasain da ak ya manlingkor ed Wallkill, New York. Kayari 60 taon ya impanayam kod isla, say pakaliknak et singa ak sakey ya coquí, amay melag ya karag ed Puerto Rico ya mangakansion na ko-kee, ko-kee no mansirunget la. Balet kaukolan ko lay onalis na panayaman.
“AAROEN NA DIOS SO MALIKET A MANGIITER”
Anggad natan et malikeliket ak nin manlilingkor ed Bethel. Masulok ko lan 90 natan, tan bilang espiritual ya pastol, say asainmin ko et mamaseseg ed saray membro na pamilyan Bethel. Masulok la kunon 600 so abisitak manlapu nen sinmabi ak ed Wallkill. Wala ray oonlad siak pian ibagay personal ya problema da o diad pamilya da. Wala met iray mantetepet no panon dan na-enjoy so panlingkor ed Bethel. Saray arum et balon kasal kanian labay day onkerew na bilin parad sanasawa. Wala met iray in-reassign ed field. Dedengelen kon amin iramay malabay ya mitongtong ed siak, tan no matukoy, say ibabagak ed sikara: “‘Aaroen na Dios so maliket a mangiiter.’ Kanian enjoy moy trabahom. Parad si Jehova itan.”—2 Cor. 9:7.
No wala kad Bethel, wala ray subok ya mipara met lanlamang anggan iner so panlilingkoran mo. Kanian pian magmaliw kan maliket, naynay mon tandaan no akin ya importante so gagawaen mo. Amin ya gagawaen ed Bethel et sagradon serbisyo. Makakatulong itan ed “matoor tan makabat ya aripen” pian nitarya so espiritual ya naakan na amin ya agagi ed interon mundo. (Mat. 24:45) Anggan iner so panlilingkoran tayo, dakel so pankanawnawa tayon idayew si Jehova. Maliket tayo komon ya gawaen so asainmin tayo, lapud “aaroen na Dios so maliket a mangiiter.”
^ par. 13 Say istoryay bilay nen Leonard Smith et nabasa ed Say Panag-Bantayan ya Abril 15, 2012.