35 Księga Habakuka
35
Księga Habakuka
Pisarz: Habakuk
Miejsce spisania: Juda
Spisywanie ukończono: ok. 628 p.n.e. (?)
1. Jakie wzniosłe prawdy uwydatnia Księga Habakuka?
HABAKUK to kolejny z tak zwanych proroków mniejszych, których księgi wchodzą w skład Pism Hebrajskich. Jednakże jego wizja oraz natchnione przez Boga orędzie w żadnym wypadku nie są mniej ważne dla sług Bożych. To zachęcające i pokrzepiające proroctwo dodaje im otuchy w trudnych czasach. Księga Habakuka uwydatnia dwie wzniosłe prawdy: że Jehowa Bóg jest Władcą Wszechświata i że ludzie prawi żyją dzięki wierze. Stanowi zarazem przestrogę dla przeciwników czcicieli Boga oraz dla tych, którzy obłudnie podają się za Jego lud. Przedstawia wzór silnej wiary w Jehowę, godnego wszelkich pieśni pochwalnych.
2. Co wiadomo o pisarzu — Habakuku?
2 Księga ta rozpoczyna się słowami: „Wypowiedź proroka Habakuka — to, co oglądał w wizji” (Hab. 1:1). Kto to był? Imię Habakuk (po hebrajsku: Chawakkúk) znaczy „serdeczny uścisk”. Nie podano żadnej informacji o jego rodzinie, plemieniu, życiu i śmierci. Nie można z całą pewnością ustalić, czy był lewickim muzykiem świątynnym, choć zdają się na to wskazywać ostatnie słowa tej księgi: „Dla kierownika — na moje instrumenty strunowe”.
3. Jakie informacje dotyczące Judy pomagają ustalić czas powstania Księgi Habakuka?
3 Kiedy Habakuk wygłaszał swe prorocze orędzia? Wspomniany podpis oraz słowa: „Jehowa jest w swojej świętej świątyni” wskazują na to, że świątynia jerozolimska jeszcze stała (2:20). Okoliczność ta w połączeniu z treścią samego proroctwa nasuwa wniosek, że wypowiedziano je na krótko przed zburzeniem Jerozolimy w roku 607 p.n.e. Ale ile lat wcześniej? Musiało to nastąpić po okresie panowania bogobojnego króla Jozjasza (659-629 p.n.e.). Samo proroctwo zawiera istotną informację, zapowiada bowiem dzieło, w które ludność Judy nie uwierzy, choćby się o nim opowiadało. Co to takiego? Otóż Bóg postanowił pobudzić Chaldejczyków (Babilończyków) do ukarania niewiernej Judy (1:5, 6). Przemawiałoby to za początkowym okresem panowania bałwochwalczego króla Jehojakima, bo właśnie wtedy w Judzie szerzyła się niewierność i niesprawiedliwość. Jehojakima wyniósł na tron faraon Necho, toteż Judejczycy pozostawali w sferze wpływów Egiptu. W tych okolicznościach uważali inwazję babilońską za niemożliwą. Ale w roku 625 p.n.e. Nebukadneccar (Nabuchodonozor) pokonał faraona Necho w bitwie pod Karkemisz i w ten sposób skruszył potęgę Egiptu. A zatem proroctwo musiało być ogłoszone przed tym wydarzeniem. Informacje te wskazują na początkowy okres panowania Jehojakima (od roku 628 p.n.e.); oznaczałoby to, że Habakuk żył współcześnie z Jeremiaszem.
4. Co dowodzi, że Księga Habakuka jest natchniona przez Boga?
4 Skąd wiemy, że księga ta jest natchniona przez Boga? Starożytne katalogi Pism Hebrajskich potwierdzają jej kanoniczność. Chociaż nie wymieniają jej z nazwy, to jednak najwyraźniej została w nich uwzględniona, gdyż wspomniano o ‛dwunastu Prorokach Mniejszych’, a przecież bez Księgi Habakuka nie byłoby ich dwunastu. Apostoł Paweł uznawał to proroctwo za część natchnionych Pism, przytoczył bowiem słowa z Księgi Habakuka 1:5 jako coś, „co jest powiedziane u Proroków” (Dzieje 13:40, 41). W swoich listach nieraz powoływał się na tę księgę. Spełnienie się wypowiedzi Habakuka skierowanych przeciwko Judzie i Babilonowi ponad wszelką wątpliwość pozwala w nim rozpoznać prawdziwego proroka Jehowy, w którego imieniu i ku którego chwale przemawiał.
5. Omów krótko treść tej księgi biblijnej.
5 Księga Habakuka składa się z trzech rozdziałów. Treścią pierwszych dwóch jest dialog między pisarzem a Jehową. Opisano w nich siłę Chaldejczyków, jak również smutny los czekający naród babiloński, który pomnaża to, co do niego nie należy, ciągnie dla swego domu nieuczciwy zysk, buduje miasto przelewem krwi i oddaje cześć rzeźbionemu wizerunkowi. Rozdział 3 mówi o świetności Jehowy w dniu bitwy i wyróżnia się dobitnym, płomiennym i pełnym dramatyzmu stylem. Ma formę modlitwy ujętej w słowa pieśni żałości i uchodzi za „jeden z najznakomitszych i najwspanialszych [utworów] w całej poezji hebrajskiej”. *
TREŚĆ KSIĘGI HABAKUKA
6. Jaka sytuacja panuje w Judzie i jakie zdumiewające działanie przeprowadzi w związku z tym Jehowa?
6 Prorok woła do Jehowy (1:1 do 2:1). Z powodu niewierności mieszkańców Judy Habakukowi cisną się do głowy różne pytania. „Jak długo, Jehowo, mam wzywać pomocy, a ty nie wysłuchujesz?” — pyta. „Dlaczego jest przede mną złupienie oraz przemoc?” (1:2, 3). Prawo ogarnia drętwota, niegodziwiec otacza prawego i wypaczana jest sprawiedliwość. Dlatego Jehowa przeprowadzi działanie, które wywoła zdumienie — coś, w co ten lud ‛nie uwierzy, chociaż się o tym opowiada’. Oto ‛wzbudza Chaldejczyków’! Przekazana przez Jehowę wizja tego szybko nadciągającego okrutnego narodu jest naprawdę straszna. To naród lubujący się w przemocy, zagarniający jeńców „niczym piasek” (1:5, 6, 9). Nikt mu nie przeszkodzi, nawet królowie i wysocy urzędnicy, gdyż śmieje się z nich wszystkich. Zdobywa każdą warownię. Wszystko to stanowi sąd i upomnienie od „Świętego” — od Jehowy (1:12). Habakuk w napięciu czeka na reakcję Boga.
7. Jak Jehowa pociesza Habakuka?
7 Wizja pięciu biada (2:2-20). Jehowa odpowiada: „Zapisz wizję i wyraźnie utrwal ją na tabliczkach”. Nawet gdyby pozornie się odwlekała, niezawodnie się sprawdzi. Jehowa pociesza Habakuka słowami: „Lecz prawy będzie żył dzięki swej wierności” (2:2, 4). Zarozumiały wróg nie osiągnie swego celu, mimo że zgromadza do siebie narody i ludy. Właśnie one skierują przeciw niemu przysłowie składające się z pięciu biada:
8, 9. Przeciw jakim ludziom skierowano pięć biada z tej wizji?
8 „Biada temu, kto pomnaża coś, co do niego nie należy”. On sam w końcu padnie łupem. Zostanie ograbiony „za przelewanie krwi ludzkiej i przemoc wobec tej ziemi” (2:6, 8). „Biada temu, kto ciągnie nieuczciwy zysk dla swego domu”. Ponieważ wytracił wiele ludów, wołać będą nawet kamienie i belki w jego domu (2:9). „Biada temu, kto buduje miasto przelewem krwi”. Jego ludy będą się mozolić tylko dla ognia, na próżno — oświadcza Jehowa. „Bo ziemia będzie pełna poznania chwały Jehowy, jak wody pokrywają morze” (2:12, 14).
9 ‛Biada temu, kto w gniewie poi swego towarzysza, aby się przyglądać jego wstydliwym częściom ciała!’ Jehowa da takiemu wypić z kielicha, który trzyma w swej prawicy, a „za przelewanie krwi ludzkiej i przemoc wobec ziemi” sprowadzi na niego hańbę zamiast sławy. Na co się przyda swemu twórcy rzeźbiony wizerunek — czyż takie bezwartościowe bożki nie są nieme? (2:15, 17). „Biada temu, kto mówi do kawałka drewna: ‚Przebudźże się!’, a do niemego kamienia: ‚Ocknij się! On udzieli pouczenia’!” W przeciwieństwie do tych martwych bogów „Jehowa jest w swojej świętej świątyni. Milcz przed nim, cała ziemio!” (2:19, 20).
10. Jakie napawające lękiem działanie towarzyszy pojawieniu się Jehowy w dniu bitwy?
10 Jehowa w dniu bitwy (3:1-19). W podniosłej modlitwie Habakuk obrazowo przypomina napawające lękiem poczynania Jehowy. Gdy On się ukazał, „dostojeństwo jego pokryło niebiosa; sławą jego napełniła się ziemia” (3:3). Jego blask był jak światło, a przed Nim szła zaraza. Zatrzymał się i potrząsnął ziemią, tak iż podskoczyły narody i zostały zgruchotane odwieczne góry. Jehowa jechał jak potężny wojownik z odsłoniętym łukiem i rydwanami zapewniającymi wybawienie. Zadrżały góry i wodna głębina. Słońce i księżyc stanęły, widać było światło Jego strzał i błysk włóczni, gdy kroczył po ziemi, gniewnie młócąc narody. Wyruszył, by wybawić swój lud oraz swego pomazańca i by obnażyć fundament niegodziwca — „do samego karku” (3:13).
11. Jak ta wizja oddziałuje na Habakuka, na co jednak jest on zdecydowany?
11 Prorok jest oszołomiony tą wizją potęgi wcześniejszych poczynań Jehowy i Jego przyszłej działalności, która ma wstrząsnąć światem. „Usłyszałem i zadrżał mój brzuch; na ten odgłos zatrzęsły się moje wargi; zgnilizna wstąpiła w moje kości; w mej sytuacji zostałem pobudzony do tego, żeby spokojnie czekać na dzień udręki, aż nadejdzie na ten lud, by dokonać na nich najazdu” (3:16). Ale bez względu na to, jak ciężkie czasy przyjdą — nie zakwitnie drzewo figowe, nie będzie plonu na winoroślach ani trzody w zagrodach — Habakuk jest zdecydowany radować się w Jehowie i weselić się w Bogu swego wybawienia. Swą przejmującą pieśń kończy słowami: „Jehowa, Pan Wszechwładny, jest moją energią życiową; i on sprawi, że nogi moje będą jak u łań i że będę stąpał po mych wyżynach” (3:19).
DLACZEGO POŻYTECZNA
12. Jak Paweł zastosował wypowiedź z Księgi Habakuka 2:4?
12 Uznając proroctwo Habakuka za pożyteczne do nauczania, apostoł Paweł w trzech różnych miejscach przytoczył werset 4 z rozdziału 2. Chcąc podkreślić, iż dobra nowina jest mocą Bożą ku wybawieniu każdego, kto wierzy, napisał do chrześcijan w Rzymie: „Gdyż w niej na podstawie wiary i ku wierze zostaje objawiona prawość Boża, tak jak jest napisane: ‚Lecz prawy będzie żył dzięki wierze’”. W Liście do Galatów uwypukla myśl, że błogosławieństwo przychodzi przez wiarę: „Jest oczywiste, iż nikt nie zostaje u Boga uznany za prawego na podstawie prawa, gdyż ‚prawy będzie żył dzięki wierze’”. A w Liście do Hebrajczyków Paweł pisze, że chrześcijanie muszą okazywać żywą wiarę, dzięki której zachowają dusze przy życiu, i jeszcze raz powołuje się na wypowiedź Jehowy do Habakuka. Przytacza jednak nie tylko słowa: „Prawy mój będzie żył dzięki wierze”, lecz także za grecką Septuagintą cytuje: „Jeśli się wycofuje, moja dusza nie ma w nim upodobania”. W podsumowaniu oświadcza, iż my jesteśmy „z tych, którzy wierzą ku zachowaniu duszy przy życiu” (Rzym. 1:17; Gal. 3:11; Hebr. 10:38, 39).
13. Jaką prawdę dotyczącą sądów Bożych uwydatnia dokładne spełnienie się proroctw Habakuka przeciw Judzie i Babilonowi?
13 Proroctwo Habakuka jest dzisiaj nad wyraz pożyteczne dla chrześcijan, którzy potrzebują energii życiowej. Uczy nas polegania na Bogu. Pomaga też ostrzegać drugich przed wyrokami Bożymi. Oto sedno tej przestrogi: Niech nikt nie myśli, że sądy Boże się odwlekają; one ‛niezawodnie się sprawdzą’ (Hab. 2:3). Proroctwo o zniszczeniu Judy przez Babilon niezawodnie się spełniło i tak samo padł Babilon, gdy w roku 539 p.n.e. zajęli go Medowie i Persowie. Jakże wymowny to znak, iż należy wierzyć słowom Boga! Apostoł Paweł uznał więc za pożyteczne przytoczyć wypowiedź z Księgi Habakuka, gdy ostrzegał współczesnych mu Żydów przed brakiem wiary: „Dlatego baczcie, żeby nie przyszło na was to, co jest powiedziane u Proroków: ‚Zobaczcie to, wy, okazujący pogardę, i zdumiewajcie się tym, i przepadnijcie, ponieważ ja dokonuję dzieła za dni waszych — dzieła, w które wcale nie uwierzycie, nawet jeśli ktoś wam o nim szczegółowo opowie’” (Dzieje 13:40, 41; Hab. 1:5, LXX). Niewierni Żydzi nie zważali na słowa Pawła, tak jak nie uwierzyli Jezusowi, kiedy zapowiadał zburzenie Jerozolimy; musieli ponieść skutki swej niewiary, gdy w roku 70 n.e. wojska rzymskie spustoszyły to miasto (Łuk. 19:41-44).
14. (a) Jak proroctwo Habakuka zachęca dziś chrześcijan do zachowywania silnej wiary? (b) Jaką radosną ufność mogą żywić wszyscy miłośnicy prawości?
14 Proroctwo Habakuka również dla dzisiejszych chrześcijan stanowi zachętę do zachowywania silnej wiary, żyją bowiem w świecie pełnym przemocy. Pomaga nauczać drugich i udzielać odpowiedzi na pytanie zadawane przez ludzi na całej ziemi: Czy Bóg wywrze pomstę na złych? Raz jeszcze zwróćmy uwagę na słowa tego proroctwa: „Wciąż jej wyczekuj; bo sprawdzi się niezawodnie. Nie opóźni się” (Hab. 2:3). Bez względu na to, jakie wydarzenia wstrząsają ziemią, namaszczony ostatek dziedziców Królestwa kieruje uwagę na słowa Habakuka dotyczące minionych aktów pomsty ze strony Jehowy: „Wyruszyłeś, by wybawić swój lud, by wybawić swego pomazańca” (3:13). Jehowa od wieków rzeczywiście jest ich „Świętym” i „Skałą”. On zgromi nieprawych i da życie tym, których z miłością przyjmuje. Wszyscy, którzy miłują prawość, mogą się cieszyć z Jego Królestwa i zwierzchnictwa oraz mówić: „Będę się wielce radował w Jehowie, weselić się będę w Bogu mego wybawienia. Jehowa, Pan Wszechwładny, jest moją energią życiową” (1:12; 3:18, 19).
[Przypis]
^ E. Henderson, The Book of the Twelve Minor Prophets, 1868, s. 285.
[Pytania do studium]