IRUERU AVWANRE VWẸ ỌKE OBUKO
Iseri ri Jihova Rehẹ New Zealand—Ihwo rẹ Ufuoma ri Muomaphiyọ Iruo Rayen?
Vwẹ October 21, 1940, usuon rẹ New Zealand de dje Iseri ri Jihova phiyọ ihwo re so ohra ri ji phi ihwo phiyọ ẹdia rẹ imuoshọ. Dede nẹ ayen hirharoku ebẹnbẹn sansan ro nẹ obọ rẹ usuon rhe, jẹ ayen ji fiudugberi. Kerẹ udje, ayen siomakoko ga ẹga dede nẹ e se gboro ayen ji mu ayen phiyọ uwodi.
Andy Clarke rọ dia ọshare rẹ oniọvo aye re se Mary vwo oniso ọdavwẹ okokodo rẹ aye rọyen vwo kpahen emẹvwa ẹra dede nẹ imuoshọ herọ. Oshọ muro nẹ e se mu aye rọyen ọke ro de kpo uyono. Andy de nene aye rọyen kpo uyono dede nẹ ọ dia obo ro ruẹ jovwo-o, ọ da vuẹ nẹ, “ọ da dianẹ ayen che mu we phiyọ uwodi kọyen ayen ji mu vwe ba!” Vwo nẹ ọke yena yanran kọyen Andy vwo nene aye rọyen kpo uyono. Ememerha na, ọ da rhe dia Oseri ri Jihova ro bromaphiyame. Oruru ọgangan ri Mary djephia vwẹ ọke rẹ omukpahen na ghwa họhọ oborẹ iniọvo buebun vwẹ New Zealand ruru vwẹ ọke rẹ Ofovwin Akpọeje II.
Re Vwo Ruẹ Buẹnphiyọ Dede nẹ Ayen Ekanrọ
Ẹdẹ ọvo, ọlọkpa da dobọ rẹ John Murray rọhẹ ẹgbukpe 78 ji ọke rọ vwọ hẹ iruo rẹ aghwoghwo ri nuwevwin kpuwevwin. Ayen muro kpo aguare kidie o vwobọ vwẹ irueru rẹ ihwo re so ohra. E mu iniọvo efa buebun kpo aguare, e bru eho kẹ evo, e de rhe mu efa phiyọ uwodi omarẹ emeranvwe erha vwẹ ọke sansan.
Iseri na sen iruo rẹ isodje fikirẹ ẹwẹn rẹ obrorhiẹn rayen ra vwẹ Baibol yono. (Aizaya 2:4) Fikirẹ ọnana, e de gboja kẹ ayen mamọ ọke re vwo se ihwo buebun vwo kpo iruo rẹ isodje. Ukperẹ e vwo yono ayen phiyọ iruo rẹ isodje, Iseri ri Jihova 80 da rhọvwen nẹ e mu ayen kpo ekanrọ vwẹ ọke rẹ ofovwin na. Dede nẹ iniọvo na rioja mamọ ji hirharoku ekpahen ọgangan vwẹ obo re mu ayen ra na, jẹ oma vwerhen ayen kidie ayen vwo uphẹn rẹ ayen vwọ ga Jihova.
Ayen ghwe vwo te uwodi na, ayen da jowọ kpakpata vwọ ru ọrhuẹrẹphiyotọ ra vwọ vwẹ ukoko vwo mu vẹ uyono ẹra rẹ ọkieje kugbe obo re se vwo ghwoghwota kẹ ihwo efa vwevunrẹ uwodi na. A tobọ rhọvwen vwọ kẹ Iseri ri Jihova nẹ ayen se ru emẹvwa vwẹ uwodi na ẹkẹvuọvo ọlọkpa kọ dia etiyin rhẹrhẹ ayen. Ihwo evo mrẹ uyota na vughe vwẹ uwodi na, e de ji bru ayen phiyame vwẹ etiyin.
Iniọvo rehẹ uwodi na ru ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ Isikuru rẹ Iruo Ruvie Na
Ọmọ ri Mary vẹ Andy rẹ otete re se Bruce ra ta ota kpahen siẹvure na, da rhe mrẹvughe nẹ uwodi rọ hepha na ghwa uphẹn rọ vwọ riẹn Jihova kpobaro phiyọ. Ọ da ta: “Vwọ kẹ vwẹ kọ ghwa họhọ nẹ isikuru yen me ra, kidie ọ nẹrhẹ mi vwo uphẹn mi vwo yono mie iniọvo ri tedje rehẹ uwodi na, rere me sa vwọ riẹn phiyọ.”
Vwẹ 1944, igọmẹti da jiroro rẹ ayen vwo siobọnu ihwo evo rehẹ uwodi na. Ẹkẹvuovo, isodje evo rehẹ ẹdia rẹ usuon da sen nẹ e de siobọnu Iseri ri Jihova rehẹ uwodi na, ayen je cha ta ota kẹ ihwo efa kpahen esegbuyota rayen. Iyẹnrẹn na da je ta: “Dede nẹ ekanrọ rẹ ayen hepha sa dobọ oruru ọgangan rayen na ji, jọ dia ọyen o che vwo wene aye-en.”
Ayen Phi Ihwo Phiyọ Ẹdia rẹ Imuoshọ-ọ
Kidie nẹ a dobọ rẹ iruo rẹ Iseri ri Jihova ji, ihwo evo de rhi vwo ẹwẹn rẹ ayen vwọ riẹn kpahen oka rẹ ihwo rẹ ayen hepha. Ọke vwọ yanran na, ihwo da rhe mrẹvughe nẹ Iseri ri Jihova dia ihwo ri phi ihwo phiyọ ẹdia rẹ imuoshọ-ọ. Ayen da rhe riẹn nẹ Iseri ri Jihova dia ihwo rẹ okpetu-u, ayen ihwo dẹndẹn. Ọtiọyena, Iseri ri Jihova rehẹ New Zealand de rhi bunphiyọ vwo nẹ 320 kpo 536 vwẹ uvwre rẹ ukpe rẹ 1939 fiẹ 1945!
Nọke ra ruọke, ihwo ri vwo ẹwẹn rẹ esiri da rhe mrẹvughe nẹ iruo rẹ Iseri ri Jihova ra dobọ rọyen ji na ọyen oshenyẹ. Ọke rẹ oguẹdjọ ọvo vwo nyo oseri re se kpahen oniọvo rẹ avwanre ro ruiruo rẹ aghwoghwo na, o de mu ẹdjọ na nyẹ. Ọ da ta: “Ivun miovwo uvwe mamọ kidie kirobo rẹ me riẹn kpahen urhi na, ra vwọ ghare Baibol na kẹ ihwo dia urhi ẹchọ-ọ.”
Ra vwọ rhọvwen kẹ Iseri ri Jihova nẹ ayen rhoma ton iruo rayen phiyọ ọke rẹ ofovwin na vwo vwoba nu, oruru rẹ ayen vwọ vwẹ ukẹcha kẹ irivẹ rayen vwo yono kpahen Uvie rẹ Ọghẹnẹ da rhe ganphiyọ. Vwẹ 1945, ileta ro nẹ oghọn rẹ ukoko vwo rhe ikoko sansan rehẹ New Zealand da ta: “E jẹ ohwo ọvuọvo reyọ aghwanre vwo nene ihwo na yerin, vwẹ ugbeyan mu ayen ji dje uruemu esiri phia. Kẹnoma kẹ aphro vẹ ẹghwọ. Karophiyọ nẹ ihwo rẹ avwanre ghwoghwota kẹ na vwo imuẹro kokoroko kpahen oborẹ ayen segbuyota. . . . Buebun rẹ ayen ‘igodẹ’ rẹ Ọrovwori na, re dia ihwo ra cha chọn uko vwọ riẹn Jihova vẹ uvie rọyen.”
Nonẹna, Iseri ri Jihova rehẹ New Zealand ghwoghwo ovuẹ ri Baibol na vwọ kẹ emotọ vẹ erhorha ri nẹ asan efa rhe. Vwẹ ẹdẹ ọvo, omarẹ inọke ibro, ẹko rẹ Iseri ri Jihova 4 rehẹ Turangi de ghwoghwota kẹ erhorha 67 ri nẹ ẹkuotọ 17 rhe!
Aphro herọ-ọ, ihwo rehẹ New Zealand mrẹvughe nẹ Iseri ri Jihova eyen ihwo rẹ ufuoma ri muomaphiyọ iruo rayen je vwẹ ẹro ọghanghanre vwo nẹ uyota ri Baibol na. Kukpe kukpe yen ujorin buebun vwo bromaphiyame kerẹ Iseri ri Jihova. Vwẹ 2019, Iseri ri Jihova re vrẹ 14,000 yen vwẹ ẹga kẹ Jihova vẹ aghọghọ vwẹ obọrhen ọnre rẹ otọ na.
Omẹvwa rẹ uyono ri Baibol re ruru ọke re vwo siobọnu Iseri ri Jihova vwẹ 1940
Uwodi re ru vwọ kẹ ohwo ọvo vwẹ North Island, New Zealand
Uwodi rọhẹ Hautu vwẹ North Island, New Zealand
Iseri ri Jihova ru osikoko vwẹ uwodi vwẹ 1949 kidie nẹ ayen ka ebẹre vuọvo rẹ akpọ na-a