გავითარით დუდშეკება
„შურიშ ნაყოფ რე . . . დუდშეკება“ (გალ. 5:22, 23).
ობირეშეფი: 83, 52
1, 2. ა) მუქ შილებე მაჸუნას დუდშეკებას ვეგმიფრჩქინანთ-და? ბ) მუშენ რე დუდშეკებაშ გიმორჩქინა მნიშვნელოვან საკითხი ამდღა?
დუდშეკება რე თვისება, ნამუთ ღორონც მოწონს (გალ. 5:22, 23). იეჰოვა სრულყოფილო გიმირჩქინანს თე თვისებას. მარა ჩქი არასრულყოფილეფ ვორეთინ თიშენ, მინშა მიჭირა დუშეკებაშ გიმორჩქინა. დასურო, ხალხი ამდღა ბრელ პრობლემას მიკინდუანს, დუდუშუკებუეფ რენან თიშენ. დუდშეკება უჭირსინ თიშენ კოჩიქ შილებე გეგნოდვას დო ჯგირო ვაკეთას მნიშვნელოვან საქმე სკოლას ვარდა სამუშას. თეს გეძინელ, დუდშეკება უჭირსინ თიშენ შილებე პიროვნებაქ თიცალ საქციელშა ქიმერთას, მუნერით რე: უწუნდურ რაგად, შუმილობა, ძალადობა, ოჯახიშ აკორღვაფა, ვალეფიშ გედვალა, ციხეს დოხუნა, ემოციურ ტრავმა, თიცალ ლახალა, ნამუთ სექსუალურ ურთიერთობათ გინურს, დაგეგმილ ვა რენ ფერ ორსულობა დო შხვა (ფსალმ. 34:11—14).
2 არგამა რე, ნამდა დუდუშუკებ კათა პრობლემეფს ურჩქინანს მუჭოთ მუნეფიშ დუც თეშ, შხვეფს ხოლო. გიმორკვიებაქ ქაძირუ, ნამდა 1940-იან წანეფს ხოლო რდუ დუდშეკებაშ პრობლემა, მარა ამდღარ მონაცემეფით, ხალხის ბრელით უმოსო უჭირს თეშ კეთება. თენა ვა უკვენს თინეფს, მით ღორონთიშ სიტყვას გურაფლენს, მუშენდა ბიბლიას წინასწარ რდუ ნარაგად, ნამდა „ბოლო დღალეფს“ ხალხი დუდშეკებას ვეგმირჩქინანდ (2 ტიმ. 3:1—3).
3. მუშენ ოსაჭირნა ქრისტიანეფს დუდშეკებაშ გავითარება?
3 მუშენ ოკო გუვავითარათ დუდშეკება? მორთ, გუვარჩუათ თეშ ჟირ მნიშვნელოვან მიზეზი. პირველ, ხალხი, მიდგას შეულებ დაბ. 3:6). მორთ დეფიფქრათ, მუ გლახა შედეგეფქ მაჸუნ თი კათაშ საქციელს, მიდგას ვეშიალებუ თე მნიშვნელოვან თვისებაშ, დუდშეკებაშ გიმორჩქინაქ.
მუშ ემოციეფიშ გაკონტროლებან, ნაკლებო შეხვადუ პრობლემეფს. თინეფ ემოციურო სტაბილურ რენა, უჯგუშო შეულებნა შხვეფწკუმა ურთიერთობა, პრობლემეფიშ დროს დეპრესიას ვენოლნა დო გურ ხეთეშე ვამალენა. მაჟია, ღორონთიშ მეგობრეფქ ქიპჸუათინ, ოკო გუვაკონტროლათ სწორ ვარენ ფერ კორნებეფ დო ვევაჸუნათ მუთუნს, მუთ მიმოჩილითუანა. ადამ დო ევას ვეშიალებუეს თექ (4. მუ ელუკინანს გურშა თინეფს, მიდგას უჭირს დუდშეკებაშ გავითარება?
4 ნამთინ არასრულყოფილ კოც ვეშულებ თე თვისებაშ სრულყოფილო გიმორჩქინა. იეჰოვას არჩქილე თენა, ათეშენ თის ოკო, ქიმეხვარას მუშ მსახურეფს მერუან ცოდამ კორნებეფს (1 მეფ. 8:46—50). მუჭოთ მოჸოროფე მეგობარინ თეშ, თინა გურშა ელუკინანს ალალ გურიშ კათას, მიდგას ოკო თიშ მსახურება, მარა ცხოვრებაშ ნამთინე მხარეს უჭირს დუდშეკებაშ გიმორჩქინა. თე სტატიას გუვარჩიენთ, მუჭო გიმირჩქინანს იეჰოვა თე თვისებას სრულყოფილო. თეს გეძინელ, გუვარჩიენთ ბიბლიას ინოჭარილ ჯგირ დო გლახა მაგალითეფს დო ქობძირუნთ პრაქტიკულ მხარეეფს, ნამუთ მიმეხვარებნა დუდშეკებაშ გავითარებას.
იეჰოვა მაგალითის მარზენა
5, 6. დუდშეკებაშ მუ მაგალითის მარზენა იეჰოვა?
5 იეჰოვა დუდშეკებას სრულყოფილო გიმირჩქინანს, მუშენდა თინა ირფელს სრულყოფილო ორთ (კან. 32:4). მარა თიშ გინაწონს, ჩქი არასრულყოფილეფ ვორეთ. ქუმოკონა ღორონთიშ მაგალითის ქიმვაჸუნათ-და, ჯგირო ოკო გეგმიბრკვიათ, მუჭო გიმირჩქინანს თინა დუდშეკებას. ნამ მაგალითეფშე იძირე, ნამდა იეჰოვა გიმირჩქინანს დუდშეკებას?
6 დეფიფქრათ, მუჭო გიმირჩქინ იეჰოვაქ დუდშეკება, მუჟამსით სატანაქ თიშ წინააღმდეგ მიდართ. საჭირო რდუ თე საკითხიშ გინოჭყვიდირუა. მუშო ოკო რაგად, სატანაშ თეცალ მოქმედებას უკმაყოფილება ქუმაჸუნუდ დო გაღიზიანენდ ზეცას ღორონთიშ ართგურ გუნაჭყეფუეფს. შილებე თქვა ხოლო თაშ გინაფლენდათ დუც, მუჟამსით ფიქრენთ თი ტანჯებაშენ, ნამუთ სატანაშ მოქმედებას მაჸუნ. იეჰოვას ვა უჩქარებ თე სიტუაციას; ღორონთიქ სწორაშო დო სიტუაციას უხუჯანდუნ თეშ მიქცუ. თინა უცფას ვაგარისხებე დო სამართლიანო მიქცუ მუჟამსით, სატანაქ თიშ წინააღმდეგ მიდართ (გამ. 34:6; იობ. 2:2—6). მუშენ მიქცუ იეჰოვაქ თაშ? თიქ ისხუნუ დროქ გემკორთკო, მუშენდა მანგარო ოკო არძაქ მინანუას დო ვეგენადგურას (2 პეტ. 3:9).
7. მუს ბგურაფლენთ იეჰოვაშ მაგალითშე?
7 დუდშეკებაშ მაგალითშე, ნამუსით იეჰოვა მარზენა, ბგურაფლენთ, ნამდა ჯგირო დეფიფქრათ თეიშახ, ონდო მუთუნს ფთქუანდათ ვარდა ვაკეთენდათ; ჩქი დღას ოკო ვეფჩქარათ. მნიშვნელოვან საკითხიშ გინოჭყვიდირუაშახ, დრო გეგმურთით თიშე ფიქრის, მუჭო მიქცუათ სწორაშო. ქოთხით ღორონც, ქიმერჩან სიბრძნე, სწორაშო მიქცუათ დო რაგადუათინ (ფსალმ. 141:3). მუჟამსით ჩხე გურს ვორეთინ, ადვილო რე შეიოლებერ ემოციეფს გევაჸუნათ. ათეშენ ბრელ, მიდგაქ თე დროს უდუფიქრებუო მიქცუნ, ნარღენს მუშ ნარაგად სიტყვეფშენ დო საქციელშენ (იგავ. 14:29; 15:28; 19:2).
ღორონთიშ მსახურეფიშ ჯგირ დო გლახა მაგალითეფ
8. ა) სო შემლებნა ბძირათ დუდშეკებაშ ჯგირ მაგალითეფ? ბ) მუქ მეხვარ იოსების ვეიაჸუნკო ფოტიფარიშ ოსურს დო ვემეჩილათედკო? (ქოძირით სურათ მა-3 გვერდის).
8 ნამ ბიბლიურ მაგალითეფშე იძირე, ნამდა მნიშვნელოვან რე ჩქინ საქციელიშ გაკონტროლება? მუშო ოკო რაგად, გუგაშინედან იჸი ბიბლიურ დროს ცხოვრენდესინ ფერ კათაშ მაგალითეფ, მიდგაქ დუდშეკება გიმირჩქინეს გამოცდეფიშ დროს. ართ-ართ რე იაკობიშ სქუა, იოსები. თიქ დუდშეკება გიმირჩქინ, დაბ. 39:6, 9; წეკითხით იგავები 1:10). *
მუჟამსით ფოტიფარიშ ჸუდეშ უნჩაშო რდუ დორნაფილ. ფოტიფარიშ ოსურქ თოლ ქიგედვ იოსების, ნამუთ მეჯინელო სქვამ რდუ. თის ოკოდ მიოჩილითუკო იოსები. მუქ მეხვარ იოსების ვეიაჸუნკო ფოტიფარიშ ოსურიშ უზნეო კორნებეფს? მუშო ოკო რაგად, თინა დეფიქრებუდ თი გლახა შედეგეფშე, მუთ თეცალ საქციელს მაჸუნუდ. მუჟამსით ფოტიფარიშ ოსურქ იოსებიშ ბარგის ქუმასხუპუნ, თიქ ინტუ. იოებიქ თქუ: „მუჭო ვაკეთა თეშ მადიდა უბადობა დო შებცოდა ღორონც?“ (9. მუჭო შეილებნა მამზადათ თქვან დუდ თიცალ სიტუაციეფშო, სოდეთ გაიჭირდუდეს სწორაშო მოქციება?
9 მუს ბგურაფლენთ იოსებიშ მაგალითშე? ართ მხარე თინა რე, ნამდა დუდ ოკო ეუჩილითუათ ირფელს, მუთ ემორთაფუანდეს ღორონთიშ კანონშა. ნამთინე იეჰოვაშ მოწმე ულირს ობრძოლუდ თიცალ ჩვევეფს, მუნერით რე გინოჸუნელ შუმა დო ჭკუმუა, თუთუმიშ შუმა, ნარკოტიკეფიშ გიმორნაფა, სექსუალურ უზნეობა დო შხვა. ნათუაშ უკულ ხოლო ნამთინექ შილებე ცთუნებაშ წოხოლე ქიგედირთას, ნამდა დართას ჯვეშ ჩვევეფს. თქვა ხოლო თეშნერ სიტუაციას ქორეთ-და, თიშე ფიქრი, მუ გლახა შედეგეფ მაჸუნუ იეჰოვაშ კანონიშ ერთაფას, მიგეხვარებნა ვა დართათ ჯვეშ საქმეეფს. წინასწარ ქიფიქრით, მუჭო შეილებნა დუდ ეუჩილითუათ თიცალ სიტუაციეფს, სოდეთ გაიჭირდუდეს სწორაშო მოქციება (ფსალმ. 26:4, 5; იგავ. 22:3). თეწკუმა ართო ქოთხით იეჰოვას ქიმერჩან სიბრძნე დო დუდშეკება, ნამდა ვეიაჸუნათ სწორ ვარენ ფერ კორნებეფს.
10, 11. ა) მუნერ პრობლემას შეხვადუ ბრელ ახალგაზრდა სკოლას? ბ) მუ მეხვარებ ახალგაზრდა ქრისტიანეფს ვეიაჸუნან სწორ ვარენ ფერ კორნებეფს?
10 ამდღა ბრელ ახალგაზრდა რე თიცალ სიტუაციას, მუნერით იოსების უღუდ. მაგალთო, ართ ახალგაზრდა იეჰოვაშ მოწმე კიმს თეცალ სიტუაცია უღუდ: თიშ კლასელეფიშ უმენტაშ უზნეო ცხოვრებას მეჸუნდ. თინეფ სკოლას ხშირას იჩიებდეს თეშ გურშენ დო იცქვანდეს თეთ. მარა კიმ ვექციებუდ თაშ დო ვართ მუთუნ უღუდ ორაგადე. თინა იჩიებ, ნამდა შხვეფს ვაგუდუნ თიშენ, მინშა დუც „მეტებულო დო ხვალვახეთ“ გინაფლენდ. თეს გეძინელ, პაემნეფშა ვეგლეშუნ თიშენ, მუშ მახანეფ გიაძიცანდეს. მარა კიმ ჭკვერულო იქციებუდ, მუშენდა უჩქუდ, ნამდა მუშ ხანიშ ახალგაზრდეფქ შილებე ადვილო მეჩირთან დო ჩედინან უზნეობა (2 ტიმ. 2:22). კლასელეფ ხშირას ოკითხუდეს თის, ქოუღუდ დო ვარ მითინწკუმა სექსუალურ ურთიერთობა. თე დროს თის უღუდ საშვალება, გეუნწყუკო, მუშენ ვექციებუდ თაშ. იეჰოვას დო ჩქინ ორგანიზაციას ოამაყ, ნამდა პჸუნა თიცალ ახალგაზრდეფი, მიდგას გინოჭყვიდილ აფუ გურზას მუშ მახანეფიშ გავლენას დო ვემიაჸუნას უზნეო ცხოვრებას.
11 ბიბლიას მოჩამილ რე თი კათაშ მაგალითეფ, მიდგაქ ვეგმირჩქინ დუდშეკება დო ჩედინეს უზნეობა. თექ თინა ხოლო რე ძირაფილ, მუ შედეგეფ მოჸუნს, მუჟამსით დუდშეკებას ვეგმიფრჩქინანთ. კიმ რდუნ თიცალ სიტუაციას ქორეთ-და, დეფიქრით ახალგაზრდა ქომოლკოჩიშ მაგალითშე, ნამუთ იგავებიშ მა-7 დუც რე მოშინაფილ. დეფიქრით ამნონშე ხოლო, ნამუშ საქციელს მანგარ გლახა შედეგიქ მაჸუნ (2 სამ. 13:1, 2, 10—15, 28—30). მშობლეფს შეულებნა ოჯახურ თაყვანიშცემაშ დროს ბიბლიას მოშინაფილ მაგალითეფით ქიმეხვარან სქუალეფს დუდშეკებაშ გავითარებას დო ქუდაგურუან, მუჭო მიქცუან ჭკვერულო რომანტიკულ ურთიერთობაშ დროს.
12. ა) მუჭო უფულ იოსებიქ ჯიმალეფს, მუს გინაფლენდუნ? ბ) მუ სიტაუციეფს ოკო ვეგმოფხანტათ ემოციეფი?
12 იოსებ შხვანერო ხოლო მარზენა დუდშეკებაშ ჯგირ მაგალითის. მუჟამსით მუშ ჯიმალეფქ ოჭკუმალიშ ოჸიდირშა ეგვიპტეშა ქიმერთესინ, იოსებიქ დოფულ, მი რდუნ თინა, მუშენდა ოკოდ ქიგეგუკო, მუ უღდეს თინეფს გურს. მარა მუჟამსით დაბ. 43:30, 31; 45:1). თანაქრისტიან ვარდა საჸოროფო პიროვნება გლახათ გოქცუნან თი დროს, იოსებიშ მაგალით მიგეხვარებნა დუდ შეკინათ დო ემოციეფს ვეიაჸუნათ (იგავ. 16:32; 17:27). გარიცხულ ნათესეფ ქორჸუნან-და, გაკონტროლით თქვან გრძნობეფი დო დუდ ეუჩილითეთ საჭირო ვარენ ფერ ურთიერთობეფს. შილებე თეშ კეთებაქ გაიჭირდან, მარა თენა ეფი გაჸინა, მუჟამსით დეფიქრებუთ, ნამდა თეთ იეჰოვაშ მაგალითის მეჸუნთ დო თიშ რჩევას გიმირინუანთ.
გუჭირდ გრძნობეფიშ ფულუაქინ, თიქ განშე გემკორთ დო ჯიმალეფიშ ტყობაშე ქინგარ (13. მუს ბგურაფლენთ დავითიშ მაგალითშე?
13 ბიბლიას მეფე დავითიშ მაგალით ხოლო რე მოშინაფილ. დავითის დიდ ძალაუფლება უღუდ, მარა ვეგმურინუაფ თინა, მუჟამსით საულ დო შიმეიქ თიშ წინააღმდეგ მიდართეს (1 სამ. 26:9—11; 2 სამ. 16:5—10). მუშო ოკო რაგად თენა თის ვა ნიშნენს, ნამდა დავით ირიათო დუდშეკებას გიმირჩქინანდ. მაგალთო, თიქ ბათშებაწკუმა იმრუშ დო ნაბალიშ ჰარამობაშ გურშენ ხოლო ართ უცფას გეჟღამ (1 სამ. 25:10—13; 2 სამ. 11:2—4). თეშ უმკუჯინუო, დავითიშ მაგალითშე მნიშვნელოვან გაკვეთილს ბგურაფლენთ. პირველ, ზედამხედველეფქ, მიდგას ღორონთიშ ხალხიშ ხემძღვანელობა ოვალნან, დუდშეკება ოკო გიმირჩქინან დო მუნეფიშ ძალაუფლება უბადოთ ვეგმირინუან. მაჟია, ნაბეტანო ოკო ვა ბჯერდან ჩქინ დუდიშ, ნამდა დღას ვემეფჩირთუთ (1 კორ. 10:12).
მუშ კეთება შეილებნა
14. მუჭო მიქცუ ართ ჯიმაქ დო მუშენ რე მნიშვნელოვან, ჩქი ხოლო თაშ მიფქცუათ თეცალ სიტუაციეფს?
14 მუჭო შეილებნა დუდშეკებაშ გავითარება? დეფიფქრათ მუ სიტუაციას შეხვად ჩქინ ჯიმა ლუიჯიქ. თიშ მანქანას უკახალეშე ქარაგვეს. მანქანაშ მინჯექ, მიდგაქ არაგუნ, იშო გეუტახ ჩხუპ, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა მტყუან რდუ. ლუიჯიქ იეჰოვას ქოთხუ, ქიმეჩუკო დუდშეკება დო ქეცად დამშვიდკო თინა, მარა მუთუნქ ვაგშურთ. ლუიჯიქ თე კოჩიშ მანქანაშ დაზღვევაშ ინფორმაცია ქინიჭარ დო ქიდიტუ თინა ღაჭალანდუნ თეშ. ართ მარაშ უკულ, ლუიჯიქ ქიმიაკითხუ ართ ოსურს, ნამუსით მსახურებას შეხვად. თი კოჩი, მიდგაქ ლუიჯიშ მანქანას არაგუნ, თე ოსურიშ ქომონჯ ჸოფე. თიქ დუდ უხერხულო იგინ დო ბოდიშ უწუ მუშ საქციელშენ. უკულ ლუიჯის უწუ, ნამდა დურეკუნდ სადაზღვეო კომპანიას დო დაჩქარებაფუანდ თიშ მანქანაშ კეთებას. თე კოჩიქ მუშ ოსურწკუმა ართო ქიმირჩქილუ სახიოლო ამბე დო დაფას თინა. ლუიჯიქ ქიმეხვად, მუ გლახა ამბექ შილებე მაჸუნკო დუდშეკებას ვეგმირჩქინანდ-და დო მუშმაჯგირაქ იჸუ, ნამდა სიმშვიდე ვადინუ (წეკითხით 2 კორინთელები 6:3, 4). *
მუჟამსით დუდშეკებას გიმიფრჩქინანთ, ვარდა ვეგმიფჩქინანთინ, თენა ქიგიოხე თქვან ქრისტიანულ მსახურებას. (ქოძირით აბზაცი 14)
15, 16. მუჭო მიგეხვარებნა ბიბლიაშ გურაფა თქვა დო თქვან ოჯახის დუდშეკებაშ გავითარებას?
15 ბიბლიაშ რეგულარულ დო გურგედვალირ გურაფა მიმეხვარებნა დუდშეკებაშ გავითარებას. ქიგიფშინათ, მუ უწუ ღორონთიქ იესო ნავეშ სქუას: „ვედეთხუას სქან პიც კანონიშ თე წიგნიქ, იკითხ თინა დღაშ დო სერით, ნამდა ირფელ, მუთ თექ ჭარუნ, გურგედვალირო გაკეთენ; თიმწკუმა გუგანწყუმუ შარა დო თიმწკუმა მიქციებუქ ჭკვერულო“ (იეს. 1:8). მუჭო შეულებ ბიბლიაშ გურაფას მიგეხვარან, დუდშეკებაშ გავითარებას?
16 ბიბლიას მოჩამილ რე მაგალითეფ, სოვრეშეთ იძირე მუ მოჸუნს დუდშეკებას დო მუჟამსით ვეგმიფრჩქინანთ თის. იეჰოვაქ თე ირფელ ჩქინ ოგურაფალო ინაჭარაფუ ბიბლიას (რომ. 15:4). ათეშენ ჭკვერულ იჸუაფ იკითხათ ბიბლია, გეგმირკუათ დო იფიქრათ თექ ინოჭარილ მაგალითეფშე. თეს გეძინელ, დეფიქრით მუჭო შეილებნა ნაგურეფუშ გიმორნაფა თქვა დო თქვან ოჯახის. ქოთხით იეჰოვას ქიმგეხვარან მიქცუათ, მუჭოთ მუშ სიტყვას ინოჭარუნ თეშ. ქეშეატყვით თქვან დუც, ნამდა გოსაჭირნა დუდშეკებას გაუჯგუშება-და, ქოთხით იეჰოვას ქიმგეხვარან დო ირნერო ქეცადით გეუჯგუშათ (იაკ. 1:5). თეს გეძინელ, ჩქინ პუბლიკაციეფიშ გიმორკვიებათ შეილებნა დოგორათ თემეფ, ნამუთ ქიმგეხვარებნა თე თვისებაშ გავითარებას.
17. მუჭო შეულებნა მშობლეფს მეხვარან მუნეფიშ სქუალეფს გავითარან დუდშეკება?
17 მუჭო შეილებნა მეხვარათ თქვან სქუალეფს, გავითარან დუდშეკება? მშობლეფს უჩქნა, ნამდა ბაღანეფს დაბადებაშე ვათოჸუნა თე თვისება. ათეშენ მშობლეფქ მუნეფიშ მაგალითით ოკო დაგურუან ჯგირ თვისებეფიშ გიმორჩქინა (ეფეს. 6:4). თაშ ნამდა, ქარწყეთ თქვან სქუას ქოუჭირს დუდშეკებაშ გიმორჩქინა-და, ქოკითხით თქვან დუც, ქარზენთ დო ვარ ჯგირ მაგალითის. რეგულარულო მიღით მონაწილება ქადაქებაშ საქმეს, ვა გაჩილითუათ კრებეფ დო ოჯახწკუმა ართო თაყვანიშცემა დო თეშ ჯგირ მაგალითი ქიმეჩით სქუალეფს. ვა გაშქურნან თქვან სქუალეფშა ვარიაშ რაგადიქ, მუჟამსით საჭირო რენ! იეჰოვაქ საზღვარ დოუდგინ ადამ დო ევას თიშო, ნამდა იეჰოვაშ მართველობაშა პატი უცემდესკო. თეგვარო, მუჟამსით მშობლეფ ბაღანეფს ჯგირ მაგალითის არზენა დო საჭირო დროს ასაჯენან, ოხვარნა დუდშეკებაშ გავითარებას. იეჰოვაშ ხემძღვანელობაშ დო თიშ კანონეფიშ პატიცემა არძაშ უმოს მთავარ რე, მუთ შეილებნა დაგურუათ თქვან სქუალეფს (წეკითხით იგავები 1:5, 7, 8). *
18. მუშენ რე მნიშვნელოვან ჭკვერულო გიშებგორათ მეგობრეფ?
18 ვა უღუ მნიშვნელობა მშობლეფ რეთ დო ვარინ, მნიშვნელოვან რე ჭკვერულო გეგშეგორათ მიწკუმა გაღვენუნა ურთიერთობა. თიცალ კათაწკუმა რდათ ხოლოს, მით მიგეხვარებნა გიღდან სულიერ მიზნეფი დო დუდ ეუჩილითუათ პრობლემეფს (იგავ. 13:20). თინეფიშ ჯგირ მაგალით ჯგირო იმოქმედებ თქვანწკუმა. მუშო ოკო რაგად, თქვან ჯგირ მაგალით მეგობრეფს ხოლო მეხვარებ. დუდშეკებაშ ჭყოლოფათ ღორონთიშ მოწონას მიბღენთ დო შხვეფწკუმა ხოლო ჯგირ ურთიერთობა მაღვენუნა.
^ აბზ. 8 იგავ. 1:10: სქუა, ცოდამეფქ სქან ჩილათა მინდომეს-და, ვეიაჸუნა.
^ აბზ. 14 2 კორ. 6:3, 4: 3 ჩქი მუთუნს ვებრზენთ დაბრკოლებაშ საბაბის, ნამდა ჩქინ მსახურებაშა კილქ ვემიაჩინან, 4 თეშ მანგიორ ირნერო ვარზენთ რეკომენდაციას ჩქინ დუც, ნამდა ღორონთიშ მსახურეფ ვორდათ — ბრელიშ მოთვინებათ, გაჭირებათ, უღონობათ, სიძნელეეფით.
^ აბზ. 17 იგავ. 1:5, 7, 8: 5 ბრძენ ქიმირჩქილუანს დო მეტის ქიდიგურუანს; კოჩ, ნამუსით გაგებაშ უნარ უღუნ, ჭკვერულ მითითებეფით ქიხემძღვანელენს, 7 იეჰოვაშ შიშიშე მოურს რჩქინა. გონიერ ვარენ ფერ კათას ვამაძირენა სიბრძე დო გეწურაფა. 8 ქიმირჩქილე, სქუა, მუასქანშე გეწურაფა დო დიასქანიშ კანონს ვეგნურთა.