Mini’ e Be Gagiyegnag e Lem Rom?
“Dab mu pag e lem nu fayleng ni nge gagiyegnigem.”—ROM. 12:2, NW.
1, 2. (a) Mang e fulweg rok Jesus ngak Peter u nap’an ni yog ngak ndab ki lem nge pag rogon? (Mu guy e sasing u tabolngin e re article ney.) (b) Mang fan ni fulweg Jesus ni aram rogon?
KE GIN pi gachalpen Jesus ko pi n’en ni kar rung’aged! Ya kar lemnaged nra sulweg Jesus fare nam nu Israel nga rogon, machane i yog Jesus ndab ki n’uw nap’an ma ra gafgow nge yim’. Ma aram me non apostal Peter nsom’on ni gaar: “Somol, dab kum lem nge pag rogon; ya thingari dabi yib e pi n’ir ngom.” Ma aram me fulweg Jesus ngak ni gaar: “Satan, mu chuw rog! Ya kam dibchay u kanawo’ rog, ya lem ni ga be tay e lem rok e girdi’, ma gathi lem rok Got.”—Matt. 16:21-23, NW; Acts 1:6.
2 Rogon e fulweg rok Jesus e be tamilangnag nib thil e lem rok Jehovah ko lem ko re fayleng ney ni Satan e be gagiyegnag. (1 John 5:19) Machane rogon e n’en ni yog Peter e taareb rogon ko lem ni ma tay e girdi’ ko re fayleng ney ni kemus ni yigoo yad e yad ma lemnaged yad. Yugu aram rogon ma manang Jesus ni baadag Jehovah ni nge fal’eg rogon ni fan ko gafgow nge yam’ ni bayi tay. Ere fulweg ni pi’ Jesus e ke m’ug riy nib m’agan’ nga rogon ni ma lemnag Jehovah ban’en ma aram fan ni ke siyeg e lem ko re fayleng ney.
3. Mang fan nib mo’maw’ ni nge m’agan’dad nga rogon ni ma lem Jehovah ma gad siyeg e lem ko re fayleng ney?
3 Ere uw rogodad? Gad ma lem ni bod rogon ni ma lem Jehovah fa bod ni ma lem e girdi’ ko re fayleng ney? Gadad e piin Kristiano e gad ma maruwel nib gel ya nge yag ni m’agan’ Got ko tin ni gad be rin’. Machane uw rogon ni gad ma lemnag ban’en? Gad ma athamgil ni nge puluw rogon ni gad ma lem nga rogon ni ma lem Jehovah, ni aram e ngad lemnaged boch ban’en ni bod rogon ni ma lemnag, fa? Machane ba t’uf ni ngad athamgilgad ni ngad rin’ed e re n’ey. Yab mom ni ngad lemgad ni bod rogon ni ma lem e girdi’ ko re fayleng ney ni bochan e yooren e girdi’ u toobdad e aram rogon ni yad ma lem. (1 Kor. 2:12) Maku reb e, girdi’ ko re fayleng ney e ba ga’ ni yigoo yad e yad ma lemnaged yad, ere rayog ni nge k’aringdad e re n’ey ni ngkud lemgad ni aray rogon. Arrogon rib mo’maw’ ni ngad lemgad ni bod rogon ni ma lem Jehovah, machane rib mom ni ngad lemgad ni bod e girdi’ ko re fayleng ney.
4. (a) Mang e ra buch ni faanra gad ra pag e lem ko re fayleng ney ni nge gagiyegnag rogon ni gad ma lem? (b) Mang e gad ra fil u lan e re article ney?
4 Faan gad ra pag e lem ko re fayleng ney ni nge gagiyegnag rogon ni gad ma lem, ma rayog ni nge k’aringdad ni kemus ni yigoo gadad e ngad lemnaged gadad. Maku reb e, ra k’aringdad ni ngad adaged ni gadad e ngad dugliyed ko mang e ba mat’aw ma mang e de mat’aw. (Mark 7:21, 22) Ere rib ga’ fan ni ngad gayed rogon ni nge yag e “lem rok Got” ngodad ma gathi “lem rok e girdi’.” Re article ney e ra ayuwegdad ni ngad rin’ed e re n’ey. Ku gad ra weliy boch i fan ni faan gad ra lemnag boch ban’en ni bod rogon ni ma lemnag Jehovah, ma der yip’ fan ni be talegdad u boch ban’en ni gad baadag ni ngad rin’ed, ya bin riyul’ riy e gadad e ra yib angin ngodad. Maku gad ra weliy rogon ni ngad siyeged ni nge dabi gagiyegnagdad e lem ko re fayleng ney. U lan e bin migid e article e ngad weliyed rogon ni ngad lemnaged boch ban’en ni bod rogon ni ma lemnag Jehovah nge rogon nrayog ni nge puluw e lem rodad ko lem rok.
FAAN GAD RA LEMNAG BOCH BAN’EN NROGON NI MA LEMNAG JEHOVAH MA RA YIB ANGIN NGODAD
5. Mang fan ni bay boch e girdi’ ndubrad ni nge gagiyegnag be’ rogon ni yad ma lem?
5 Bay boch e girdi’ ndubrad ni nge gagiyegnag be’ rogon ni yad ma lem. Ere ma lungurad, “I gag rog e nggu dugliy e n’en ni nggu rin’.” Rayog ni n’en ni yad be yip’ fan e yad e ngar dugliyed e n’en ni ngar rin’ed ya bay mat’awrad ni ngar rin’ed e re n’ey. Ere dubrad ni ngar paged boch e girdi’ ni nge gagiyegnagrad ara towasariyrad ni ngar boded gubin e girdi’. a
6. (a) Mang puf rogon e ke pi’ Jehovah ngodad? (b) Gur, bay e gin ni nge mus e re puf rogon ney riy?
6 Machane ba fel’ ni ngad nanged ni faanra nge m’agan’dad nga rogon ni ma lemnag Jehovah ban’en, ma gathi be yip’ fan ndabkiyog ni ngad dugliyed boch ban’en ni yigoo gadad. Ya be gaar e 2 Korinth 3:17, NW: “Gin ni bay gelngin Jehovah riy e bay e puf rogon riy.” Ere ke pi’ Jehovah e puf rogon ngodad nrayog ni ngad mel’eged ko ngad manged girdi’ nib fel’ ara girdi’ nib kireb. Bod nrayog ni ngad mel’eged e tin ni gad baadag ni ngad rin’ed. Ya aray rogon ni ke sunmiydad Jehovah. Machane re n’ey e gathi be yip’ fan ndariy e gin ni nge mus e puf rogon rodad riy. (Mu beeg e 1 Peter 2:16. b) Ere nap’an nra t’uf ni ngad nanged ko mang e ba fel’ ma mang e ba kireb, ma baadag Jehovah ni ngad fanayed e Thin rok ni ir e nge pow’iydad. Gur, re n’ey e aram e be talegdad ya nge dab da rin’ed e tin ni gad baadag, fa re n’ey e ra yib angin ngodad?
7, 8. Faan gad ra lemnag boch ban’en nrogon ni ma lemnag Jehovah, ma gur, re n’ey e ra talegdad u boch ban’en ni gad baadag? Mu weliy rogon.
7 Rayog ni ngad susunnaged e re n’ey nga rogon ni ma gay e piin gallabthir rogon ni ngar filed ngak pi fakrad boch ban’en nib fel’. Rayog ni ngar filed ngorad ni ngaur yul’yul’gad, mar maruwelgad nib gel, ma ngaur lemnaged boch e girdi’. Pi n’ey e gathi be taleg fapi bitir ni nge dab kur rin’ed boch ban’en ni yad baadag. Ya n’en ni be rin’ fapi gallabthir e yad be ayuweg pi fakrad ya ngar ilalgad ma ra fel’ rogon e par rodad. Ere nap’an nra piilal fapi bitir ngar chuwgad u tabinaw, ma aram e ke puf rogorad ni ngar dugliyed e pi n’en ni ngar rin’ed. Faanra yad ra dugliy ni ngar folgad ko tin nib fel’ ni ke fil e gallabthir rorad ngorad, ma aram e rayog ni ngar dugliyed boch ban’en nib fel’ rogon, mar siyeged boch e magawon nge magafan’, nge boch ban’en nrayog ni ngar kalgadngan’rad riy.
Baadag Jehovah ni ngad filed rogon ni ma lemnag boch ban’en ma gad fol ko pi n’en ni be fil ngodad
8 Jehovah e bod reb e gallabthir ni baadag ni nge felfelan’ pi fak me fel’ e par rorad. (Isa. 48:17, 18) Ere aram fan ni be fil ngodad boch e kenggin e motochiyel u rogon e ngongol rodad nib fel’ nge rogon e ngongol rodad ngak e girdi’. Baadag ni ngad filed rogon ni ma lemnag boch ban’en ma gad fol ko pi n’en ni be fil ngodad. Re n’ey e dabi talegdad u boch ban’en ni gad baadag. Ya ra ayuwegdad ni ngad gonopgad ma gad dugliy boch ban’en nib fel’ rogon. (Ps. 92:5; Prov. 2:1-5; Isa. 55:9) Rayog ni ngad rin’ed e tin ni gad baadag, machane ngad dugliyed boch ban’en nib fel’ rogon nra yibnag e felfelan’ ngodad. (Ps. 1:2, 3) Nap’an nra ud lemnaged boch ban’en nrogon ni ma lemnag Jehovah, ma boor e kanawo’ nra yib angin ngodad!
ROGON NI MA LEM JEHOVAH E KAB PAG FENI FEL’ NGA ROGON NI MA LEM E GIRDI’
9, 10. Mang e be micheg ni kab pag feni fel’ e lem rok Jehovah ko lem rok e girdi’ ko re fayleng ney?
9 Reb i fan ni gad baadag ni ngad lemgad ni bod rogon ni ma lem Jehovah e bochan ni kab pag feni fel’ ni ma lem nga rogon ni ma lem e girdi’ ko re fayleng ney. Girdi’ ko re fayleng ney e yad ma pi’ e fonow u rogon e ngongol nib fel’, nge rogon ni nge yib e felfelan’ nga lan e tabinaw, nge rogon ni nge yag reb e maruwel nib fel’, nge ku boch ban’en u lan e yafos rodad. Machane yooren e pi fonow ney e de puluw ko lem rok Jehovah. Bod ni girdi’ ko re fayleng e ba ga’ ni yad ma pi’ e athamgil nga laniyan’ e girdi’ ni ngar nameged e tin ni yad baadag mar lemnaged ndariy ban’en nib kireb ko ngongol ndarngal. Ma yu ngiyal’ e ku yad ma yog ko piin mabgol nrayog ni nge bagayow me par rok ara ngar dargow ni bochan ban’en nde ga’ fan. Re n’ey e yad be lemnag ni ireray rogon ni yow ra par ni yow ba felfelan’. Machane ba togopuluw e re fonow ney ko n’en ni be fil e Bible. Ere gur, ba puluw e fonow ni be pi’ e girdi’ u roy u fayleng ngodad e ngiyal’ ney ko fonow ni bay u lan e Bible?
10 I yog Jesus ni gaar: “Gonop rok Got e ke m’ug nib riyul’ ko tin kan guy ni ke yib riy.” (Matt. 11:19) Yugu aram rogon ni be mon’og e llowan’ ko girdi’ ko re fayleng ney u boch ban’en ni bod e cellphone, nge computer, nge ku boch ban’en, machane dawori yag ni ngar pithiged boch e magawon nib ga’ ni bod e mahl, nge girdi’ ni ma sap nga but’ ngak e girdi’ nib thilthil ramaen dowrad, nge kireb ni yibe rin’ nib togopuluw ko motochiyel. Pi n’ey e be mo’maw’nag rogon ni nge yag e felfelan’ ngodad. Maku reb e, girdi’ ko re fayleng ney e ba fel’ u wan’rad e ngongol ndarngal. Machane yooren e girdi’ e ka rogned nre miti ngongol ney e ma kirebnag e tabinaw, nge fithik’ i dowey, maku bay boch wenegan ni ma yib riy. Ere uw rogon e fonow rok Jehovah? Piin Kristiano ni yad ma lem ni bod rogon ni ma lem Jehovah e bay e felfelan’ u lan e tabinaw rorad, mab fel’ fithik’ i dowrad, mab gapas thilrad e pi walag u ga’ngin yang e fayleng. (Isa. 2:4; Acts 10:34, 35; 1 Kor. 6:9-11) Re n’ey e ri be micheg ni lem rok Jehovah e kab pag feni fel’ ko lem rok e girdi’ ko re fayleng ney.
11. Mini’ e gagiyegnag e lem rok Moses, ma mang angin ni yib riy?
11 Pi tapigpig rok Jehovah ni yad ba yul’yul’ kakrom e yad manang ni kab pag feni fel’ rogon ni ma lemnag Jehovah ban’en. Bod ni, yugu aram rogon nni fil “urngin e llowan’ rok yu Egypt” ngak Moses, machane manang ni bin riyul’ e “gonop” e yib rok Jehovah. (Acts 7:22; Ps. 90:12) Ere aram fan ni wenig ngak Jehovah ni gaar: “Gu be wenig ngom ni ngam weliy ngog e tin ni kam lemnag ni ngam rin’.” (Ex. 33:13) Bochan ni pag Moses Jehovah ni nge gagiyegnag e lem rok, ma aram fan ni fanay Jehovah Moses u reb e kanawo’ nrib manigil ni nge lebguy e n’en nib m’agan’ ngay, me tayfan Moses ni aram e yog ni ir reb e moon nib gel e michan’ rok.—Heb. 11:24-27.
12. Mang e pag Paul ni nge gagiyegnag e pi n’en ni i dugliy?
12 Apostal Paul e ir be’ nrib llowan’, mab tolang e skul rok ma l’agruw e thin ni manang. (Acts 5:34; 21:37, 39; 22:2, 3) Machane ke siyeg e llowan’ nu fayleng me pag e Thin rok Got ni nge gagiyegnag e pi n’en ni i dugliy. (Mu beeg e Acts 17:2; 1 Korinth 2:6, 7, 13.) Ere angin ni yib e rib fel’ rogon e machib ni i tay ma be sap nga m’on ko tow’ath nra yag ngak ni manemus.—2 Tim. 4:8.
13. Mini’ e ba milfan ngak ni nge yal’uweg rogon ni gad ma lem ya nge yag ni ngad lemgad ni bod Jehovah?
13 Ba tamilang nrogon ni ma lem Got e kab pag feni fel’ nga rogon ni ma lem e girdi’ ko re fayleng ney. Faan gad ra fol ko motochiyel rok Got, ma aram e gad ra felfelan’ ma ra fel’ e par rodad. Machane dabi towasariydad Jehovah ni ngad lemgad ni bod rogon ni ma lem. Mus ko “fare tapigpig nib yul’yul’ ma ba gonop” nge piin piilal maku darur gagiyegnaged e lem rodad. (Matt. 24:45; 2 Kor. 1:24) Ya ra bagadad mab milfan ngak ni nge yal’uweg rogon ni ma lem ya nge yag ni ngad lemgad ni bod Jehovah. Ere uw rogon ni ngad rin’ed e re n’ey?
DAB MU PAG E RE FAYLENG NEY NI NGE GAGIYEGNAGEM
14, 15. (a) Mang e thingar da fal’eged i lemnag ya ngad lemnaged boch ban’en ni bod rogon ni ma lemnag Jehovah? (b) Mang fan ndab da paged e lem ko fayleng ni nge kirebnag rogon e lem rodad? Mu weliy rogon.
14 Be yog e Roma 12:2 (NW) ni gaar: “Dab mu pag e lem nu fayleng ni nge gagiyegnigem, machane mpied gimed ngak Got nge pilyegmed, ni aram e kari pilyeg lanin’med ni polo’. Ma aram e rayog ni ngam nanged e tin nib m’agan’ Got ngay—ni tin nib fel’, nib fel’ u wan’ Got ma rib yal’uw.” Re thin ney e be fil ngodad ndemtrug ko mang e i gagiyegnag e lem rodad u m’on ni ngad nanged e tin riyul’, machane rayog ni ngad thilyeged rogon ni gad ma lem ya nge puluw ko lem rok Got. Yugu aram rogon ni pi n’en nni gargelegdad ma bay u fithik’ i dowdad nge n’en ni i buch u lan e yafos rodad e rayog ni nge gagiyegnag rogon ni gad ma lem, machane rogon ni gad ma lem e ku rayog ni nge thil. Ya rayog ni nge thil ni be yan u rogon e pi n’en ni gad ma lemnag murung’agen. Ere faan gad ra fal’eg i lemnag rogon ni ma lem Jehovah, ma rayog ni nge mich u wan’dad nrogon ni ma lem e gubin ngiyal’ mab puluw. Ma aram e ra k’aringdad e re n’ey ni ngad adaged ni ngad lemgad ni bod rogon ni ma lem.
15 Machane faanra ngad thilyeged rogon ni gad be lem ya nge puluw nga rogon ni ma lem Jehovah, mab t’uf ni ‘dab da paged e lem nu fayleng ni nge gagiyegnagdad.’ Re n’ey e be yip’ fan ni ngad talgad i yaliy ara beeg ara motoyil nga ban’en nib togopuluw ko lem rok Got. Ra ngad nanged feni ga’ fan e re n’ey ma ngad lemnaged murung’agen e ggan. Be’ ni baadag ni nge fel’ fithik’ i dow e ra dugliy ni nge kay e ggan nib fel’ nga fithik’ i dowey. Machane ra m’ay fan e athamgil ni be tay ni faanra ku ma kay e ggan nib kireb nga fithik’ i dowey! Ere ku taareb rogon ko athamgil ni gad be tay ni ngad filed rogon ni ma lem Jehovah nra yan i aw nib m’ay fan ni faanra da paged e lem ko fayleng ni nge kirebnag rogon e lem rodad.
16. Mang e thingar da ayuweged gadad riy?
16 Gur, rrayog ni ngar da siyeged e lem nu fayleng ni polo’? Dabiyog, ya bochan ndabiyog ni ngar da chuwgad u lan e re fayleng ney ma aram fan ni bay boch e pi lem ney nra ud guyed ni be rin’ e girdi’ u toobdad. (1 Kor. 5:9, 10) Mus nga nap’an ni gad be machib, ma gad ma mada’nag e girdi’ ni yad be weliy boch ban’en nde puluw nge boch e machib ni googsur. Yugu aram rogon nri dabiyog ni ngad siyeged e lem nu fayleng ni polo’, machane susun e dab da pared ma gad be lemnag e pi n’em ara m’agan’dad ngay. Ere ba t’uf ni ngad gurgad ngad siyeged e lem ni baadag Satan ni nge yag ngodad ni bod rogon ni rin’ Jesus. Ma rayog ni ngad ayuweged gadad ni aram e ngad guyed rogon ndab da uned i rin’ boch ban’en nrayog ni nge afweg e lem ko re fayleng ney ngodad.—Mu beeg e Proverbs 4:23.
17. Uw rogon nrayog ni ngad siyeged boch ban’en nrayog ni nge afweg e lem ko re fayleng ney ngodad?
17 Bod nib t’uf ni ngad kol ayuwgad ko piin ni gad be mel’eg ni ngar manged fager rodad. Be ginangdad e Bible ni faanra ud chaggad ko girdi’ ndarur pigpiggad ngak Jehovah, ma aram e ra af e lem rorad ngodad. (Prov. 13:20; 1 Kor. 15:12, 32, 33) Ma kub t’uf ni ngad kol ayuwgad u rogon e pi n’en ni gad ma mel’eg ni ngad chuweged e chalban rodad ngay. Faan gad ra siyeg e pi n’en ni gad ma chuweg e chalban rodad ngay ni bay rogon ko fare machib ni kad sumgad ko gamanman, ara cham, ara ngongol ndarngal, ma aram e gad be siyeg ndabi af e lem ngodad nib ‘togopluw ko tin ni kan nang ni murung’agen Got.’—2 Kor. 10:5.
Gur, gad ma ayuweg pi fakdad ni ngar siyeged boch ban’en ni yad ma chuweg e chalban rorad ngay nib kireb? (Mu guy e paragraph 18 nge 19)
18, 19. (a) Mang fan nib t’uf ni ngad kol ayuwgad u nap’an ni gad ra rung’ag ara da guyed boch ban’en ni be dag e lem ko re fayleng ney u reb e kanawo’ ni gathi rib gagiyel? (b) Mang boch e deer nthingar da fithed gadad riy, ma mang fan?
18 Kab t’uf ni ngad nanged boch ban’en ni be dag e lem nu fayleng ni gathi rib gagiyel ma gad siyeg. Bod ni bay boch e news ni yima weliy boch ban’en u murung’agen e am u reb e kanawo’ ni nge m’ug nib fel’ boch nga boch. Ma bay boch ban’en ni yibe weliy ko news ni be gagiyelnag boch ban’en ni ma nameg e girdi’ ko re fayleng ney nge tin ke yag ni ngar rin’ed. Ku bay boch e kachido nge babyor ni ma dag fare lem ni “gag e som’on” nge “tabinaw e som’on” min n’igin ni nge m’ug ni aram ban’en nib puluw mab fel’ mab mat’aw. Machane pi lem ney e de puluw ko n’en ni be yog e Bible. Ya be yog e Bible nrayog ni nge yag e bin riyul’ e felfelan’ ngodad nge chon e tabinaw rodad ni faanra t’uf Jehovah rodad nga gubin ban’en. (Matt. 22:36-39) Maku arrogon e pi babyor ni bay e chep riy ni fan ko bitir. Yugu aram rogon ni yooren e tin ni bay riy e ba fel’ ko bitir, machane bay boch ban’en riy nra k’aring e bitir ni nge fel’ u wan’rad boch e ngongol nib kireb.
19 Re n’ey e gathi be yip’ fan nib kireb ni ngad rin’ed boch ban’en ni gad ra felfelan’ ngay nra chuweg e chalban rodad. Machane thingar da fithed gadad ni nge lungudad: ‘Nap’an ni gu ra guy ban’en ni be dag e lem ko re fayleng ney ni yugu aram rogon ni gathi rib gagiyel rogon ni kan dag, ma gu ra nang e re n’em, fa? Gur, gu ma ayuwegmad e bitir rog ni nge dabi af e lem ko re fayleng ney ngomad u daken e pi n’en ni gamad ma guy u boch e kachido nge boch ban’en ni gamad ma beeg? Gur, gu ma ayuweg e pi bitir rog ni ngar lemnaged boch ban’en nrogon ni ma lemnag Jehovah ya nge dabi af e lem ko re fayleng ney ngorad u daken e pi n’en ni yad ma rung’ag ara yad ma guy?’ Faan gad ra nang e n’en nib thil u thilin e lem rok Got nge lem ko re fayleng ney, ma aram e rayog ni ngad siyeged ni nge dabi ‘gagiyegnagdad’ e lem ko re fayleng ney.
MINI’ E BE GAGIYEGNAG E LEM ROM E CHINEY?
20. Mang e ra dugliy ko mini’ e be gagiyegnagdad?
20 Thingar dab da paged talin ni kemus ni l’agruw e gin ni gad ma nang ban’en riy. Reb e Jehovah ma reb e Satan nge re fayleng rok ney. Ere bin ngan e be gagiyegnigem? Rogon e fulweg riy e be yan u rogon e gin ni ga be fek e pi n’en ni ga manang riy. Ere faanra ba m’agan’dad ko lem ko re fayleng ney, ma aram e ra gagiyegnag e re fayleng ney e lem rodad. Ma aram e ra ud lemgad ma gad be rin’ boch ban’en ni yigoo gadad e gad be lemnaged gadad. Aram fan nrib ga’ fan ni ngad kol ayuwgad ko pi n’en ni gad be mel’eg ni ngad yaliyed, ara da beeged, ara da motoyilgad ngay, ara pi n’en ni gad ma lemnag.
21. Mang e gad ra weliy ko bin migid e article?
21 U lan e re article ney e kad filed riy ni faanra ngad lemnaged ban’en ni bod rogon ni ma lemnag Jehovah, ma ngad siyeged e lem ko re fayleng ney. Ya kub t’uf ni ngad fal’eged i lemnag rogon ni ma lem Got ya nge yag ni ngad lemgad ni bod ir. Gad ra fil rogon ni ngad rin’ed e re n’ey ko bin migid e article.
a Mus ngak e piin ni yad rorad e yad ma dugliy e n’en ni ngar rin’ed maku rayog ni ngar paged e girdi’ ni nge gagiyegnag e lem rorad. Bod ndemtrug ko gad be lemnag rogon ni ke sum e yafos ara mang mad e ngad chuwgad ngay, ma yu ngiyal’ e gad ma pag e girdi’ ni nge gagiyegnag rogon ni ngad dugliyed e pi n’ey. Machane rayog ni ngad mel’eged ko mini’ e ngad paged ni nge gagiyegnag rogon ni gad ma lem.
b 1 Peter 2:16, NW: “Um pared ni gimed bogi ni’ ni ke puf rogomed, machane puf rogon ni ke yag ngomed e dab mmaruwelgad ngay ni ngam upunguyed ban’en nib kireb, machane nguum ngongolgad nrogon e sib rok Got.”